شاخص ترس و طمع فارکس یک عدد بین صفر تا صد است که نشان میدهد معاملهگرهای بازار جهانی امروز محتاطاند یا ریسکپذیر. عدد نزدیک به صفر یعنی ترس بر بازار حاکم است و پول به سمت داراییهای امن مثل دلار و طلا میرود. عدد نزدیک به صد یعنی اشتهای ریسک بالاست و سرمایه به داراییهای پرریسکتر برمیگردد. این شاخص روزی پنج بار بهروز میشود و گیج بالای همین صفحه همیشه آخرین عدد را نشان میدهد.
در این صفحه میخوانید
شاخص ترس و طمع فارکس چیست
ایده پشت این شاخص ساده است. قیمتها را فقط دادههای اقتصادی تعیین نمیکنند. حال روانی جمع هم همانقدر اثر دارد. وقتی ترس غالب میشود، معاملهگرها پیش از آنکه به سود فکر کنند به حفظ سرمایه فکر میکنند و همین رفتار جمعی خودش قیمتها را جابهجا میکند.
شاخص ترس و طمع فارکس تلاش میکند این حالت را از روی رفتار واقعی بازار اندازه بگیرد، نه از روی نظرسنجی. یعنی بهجای اینکه از معاملهگرها بپرسد نگراناند یا نه، نگاه میکند ببیند پولشان کجا رفته است. پول دروغ نمیگوید.
نسخه کریپتویی چنین شاخصی سالهاست شناخته شده است. آنچه در این صفحه میبینید همان منطق است ولی با ورودیهایی که به بازار ارز و طلا مربوطاند. تا امروز چنین شاخصی به زبان فارسی و با تمرکز روی فارکس در دسترس نبود.
شاخص ترس و طمع طلا چه فرقی دارد
طلا در این شاخص نقش دوگانه دارد و به همین دلیل بسیاری آن را با نام شاخص ترس و طمع طلا جستوجو میکنند. طلا کلاسیکترین دارایی امن دنیاست. وقتی سرمایه از بازارهای پرریسک بیرون میآید بخش بزرگی از آن به طلا پناه میبرد، پس شتاب صعودی طلا یکی از تمیزترین نشانههای ترس است.
نکتهای که معاملهگر طلا باید بداند این است: بالا رفتن قیمت طلا در این شاخص امتیاز را پایین میآورد، نه بالا. چون شاخص جهت بازار را نمیسنجد بلکه حال روانی را میسنجد. طلای در حال صعود یعنی تقاضا برای پناهگاه زیاد شده و این تعریف ترس است. پس اگر معاملهگر طلا هستید، عدد پایین شاخص لزوما خبر بدی برای شما نیست و حتی میتواند تایید کننده روند صعودی طلا باشد.
شش ورودی شاخص ترس و طمع فارکس
شاخص از شش سنجه ساخته شده که هرکدام از یک منبع رسمی و مستقل میآید. وزن هرکدام بر اساس میزان ارتباط تاریخیاش با ریسکگریزی انتخاب شده است.
| ورودی | وزن | منبع | خواندنش |
|---|---|---|---|
| نوسان (VIX) | ۲۵٪ | CBOE | بالا رفتن یعنی ترس |
| دلار (DXY) | ۲۰٪ | ICE | قوی شدن یعنی ترس |
| طلا | ۱۵٪ | COMEX | شتاب صعودی یعنی ترس |
| بازده اوراق ۱۰ ساله | ۱۵٪ | خزانهداری آمریکا | افت یعنی ترس |
| پوزیشنها (COT) | ۱۵٪ | CFTC | لانگ سنگین دلار یعنی ترس |
| اخبار | ۱۰٪ | تقویم اقتصادی | رویداد پرتاثیر پیش رو یعنی احتیاط |
نوسان یا VIX
VIX شاخصی است که بورس اختیار معامله شیکاگو از روی قیمت آپشنهای شاخص S&P ۵۰۰ میسازد و نشان میدهد بازار انتظار چه اندازه نوسانی را در سی روز آینده دارد. به آن شاخص ترس وال استریت هم میگویند.
وقتی VIX بالا میرود یعنی معاملهگرها حاضرند برای بیمه کردن خودشان در برابر سقوط پول بیشتری بدهند و این مستقیمترین اندازهگیری ترس در بازارهای جهانی است. به همین دلیل بیشترین وزن شاخص را دارد. روش محاسبه رسمیاش را میتوانید در سایت CBOE ببینید.
دلار یا DXY
DXY ارزش دلار آمریکا را در برابر سبدی از شش ارز بزرگ میسنجد. دلار در بحرانها نقش پناهگاه دارد. هر بار که تنش سیاسی یا مالی جدی پیش میآید تقاضا برای دلار بالا میرود.
پس تقویت دلار معمولا همراه با فرار از ریسک است، نه با خوشبینی. این نکته برای معاملهگر فارکس اهمیت زیادی دارد چون جفتارزهای اصلی همه در یک طرفشان دلار دارند.
طلا
بهجای قیمت خام طلا، شتاب ده روزهاش سنجیده میشود. دلیلش این است که طلا روند بلندمدت صعودی دارد و قیمت خام آن بهتنهایی چیزی درباره احساسات امروز نمیگوید. اما اینکه در ده روز گذشته چقدر سریع بالا رفته حرف روشنی درباره تقاضای پناهگاه دارد.
بازده اوراق ۱۰ ساله
اوراق خزانه آمریکا امنترین دارایی دنیا به حساب میآید. وقتی پول به سمتشان میرود قیمتشان بالا و بازدهشان پایین میآید.
پس بازده در حال افت یعنی سرمایه در حال پناه گرفتن است و بازده در حال صعود یعنی پول از پناهگاه بیرون میآید و به ریسک برمیگردد. این تنها ورودی شاخص است که بالا رفتنش نشانه خوشبینی است.
پوزیشنها یا COT
COT مخفف Commitments of Traders است، گزارش هفتگی که کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا هر جمعه منتشر میکند و نشان میدهد سفتهبازان بزرگ روی هر قرارداد چقدر خرید و چقدر فروش باز دارند.
وقتی خالص پوزیشن لانگ دلار به سقف تاریخیاش نزدیک میشود یعنی تقریبا همه یک طرف ایستادهاند. چنین وضعیتی هم نشانه ترس است و هم نشانه شلوغ شدن معامله. داده خام را کمیسیون CFTC رایگان منتشر میکند.
اخبار
این بخش دو چیز را میسنجد: چند رویداد پرتاثیر در بیست و چهار ساعت آینده در راه است، و دادههایی که تازه منتشر شدهاند بهتر از انتظار بودهاند یا بدتر.
انباشته شدن رویدادهای مهم باعث احتیاط میشود و سورپرایز مثبت اشتهای ریسک را بالا میبرد. همین رویدادها را میتوانید در تقویم اقتصادی به تفکیک ساعت و کشور ببینید.
عدد شاخص ترس و طمع فارکس چطور ساخته میشود
هر ورودی با روشی به نام رتبه صدکی نرمال میشود. یعنی بهجای اینکه بپرسیم آیا VIX بالای بیست است، میپرسیم مقدار امروز نسبت به سه ماه گذشته خودش کجا ایستاده. اگر بالاتر از هشتاد درصد روزهای اخیر باشد رتبهاش هشتاد است.
دلیل این انتخاب مهم است. آستانه ثابت با گذر زمان بیمعنا میشود. VIX بیست در یک سال آرام عدد بالایی است و در یک سال پرتلاطم عدد پایینی. اما رتبه صدکی خودش را با شرایط روز تطبیق میدهد و همیشه همان معنی را میدهد.
- مقدار روز هر ورودی از منبع رسمیاش گرفته میشود.
- رتبه صدکیاش نسبت به تاریخچه خودش حساب میشود و عددی بین صفر تا صد میدهد.
- ورودیهایی که بالا رفتنشان یعنی ترس وارونه میشوند تا همه همجهت باشند.
- میانگین وزنی گرفته میشود و عدد نهایی بین صفر تا صد به دست میآید.
اگر یکی از منابع موقتا در دسترس نباشد، آن ورودی کنار گذاشته میشود و وزنش بین بقیه پخش میشود. اینطور یک منبع قطعشده کل شاخص را خراب نمیکند.
پنج حالت شاخص و معنی هرکدام
| بازه | وضعیت | معنی برای بازار |
|---|---|---|
| ۰ تا ۲۴ | ترس شدید | بدبینی فراگیر. پول در دارایی امن پنهان شده و نوسان بالاست. |
| ۲۵ تا ۴۴ | ترس | احتیاط غالب است. بازار به خبر بد حساستر از خبر خوب واکنش میدهد. |
| ۴۵ تا ۵۵ | خنثی | تعادل. نیرویی که بازار را یکطرفه کند غالب نیست. |
| ۵۶ تا ۷۵ | طمع | اشتهای ریسک برگشته. سرمایه به داراییهای پرریسکتر میرود. |
| ۷۶ تا ۱۰۰ | طمع شدید | خوشبینی افراطی. بازار به خبر بد کمواکنش شده و آسیبپذیر است. |
چطور در معامله از شاخص ترس و طمع استفاده کنیم
اول یک هشدار روشن. این شاخص سیگنال خرید و فروش نمیدهد و جهت حرکت قیمت را پیشبینی نمیکند. کاری که میکند سنجش فضاست. سه استفاده منطقی دارد.
تنظیم حجم معامله
در ترس شدید نوسان بالاست و حد ضرر زودتر فعال میشود. منطقی است که در چنین روزهایی حجم را کمتر و حد ضرر را بازتر بگیرید، نه اینکه با همان حجم روزهای آرام وارد شوید. همین یک تنظیم ساده میتواند تفاوت بین یک ماه سودده و یک ماه زیانده باشد.
سنجش کیفیت روند
روندی که در طمع شدید ادامه پیدا میکند شکنندهتر از روندی است که از دل ترس بیرون میآید. وقتی همه یک طرف ایستادهاند خریدار تازهای برای ادامه دادن باقی نمانده است و کوچکترین خبر بد میتواند موج فروش راه بیندازد.
همراستا کردن با تحلیل
شاخص را کنار تحلیل تکنیکال بگذارید نه بهجای آن. اگر تحلیل روزانه سناریوی صعودی روی یک جفتارز ریسکی میدهد و شاخص در ترس شدید است، دستکم بدانید که در خلاف جریان احساسات وارد میشوید و باید محتاطتر باشید.
چهار اشتباه رایج در استفاده از شاخص
- معامله معکوس صرف. این تصور که ترس شدید یعنی بخر یک قاعده کامل نیست. بازار میتواند هفتهها در ترس شدید بماند و در همان مدت پایینتر برود.
- نگاه به عدد بدون نگاه به روند. عدد سی که از پنجاه پایین آمده با عدد سی که از ده بالا آمده دو داستان کاملا متفاوتاند. نمودار روند زیر گیج را ببینید.
- خلط جهت بازار با حال روانی. شاخص نمیگوید طلا بالا میرود یا پایین. میگوید فضا محتاط است یا نه.
- استفاده روی تایمفریم کوتاه. این شاخص روزی پنج بار بهروز میشود و برای تصمیم اسکالپ ساخته نشده است.
پرسشهای پرتکرار درباره شاخص ترس و طمع فارکس
شاخص ترس و طمع فارکس چند وقت یکبار بهروز میشود
روزی پنج بار، در ساعتهای ۹ و ۱۲ و ۱۵ و ۱۸ و ۲۱ به وقت تهران. هر بار هر شش ورودی دوباره از منابع اصلی خوانده میشوند و عدد تازه ثبت میشود.
شاخص ترس و طمع طلا با شاخص فارکس فرق دارد
نه، یک شاخص واحد است و طلا یکی از شش ورودی آن با وزن پانزده درصد است. چون طلا مهمترین دارایی امن بازار است، حرکتش سهم مستقیمی در عدد نهایی دارد.
عدد پایین شاخص یعنی باید بخرم
نه. این شاخص سیگنال خرید و فروش نیست. ترس شدید فقط میگوید بازار بدبین شده است و بازار میتواند مدتها بدبین بماند. کاربردش تنظیم حجم و انتظار از نوسان است، نه تعیین جهت.
دادهها از کجا میآیند
VIX از بورس CBOE، دلار از شاخص DXY، طلا از قراردادهای COMEX، بازده اوراق از خزانهداری آمریکا، پوزیشنها از گزارش هفتگی COT کمیسیون CFTC و بخش اخبار از تقویم اقتصادی. همه منابع رسمی و عمومیاند.
چرا بالا رفتن طلا امتیاز شاخص را پایین میآورد
چون شاخص جهت قیمت را نمیسنجد، حال روانی را میسنجد. طلای در حال صعود یعنی تقاضا برای دارایی امن بالا رفته و این تعریف ترس است.
تفاوتش با شاخص ترس و طمع کریپتو چیست
منطق یکی است ولی ورودیها فرق دارند. نسخه کریپتو از نوسان بیتکوین و حجم و شبکههای اجتماعی و سهم بازار تغذیه میکند. نسخه فارکس از دلار و VIX و طلا و بازده اوراق و پوزیشنهای رسمی. قیمت لحظهای رمزارزها را در این صفحه دنبال کنید.
معامله در بازارهای مالی ریسک دارد و ممکن است به از دست رفتن سرمایه بینجامد. این صفحه جنبه اطلاعرسانی و آموزشی دارد و توصیه معاملاتی نیست. برای یادگیری بیشتر به مرکز آموزش سر بزنید.