رأی‌گیری نخستین بسته قوانین کریپتوی آمریکا لغو شد؛ چه چیزی روی میز بود؟

قرار بود روز جمعه نخستین بسته مقررات ارز دیجیتال در تاریخ نهاد ناظر بازار سرمایه آمریکا به رأی گذاشته شود، اما جلسه یک روز پیش از برگزاری لغو شد. سخنگوی این نهاد دلیلش را یک مشکل برنامه‌ریزی پیش‌بینی‌نشده اعلام کرد و گفت جلسه به تاریخ دیگری موکول می‌شود، بدون اینکه آن تاریخ را مشخص کند. چیزی که روی میز بود می‌توانست شیوه عرضه توکن در آمریکا را از پایه عوض کند. در ادامه با اسمارت اف ایکس می‌بینیم دقیقاً چه چیزی معلق ماند.

مقررات ارز دیجیتال پیشنهادی چه می‌گفت؟

این بسته مقررات ارز دیجیتال با نام رگولیشن کریپتو (Regulation Crypto) شناخته می‌شود و دو مسیر تازه برای جذب سرمایه می‌سازد که هیچ‌کدام ثبت کامل به‌عنوان اوراق بهادار نمی‌خواهند.

مسیر اول برای پروژه‌های نوپاست: امکان جذب حدود ۵ میلیون دلار در بازه چهار ساله، با افشای اطلاعات به سبک وایت‌پیپر (whitepaper) به‌جای بیانیه ثبت رسمی. وایت‌پیپر همان سند فنی است که پروژه‌های رمزارز معمولاً برای معرفی خودشان منتشر می‌کنند.

مسیر دوم برای پروژه‌های بزرگ‌تر است: جذب تا ۷۵ میلیون دلار در هر دوره دوازده‌ماهه، با الزام ارائه صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و گزارش‌های شش‌ماهه. این سقف عمداً با یکی از مسیرهای موجود بازار سرمایه آمریکا هم‌اندازه انتخاب شده تا چارچوب مقررات ارز دیجیتال با قواعد فعلی هماهنگ بماند.

مهم‌ترین بخش: مسیر خروج از قانون اوراق بهادار

بخش دوم مقررات ارز دیجیتال پیشنهادی از سقف‌های جذب سرمایه هم مهم‌تر است و به آن پناهگاه امن می‌گویند. برای فهمیدنش باید یک نکته حقوقی را دانست.

در آمریکا یک دارایی وقتی اوراق بهادار حساب می‌شود که خریدارش با انتظار سود، روی تلاش یک تیم مشخص سرمایه‌گذاری کرده باشد. به این رابطه قرارداد سرمایه‌گذاری می‌گویند. مشکل توکن‌ها این بوده که معلوم نبوده این رابطه چه زمانی تمام می‌شود؛ پروژه‌ای که ده سال پیش عرضه شده و حالا کاملاً غیرمتمرکز اداره می‌شود، همچنان زیر همان برچسب می‌مانده.

پیشنهاد تازه یک قاعده روشن می‌گذارد: وقتی شرکت آن تلاش‌های مدیریتی کلیدی را که هنگام عرضه وعده داده بود به پایان برساند یا برای همیشه کنار بگذارد، توکن دیگر قرارداد سرمایه‌گذاری به حساب نمی‌آید. از آن لحظه محدودیت‌های انتقال و الزام ثبت صرافی برداشته می‌شود، ولی قواعد مقابله با تقلب در تمام طول عمر توکن باقی می‌ماند.

مقایسه وضع فعلی با آنچه پیشنهاد شده

ستون وسط جدول همان چیزی است که سال‌ها شکایت پروژه‌ها از نبود مقررات ارز دیجیتال روشن بوده. نبود معیار روشن باعث شده تصمیم‌گیری موردی و از راه پرونده‌های قضایی انجام شود، و همین برای یک صنعت نوپا هزینه‌ساز است.

چرا این نهاد سراغ قانون‌نویسی رفته است؟

پاسخ کوتاه این است که کنگره کارش را تمام نکرد. لایحه ساختار بازار رمزارز که قرار بود مرزهای نظارتی را روشن کند در سنا متوقف شد و رأی‌گیری‌اش به سپتامبر افتاد.

با معطل ماندن مسیر قانون‌گذاری، نهاد ناظر تصمیم گرفت خودش دست به کار شود. پل اتکینز (Paul Atkins)، رئیس این نهاد، چارچوبی را مطرح کرد که همین دو استثنای جذب سرمایه و پناهگاه امن را در بر می‌گیرد. ترکیب فعلی هیئت هم مانعی سر راه ندارد؛ پس از کناره‌گیری آخرین عضو دموکرات در ژانویه ۲۰۲۶، هر سه کرسی در اختیار جمهوری‌خواهان است.

بازارهای پیش‌بینی هم به مسیر قانون‌گذاری خوش‌بین نیستند و احتمال تبدیل آن لایحه به قانون تا پایان ۲۰۲۶ را حدود ۱۸ درصد می‌دانند. یعنی فعلاً مقررات ارز دیجیتال بیشتر از راه همین نهاد ناظر پیش می‌رود تا از راه پارلمان.

لغو جلسه چه معنایی دارد؟

توضیح رسمی درباره تعویق مقررات ارز دیجیتال روی یک مشکل برنامه‌ریزی تمرکز دارد و از مخالفت محتوایی حرفی نمی‌زند. با توجه به ترکیب هیئت، این توضیح منطقی به نظر می‌رسد چون رأی مخالفی در کار نبود.

اما یک نکته جانبی هم هست: استثنای نوآوری برای اوراق بهادار توکنیزه‌شده که مدت‌ها انتظارش می‌رفت، همزمان دوباره به تعویق افتاد. وقتی دو کار مرتبط با هم عقب می‌افتند، احتمال اینکه بحث‌های داخلی هنوز جمع نشده باشد بالاتر می‌رود.

نکته مهم این است که این فقط مرحله پیشنهاد بود. حتی اگر رأی‌گیری انجام می‌شد، متن باید دوره نظرخواهی عمومی را طی می‌کرد و بعد برای تصویب نهایی دوباره رأی‌گیری می‌شد. یعنی فاصله تا اجرایی شدن همچنان ماه‌ها است.

برای سرمایه‌گذار ایرانی چه اهمیتی دارد؟

اولین نکته این است که مقررات ارز دیجیتال آمریکا حتی برای کسی که در آن بازار معامله نمی‌کند اثر دارد. بخش بزرگی از پروژه‌های بزرگ رمزارز برای دسترسی به سرمایه و صرافی‌های بین‌المللی خودشان را با این قواعد تطبیق می‌دهند و نتیجه‌اش به همه بازار می‌رسد.

دومین نکته درباره خود توکن‌هاست. اگر مسیر پناهگاه امن تصویب شود، پروژه‌ها انگیزه پیدا می‌کنند مسیر غیرمتمرکز شدن را جدی‌تر بگیرند، چون خروج از وضعیت اوراق بهادار به همان وابسته است. مفاهیم عرضه و ساختار توکن در درس توکنومیکس چیست و مبانی این بازار در درس ارز دیجیتال چیست توضیح داده شده است.

سومین نکته این است که همین نهاد ناظر روی پرونده‌های دیگری هم تصمیم‌گیر است. نمونه‌اش درخواست استیکینگ (staking) صندوق اتریوم است که در گزارش فیدلیتی و استیکینگ صندوق اتریوم بررسی کردیم و اجرایش به تأیید همین نهاد بستگی دارد. تفاوت مدل نگهداری دارایی در صرافی‌ها هم در درس صرافی متمرکز و غیرمتمرکز آمده است.

قاعده‌گذاری، روند مشترک بازارها

این اتفاق تنها نمونه ورود نهادهای ناظر به دارایی‌های دیجیتال نیست. نهاد ناظر مالی بریتانیا هم در حال نوشتن قواعدی برای طلای توکنیزه است که در گزارش بریتانیا سراغ طلای توکنیزه رفت بررسی کردیم.

جهت کلی روشن است: هرچه پول نهادی بیشتری وارد این بازار می‌شود، فشار برای داشتن چارچوب مشخص هم بیشتر می‌شود. نمونه‌اش را در گزارش گلدمن ساکس و صندوق درآمدی بیت‌کوین دیدیم. نگاه روزانه به بازار در بخش تحلیل ارز دیجیتال منتشر می‌شود.