بازده اوراق خزانه ده ساله آمریکا روز دوشنبه به ۵ درصد رسید، سطحی که از سال ۲۰۰۷ به‌طور پایدار دیده نشده بود. این یک عدد در یک بازار دور از دسترس به نظر می‌رسد، اما در عمل هزینه استقراض را برای همه تعیین می‌کند؛ از خریدار خانه در آمریکا تا شرکتی در آلمان و معامله‌گری در بازار ارز. در ادامه با اسمارت اف ایکس می‌بینیم این سازوکار چطور کار می‌کند.
هزینه استقراض یعنی چه؟
هزینه استقراض یعنی قیمتی که برای قرض گرفتن پول پرداخت می‌شود. برای یک خانواده این قیمت در نرخ وام مسکن دیده می‌شود، برای یک شرکت در نرخ اوراقی که منتشر می‌کند و برای یک دولت در بازده اوراق خزانه‌اش.
نکته مهم این است که این نرخ‌ها جدا از هم تعیین نمی‌شوند. همه آن‌ها از یک نقطه مرجع شروع می‌کنند و آن نقطه، بازده اوراق دولت آمریکاست. دلیلش هم ساده است: این اوراق کم‌ریسک‌ترین دارایی دلاری به حساب می‌آیند، پس هر وام‌دهنده‌ای انتظار دارد از هر گزینه دیگری دست‌کم به اندازه همین اوراق سود بگیرد.
چرا سررسید ده ساله مرجع است؟
دولت آمریکا اوراق با سررسیدهای مختلف از چند ماه تا سی سال منتشر می‌کند. سررسید دو ساله بیشتر به انتظار تصمیم بانک مرکزی در ماه‌های نزدیک واکنش نشان می‌دهد و سررسید ده ساله نگاه بازار به رشد و تورم در بلندمدت را نشان می‌دهد.
چون بیشتر وام‌های بلندمدت مثل وام مسکن و بدهی شرکتی هم افق چندساله دارند، همین سررسید ده ساله به مرجع طبیعی قیمت‌گذاری آن‌ها تبدیل شده است. تفاوت میان این دو سررسید هم معنای خودش را دارد که در گزارش منحنی بازده آمریکا توضیح داده‌ایم.
زنجیره اثر چطور کار می‌کند
حلقه اول، خود دولت است. خزانه‌داری برای تامین کسری بودجه اوراق می‌فروشد و هرچه حجم فروش بیشتر یا اشتهای خریداران کمتر باشد، باید بازده بالاتری بدهد.
حلقه دوم، بانک‌ها و بازار بدهی هستند. آن‌ها روی این بازده یک حاشیه سود و حاشیه ریسک اضافه می‌کنند و نتیجه‌اش نرخ وام مسکن، وام خودرو و اوراق شرکتی می‌شود. برای همین وقتی بازده ده ساله بالا می‌رود، نرخ وام مسکن هم با چند روز فاصله بالا می‌رود.
حلقه سوم، بقیه دارایی‌هاست. با بالا رفتن سود بدون ریسک، سهام و طلا باید دوباره جذابیتشان را ثابت کنند. همین رقابت باعث می‌شود بالا رفتن هزینه استقراض تقریبا همیشه فشاری روی بازار سهام بسازد.
چه عاملی هزینه استقراض را جابه‌جا می‌کند
عامل اول سیاست پولی است. وقتی بازار انتظار افزایش نرخ بهره دارد، بازده اوراق پیشاپیش بالا می‌رود. رابطه نرخ بهره با ارزش پول در درس نرخ بهره در فارکس آمده است.
عامل دوم تورم است. خریدار اوراق سودی می‌خواهد که قدرت خریدش را حفظ کند، پس با بالا رفتن انتظار تورم، بازده مورد نیازش هم بالا می‌رود. جهش قیمت انرژی در هفته‌های اخیر دقیقا از همین مسیر روی بازده اثر گذاشت.
عامل سوم عرضه است. هرچه دولت اوراق بیشتری بفروشد، برای جذب خریدار باید سود بیشتری بدهد. عامل چهارم تقاضای پناهگاه امن است که در جهت مخالف عمل می‌کند و در بحران‌ها بازده را پایین می‌آورد.
اثر بر بازارها
در بازار سهام، ارزش هر شرکت از سود آینده‌اش می‌آید و آن سود با نرخی به امروز تبدیل می‌شود. با بالا رفتن آن نرخ، ارزش امروز همان سود کمتر درمی‌آید و شرکت‌های رشدی که سودشان در سال‌های دورتر است بیشترین فشار را می‌بینند.
در بازار ارز، سرمایه جهانی به سمت بازدهی بالاتر حرکت می‌کند. برای همین بالا رفتن بازده اوراق آمریکا معمولا دلار را تقویت می‌کند. معیار سنجش دلار در برابر سبد ارزهای اصلی در درس شاخص دلار توضیح داده شده است.
در بازار طلا، فشار مستقیم است. طلا سودی پرداخت نمی‌کند، پس وقتی اوراق ۵ درصد سود می‌دهد، نگهداری طلا گران‌تر تمام می‌شود. قیمت لحظه‌ای در صفحه قیمت طلا دنبال می‌شود.
نمونه امروز بازار
رسیدن بازده ده ساله به ۵ درصد در عمل یعنی وام‌گیرنده آمریکایی برای همان خانه، قسط سنگین‌تری می‌پردازد و شرکتی که امسال باید بدهی‌اش را تمدید کند، بهره بیشتری می‌دهد. برای دولت آمریکا هم صورتحساب بهره بدهی بزرگ‌تر می‌شود.
در سمت مقابل، پس‌اندازکننده و صندوق بازنشستگی سود بهتری می‌گیرند. برای همین بالا رفتن هزینه استقراض برنده و بازنده همزمان دارد و اثر خالصش به مدت ماندگاری این سطح بستگی دارد.
نکته‌ای که معامله‌گر باید حواسش باشد این است که سرعت تغییر اهمیت دارد. حرکت تدریجی را بازار هضم می‌کند و جهش چند روزه معمولا نوسان همه بازارها را بالا می‌برد.
معامله‌گر فارکس چطور از این عدد استفاده کند
مهم‌ترین کاربرد، مقایسه هزینه استقراض میان کشورهاست. جهت یک جفت‌ارز اغلب با تفاوت بازده اوراق دو کشور توضیح داده می‌شود. اگر بازده آمریکا بالا برود و بازده ژاپن ثابت بماند، این اختلاف به سود دلار در برابر ین کار می‌کند.
کاربرد دوم، خواندن سرعت حرکت است. بالا رفتن آرام بازده معمولا به سود دلار تمام می‌شود، اما جهش تند و ناگهانی می‌تواند ترس از بی‌ثباتی بسازد و همزمان سهام و دلار را زیر فشار بگذارد.
کاربرد سوم، زمان‌بندی است. بازده اوراق پیش از نشست بانک مرکزی و پس از داده‌های تورم بیشترین تغییر را دارد. تقویم این رویدادها در تقویم اقتصادی و شرح نشست فدرال رزرو در صفحه نشست FOMC آمده است.
سوالات متداول
۴ سوالچرا وقتی قیمت اوراق بالا می‌رود بازده پایین می‌آید؟
هر ورقه سود ثابتی پرداخت می‌کند. اگر برای همان سود ثابت پول بیشتری بدهید، درصد بازدهی که به دست می‌آورید کمتر می‌شود. پس قیمت و بازده همیشه خلاف هم حرکت می‌کنند.
هزینه استقراض بالا برای اقتصاد چه پیامدی دارد؟
اثرش دو طرفه است. نرخ بالاتر، مصرف و سرمایه‌گذاری را کند می‌کند و به مهار تورم کمک می‌کند. در مقابل، اگر مدت طولانی ادامه پیدا کند، رشد اقتصادی و بازار مسکن را زیر فشار می‌گذارد.
بازده لحظه‌ای اوراق آمریکا را کجا ببینیم؟
نرخ‌های رسمی روزانه سررسیدهای مختلف در سایت خزانه‌داری آمریکا منتشر می‌شود.
چرا بازده کشورهای دیگر هم با آمریکا حرکت می‌کند؟
سرمایه‌گذارهای بزرگ میان بازارهای بدهی جابه‌جا می‌شوند. وقتی اوراق آمریکا سود بیشتری بدهد، خریداران اوراق کشورهای دیگر هم سود بالاتری طلب می‌کنند تا رقابتی بماند.
این مطلب جنبه آموزشی و خبری دارد و توصیه معاملاتی محسوب نمی‌شود.
