سولانا سرعت شبکه‌اش را ۱۲٫۵ درصد بالا برد؛ زمان هر بلاک به ۳۵۰ میلی‌ثانیه رسید

شبکه سولانا روز جمعه ۲۱ آگوست نخستین گام از برنامه کاهش زمان ساخت بلاک را روی شبکه اصلی فعال کرد. زمان هدف هر بلاک از ۴۰۰ به ۳۵۰ میلی‌ثانیه رسید، یعنی ۱۲٫۵ درصد کاهش، و این تازه گام اول از چهار گام برنامه‌ریزی‌شده تا رسیدن به ۲۰۰ میلی‌ثانیه است. در ادامه با اسمارت اف ایکس می‌بینیم این تغییر دقیقا چیست و برای کاربر چه فرقی می‌کند.

دقیقا چه چیزی تغییر کرد؟

هر شبکه بلاکچین تراکنش‌ها را در بسته‌هایی به نام بلاک ثبت می‌کند. زمان بلاک یعنی فاصله میان ساخته شدن دو بسته پیاپی. در سولانا به این بازه اسلات هم گفته می‌شود.

این عدد از راه‌اندازی شبکه روی ۴۰۰ میلی‌ثانیه بود و حالا برای نخستین بار به ۳۵۰ میلی‌ثانیه رسیده است. تغییر از ایپاک ۱۰۲۰ فعال شد و مسیر آن در پیشنهاد فنی SIMD-0525 تعریف شده است.

ابزار اجرای این تغییر، نسخه ۴٫۲ نرم‌افزار اعتبارسنج آگاوه ساخت شرکت آنزا بود که در هفته ۱۷ آگوست روی شبکه اصلی فعال شد. اعتبارسنج همان رایانه‌ای است که تراکنش‌ها را بررسی و در بلاک ثبت می‌کند. مفاهیم پایه این ساختار در درس بلاکچین چیست توضیح داده شده است.

مسیر تا ۲۰۰ میلی‌ثانیه

دلیل مرحله‌ای بودن این کار روشن است. هر بار که فاصله بلاک‌ها کم شود، اعتبارسنج‌ها باید در زمان کمتری کار بیشتری انجام بدهند و شبکه باید مطمئن شود سخت‌افزار و پهنای باند موجود از پس آن برمی‌آید. کاهش یکباره از ۴۰۰ به ۲۰۰ می‌توانست بخشی از اعتبارسنج‌ها را از گردونه خارج کند.

نکته دیگر اینکه این تغییر به روزرسانی همه اعتبارسنج‌ها نیاز داشت. اگر بخشی از شبکه روی نسخه قدیمی می‌ماند، هماهنگی میان گره‌ها به هم می‌خورد؛ به همین دلیل فعال شدن آن چند هفته پس از انتشار نرم‌افزار انجام شد.

برای کاربر چه فرقی می‌کند؟

اثر اول در زمان تایید دیده می‌شود. وقتی بلاک‌ها زودتر ساخته شوند، تراکنش کمتر در صف می‌ماند و کاربر سریع‌تر نتیجه را می‌بیند.

اثر دوم به معامله‌گران صرافی‌های غیرمتمرکز روی سولانا می‌رسد. فاصله کمتر میان ثبت سفارش و اجرای آن یعنی قیمتی که کاربر می‌بیند به قیمتی که می‌گیرد نزدیک‌تر است و لغزش قیمت کم می‌شود.

برای برنامه‌های پرتراکنش مثل بازی‌ها و بازارهای پیش‌بینی هم همین فاصله تعیین‌کننده است، چون تجربه کاربر در آن‌ها به پاسخ لحظه‌ای گره خورده و تاخیر چند دهم ثانیه‌ای هم دیده می‌شود.

اثر سوم روی خود شبکه است. سرعت بیشتر بار محاسباتی بیشتری می‌سازد و نگهداری اعتبارسنج را پرهزینه‌تر می‌کند. این همان چیزی است که منتقدان درباره‌اش هشدار می‌دهند: شبکه سریع‌تر می‌تواند به معنای تمرکز بیشتر در دست اعتبارسنج‌های بزرگ باشد.

برای دارنده توکن سولانا هم یک نکته وجود دارد: پاداش استیکینگ به تعداد بلاک‌های ساخته‌شده گره خورده و با کوتاه‌تر شدن فاصله بلاک‌ها، تعداد آن‌ها در هر روز بیشتر می‌شود. سازوکار کلی این پاداش در درس استیکینگ چیست توضیح داده شده است.

گام بعدی چیست؟

تغییر بزرگ‌تر در راه است: بازنویسی سازوکار اجماع شبکه با نام آلپن‌گلو که هدفش رساندن زمان نهایی شدن تراکنش از چند ثانیه به حدود ۱۵۰ میلی‌ثانیه است. سازوکار اجماع همان قاعده‌ای است که اعتبارسنج‌ها با آن سر درست بودن یک بلاک به توافق می‌رسند.

این بازنویسی در سپتامبر ۲۰۲۵ با رأی موافق ۹۸٫۲۷ درصدی اعتبارسنج‌ها تأیید شد، از ۱۱ مه امسال روی یک شبکه آزمایشی کار می‌کند و هدف اجرای آن اکتبر امسال است. بزرگ‌ترین تغییر پروتکل سولانا از زمان راه‌اندازی شبکه در سال ۲۰۲۰ به شمار می‌رود.

اجرای این بازنویسی روی شبکه سولانا کار ساده‌ای نیست، چون برخلاف گام‌های کاهش زمان بلاک که فقط یک عدد را عوض می‌کنند، اینجا خود قاعده توافق میان گره‌ها تغییر می‌کند.

تفاوت این دو را نباید قاطی کرد: کاهش زمان بلاک یعنی بسته‌ها زودتر ساخته می‌شوند، ولی نهایی شدن یعنی لحظه‌ای که برگشت آن تراکنش دیگر عملا ممکن نیست.

بازار چه واکنشی نشان داد؟

قیمت توکن این شبکه در همین بازه حدود ۵ درصد بالا رفت و روی ۹۱٫۶۴ دلار معامله شد. البته بخش بزرگی از این حرکت به موج صعودی کل بازار برمی‌گردد که در گزارش جهش آلت‌کوین‌ها بررسی شد.

در سمت سرمایه نهادی هم خبر هست. صندوق قابل معامله استیکینگ (staking) سولانا از شرکت بیت‌وایز در هفته گذشته بیش از ۲۰ میلیون دلار ورودی داشت و صندوق‌های مبتنی بر این شبکه امسال سریع‌ترین رشد را میان صندوق‌های رمزارز ثبت کرده‌اند.

با این حال باید توجه داشت که بهبود فنی به تنهایی قیمت نمی‌سازد. نگاه فنی روزانه به این بازار در بخش تحلیل ارز دیجیتال منتشر می‌شود. سرعت بالاتر شرط لازم برای جذب برنامه‌های پرتراکنش است و نه شرط کافی. مقایسه ساختار صرافی‌ها در درس صرافی متمرکز و غیرمتمرکز آمده است.