ماینرهای بیتکوین دارند کسبوکارشان را عوض میکنند. مجموع قراردادهای شرکتهای بورسی این حوزه در زمینه هوش مصنوعی و رایانش پرقدرت از ۷۰ میلیارد دلار گذشته و توان پردازش شبکه بیتکوین تا ۱۷ درصد پایینتر از رکورد تاریخیاش آمده است. مؤسسه فیدلیتی (Fidelity) هشدار داده تقاضای هوش مصنوعی میتواند رشد این توان را در سال ۲۰۲۶ متوقف کند. در ادامه با اسمارت اف ایکس میبینیم چرا استخراجکنندهها ترجیح میدهند برقشان را جای دیگری بفروشند.
هشریت چیست و چرا افتش مهم است؟
هشریت (hashrate) مجموع توان محاسباتی است که برای تأیید تراکنشهای شبکه بیتکوین کار میکند. هرچه این عدد بالاتر باشد، حمله به شبکه گرانتر و در نتیجه سختتر میشود.
تا امسال این عدد تقریباً همیشه بالا میرفت و رشدش نشانه سلامت شبکه بود. اما در فصل اول ۲۰۲۶ برای نخستین بار در شش سال گذشته یک افت فصلی ثبت شد و حالا این توان تا ۱۷ درصد زیر رکورد تاریخی است.
دلیلش یک تصمیم اقتصادی از سوی ماینرهای بیتکوین است. آنها برق و زیرساخت خنککنندهشان را به سمت کار پردرآمدتری بردهاند. مفاهیم پایه استخراج در درس استخراج ارز دیجیتال چیست و سازوکار خود شبکه در درس آموزش بلاکچین از صفر توضیح داده شده است.
چرا ماینرهای بیتکوین سراغ هوش مصنوعی رفتند؟
ماینرهای بیتکوین در اصل کسبوکار انرژی هستند. دارایی واقعیاش قرارداد برق ارزان، زمین، اتصال به شبکه برق و سیستم خنککننده است، و دستگاه استخراج فقط یکی از راههای پول درآوردن از آن دارایی است.
مرکز داده هوش مصنوعی هم دقیقاً همین زیرساخت را میخواهد. تفاوت در مدل درآمد است: استخراج درآمدی نوسانی و وابسته به قیمت بیتکوین دارد، در حالی که قرارداد چندساله با یک شرکت فناوری جریان نقدی ثابت و قابل پیشبینی میسازد.
همین تفاوت باعث شده مؤسسه کوینشیرز (CoinShares) پیشبینی کند تا پایان ۲۰۲۶ حدود ۷۰ درصد درآمد شرکتهای بورسی این حوزه از هوش مصنوعی و رایانش پرقدرت بیاید، در حالی که در گزارش قبلی همین مؤسسه این سهم حدود ۳۰ درصد بود.
اعداد این چرخش
| سنجه | وضعیت |
|---|---|
| مجموع قراردادهای هوش مصنوعی شرکتهای بورسی | بیش از ۷۰ میلیارد دلار |
| سهم یک شرکت پیشرو از این رقم | ۲۶٫۶ میلیارد دلار |
| سهم درآمد از هوش مصنوعی تا پایان ۲۰۲۶ | حدود ۷۰ درصد، از ۳۰ درصد |
| فاصله توان پردازش شبکه با رکورد | تا ۱۷ درصد پایینتر |
عدد ۲۶٫۶ میلیارد دلاری یک شرکت بهتنهایی نشان میدهد این چرخش چقدر متمرکز است. یعنی چند بازیگر بزرگ سنگینترین سرمایهگذاری را انجام دادهاند و بقیه ماینرهای بیتکوین باید تصمیم بگیرند دنبالشان بروند یا در استخراج بمانند.
نقطه سربهسر: کی صرف میکند بمانی؟
پاسخ برای ماینرهای بیتکوین به یک عدد فنی برمیگردد: ژول بر تراهش، که نشان میدهد دستگاه برای هر واحد کار چقدر برق مصرف میکند. هرچه این عدد کوچکتر باشد دستگاه کممصرفتر و سودآورتر است.
برای ناوگانی با بازده ۲۰ ژول بر تراهش، نقطه سربهسر میان استخراج و اجاره دادن زیرساخت به هوش مصنوعی حدود ۶۰ تا ۷۰ دلار برای هر پتاهش در روز است. پایینتر از این محدوده، ادامه استخراج توجیه اقتصادی خودش را از دست میدهد.
در سمت مقابل، نسل تازه دستگاهها مثل سری S23 شرکت بیتمین (Bitmain) و مدل اختصاصی بیتدیر (Bitdeer) با مصرف زیر ۱۰ ژول بر تراهش وارد بازار میشوند. نتیجهاش دوقطبی شدن صنعت است: هرکس دستگاه نسل جدید دارد در استخراج میماند و بقیه به سمت اجاره زیرساخت میروند.
امنیت شبکه در خطر است؟
با خروج بخشی از ماینرهای بیتکوین این سؤال طبیعی است، ولی پاسخش پیچیدهتر از یک بله یا خیر است. بیتکوین سازوکاری خودتنظیم دارد: وقتی توان پردازش کم میشود، شبکه سختی استخراج را پایین میآورد تا فاصله تولید بلاکها حدود ده دقیقه بماند.
یعنی خروج بخشی از ماینرهای بیتکوین شبکه را متوقف نمیکند، بلکه استخراج را برای باقیماندهها سودآورتر میکند و همین معمولاً بخشی از ظرفیت رفته را برمیگرداند. سازوکار این تنظیم خودکار را در گزارش انشعاب بیتکوین و سختی استخراج بررسی کردهایم.
نگرانی واقعی جای دیگری است: تمرکز. اگر توان پردازش در دست شرکتهای کمتری جمع شود، شبکه به تصمیم همان چند بازیگر وابستهتر میشود. این موضوع بیشتر به تمرکز قدرت مربوط است تا به هزینه حمله، و بحث امنیتی جداگانهای میطلبد که در گزارش ۸۵ باگ بحرانی در پروژههای بیتکوین به بخشی از آن پرداختهایم.
برای سرمایهگذار چه معنایی دارد؟
اولین نکته درباره سهام ماینرهای بیتکوین است که در بورس معامله میشوند. وقتی ۷۰ درصد درآمد یک شرکت از قرارداد هوش مصنوعی بیاید، دیگر نمیشود آن را نماینده قیمت بیتکوین دانست. همبستگی این سهام با قیمت رمزارز در حال کم شدن است.
دومین نکته درباره خود بیتکوین است. کاهش توان پردازش بهخودیخود قیمت را جابهجا نمیکند، ولی روایت امنیت شبکه یکی از پایههای استدلال بلندمدت درباره این دارایی بوده و تغییرش میتواند بر ذهنیت بازار اثر بگذارد. مبانی این دارایی در درس بیتکوین چیست آمده است.
سومین نکته این است که این چرخش بخشی از روند بزرگتر ورود سرمایه نهادی به این بازار است. نمونه دیگرش را در گزارش گلدمن ساکس و صندوق درآمدی بیتکوین دیدیم. نگاه روزانه به بازار در بخش تحلیل ارز دیجیتال و اصول تعیین اندازه پوزیشن در درس مدیریت ریسک و حد ضرر منتشر شده است.
سوالات متداول
۵ سوالهشریت پایین یعنی بیتکوین ناامن شده؟
به این سادگی نه. شبکه با کاهش سختی استخراج خودش را تنظیم میکند و کار ادامه پیدا میکند. نکته قابل توجه، تمرکز توان در دست شرکتهای کمتر است.
ژول بر تراهش یعنی چه؟
مقدار برقی که دستگاه برای انجام هر واحد کار مصرف میکند. عدد کوچکتر یعنی دستگاه کممصرفتر است و در قیمتهای پایینتر بیتکوین هم سودآور میماند.
چرا شرکتهای هوش مصنوعی سراغ این ماینرها میروند؟
چون این شرکتها همان چیزی را دارند که ساختنش سالها طول میکشد: قرارداد برق در مقیاس بزرگ، اتصال آماده به شبکه برق و سیستم خنککننده. گزارشهای تحلیلی این حوزه در وبسایت مؤسسه کوینشیرز منتشر میشود.
این چرخش برگشتپذیر است؟
تا حدی. قرارداد چندساله به این سادگی لغو نمیشود، ولی اگر قیمت بیتکوین بهشدت بالا برود، ظرفیت تازه دوباره به سمت استخراج میآید.
ماینرهای کوچک چه میکنند؟
راه اصلیشان بهروزرسانی به دستگاههای کممصرفتر و پیدا کردن برق ارزانتر است. قرارداد بزرگ هوش مصنوعی معمولاً به مقیاسی نیاز دارد که در دسترس عملیات کوچک نیست.
این مطلب گزارشی خبری است و توصیه سرمایهگذاری محسوب نمیشود. منبع دادهها: گزارشهای تحلیلی صنعت استخراج و دادههای شبکه.
