ارتقای بعدی شبکه اتریوم که نامش گلماستردام است، روز ۶ اکتبر ۲۰۲۶ ساعت ۱۳:۵۳:۳۶ به وقت جهانی روی شبکه آزمایشی سپولیا فعال میشود. این نخستین آزمون عمومی آن است و پیش از این در شبکه آزمایشی خصوصی توسعهدهندگان با موفقیت اجرا شده بود. در ادامه با اسمارت اف ایکس میبینیم این ارتقا کدام بخش را عوض میکند.
گلماستردام چیست؟
گلماستردام نام مجموعهای از تغییرهاست که همزمان روی شبکه اتریوم اعمال میشود. اتریوم هر ارتقا را با یک نام رمز میشناسد و این یکی از ترکیب نام دو بخش شبکه ساخته شده است.
هر ارتقا از چند پیشنهاد بهبود تشکیل میشود که به آنها EIP میگویند. این پیشنهادها را توسعهدهندگان مینویسند و پس از بررسی و آزمون، در یک بسته مشترک فعال میشوند. دو پیشنهاد اصلی این بسته EIP-7732 و EIP-7928 هستند.
دو تغییر اصلی

پیشنهاد اول، جدا کردن نقش پیشنهاددهنده بلاک از سازنده بلاک است. امروز این جدایی بهصورت نرمافزار جانبی و بیرون از پروتکل انجام میشود، ولی گلماستردام آن را داخل خود قواعد شبکه تعریف میکند. نتیجه این است که اعتبارسنج برای ساختن بلاک به یک واسطه بیرونی وابسته نمیماند.
پیشنهاد دوم، فهرست دسترسی در سطح بلاک است. هر بلاک از قبل اعلام میکند قرار است به کدام حسابها و کدام بخش از حافظه دست بزند. وقتی این فهرست از پیش معلوم باشد، نرمافزارها میتوانند تراکنشهای بیارتباط را بهصورت موازی پردازش کنند.
اثر عملی این دو، بالا رفتن ظرفیت است. سقف گس هر بلاک از ۶۰ میلیون به ۲۰۰ میلیون میرسد. گس واحد اندازهگیری کار محاسباتی در اتریوم است، پس سقف بالاتر یعنی هر بلاک میتواند کار بیشتری را جا بدهد.
این برای کاربر عادی یعنی چه؟
ظرفیت بیشتر هر بلاک معمولا به معنای فضای بیشتر برای تراکنشهاست. وقتی رقابت برای جا گرفتن در بلاک کمتر شود، کارمزدی که کاربر برای یک انتقال ساده میپردازد هم پایینتر میآید.
با این حال اندازه این کاهش از پیش معلوم نیست. کارمزد به تقاضای واقعی شبکه بستگی دارد و اگر همزمان تعداد کاربران بالا برود، بخشی از فضای تازه فورا پر میشود. سازوکار کارمزد در درس کارمزد گس توضیح داده شده است.
برای کسی که از شبکههای لایه دوم استفاده میکند هم تغییر غیرمستقیم است. آن شبکهها دادهشان را روی زنجیره اصلی مینویسند، پس ظرفیت بیشتر لایه اصلی هزینه کار آنها را هم پایین میآورد.
برای کسی که فقط نگهداری میکند، این ارتقا کار خاصی نمیخواهد. دارایی در کیف پول دستنخورده میماند و نیازی به انتقال یا تبدیل نیست. تفاوت روشهای نگهداری در درس کیف پول ارز دیجیتال آمده است.
مسیر تا شبکه اصلی

هر ارتقای اتریوم سه ایستگاه دارد. اول شبکه آزمایشی خصوصی که فقط توسعهدهندگان روی آن کار میکنند. بعد شبکههای آزمایشی عمومی مثل سپولیا که هر کسی میتواند روی آنها تست کند. در آخر شبکه اصلی که پول واقعی روی آن جابهجا میشود.
هدف اعلامشده برای رسیدن گلماستردام به شبکه اصلی، فصل چهارم ۲۰۲۶ است. این تاریخ قطعی نیست و اگر در آزمون عمومی اشکالی پیدا شود، توسعهدهندگان آن را عقب میاندازند. سابقه ارتقاهای قبلی هم نشان داده تاخیر چند هفتهای چیز غیرعادی نیست.
در جریان آزمونها، گروهی از پژوهشگران درباره احتمال سوءاستفاده از نقش سازنده بلاک هشدار دادهاند. همین نوع بازخورد یکی از دلیلهای وجود مرحله آزمون عمومی است.
چرا این ارتقا مهمتر از ارتقاهای قبلی است؟
بیشتر ارتقاهای سالهای اخیر اتریوم روی کم کردن هزینه ذخیره داده یا بهبود کار شبکههای لایه دوم تمرکز داشتند. گلماستردام بهجای آن سراغ خود فرایند ساخت بلاک رفته است، یعنی بخشی که تا امروز بیرون از قواعد رسمی شبکه اداره میشد.
اهمیتش در تمرکززدایی است. وقتی ساخت بلاک به چند شرکت واسط وابسته باشد، همان چند شرکت تعیین میکنند کدام تراکنش زودتر اجرا شود. بردن این نقش به داخل پروتکل، قاعده بازی را برای همه یکسان میکند.
نکته دوم، پردازش موازی است. تا امروز تراکنشهای یک بلاک پشت سر هم اجرا میشدند چون معلوم نبود کدامشان به داده مشترک دست میزنند. فهرست دسترسی این ابهام را برمیدارد و راه را برای اجرای همزمان باز میکند.
اثر بر قیمت و بازار
ارتقای شبکه معمولا پیش از اجرا روی انتظارات اثر میگذارد و نه مستقیم روی قیمت. اتریوم ماه سپتامبر را با رشدی حدود ۷ درصد و در محدوده ۲٬۶۵۰ تا ۲٬۷۰۰ دلار بست که بهترین سپتامبرش از ۲۰۱۶ بود.
نکتهای که معاملهگر باید بداند این است که تاریخ ارتقا از قبل اعلام شده، پس بخش بزرگی از آن در قیمت لحاظ شده است. حرکتهای بزرگتر معمولا وقتی رخ میدهند که برنامه عوض شود یا مشکلی در آزمونها پیدا شود. نگاه روزانه بازار در بخش تحلیل ارز دیجیتال و قیمت لحظهای در صفحه قیمت اتریوم دنبال میشود.
سوالات متداول
۵ سوالگلماستردام چه زمانی روی شبکه اصلی میآید؟
هدف اعلامشده فصل چهارم ۲۰۲۶ است. تاریخ دقیق پس از دیدن نتیجه آزمون روی شبکههای آزمایشی عمومی اعلام میشود.
دارنده اتریوم باید کاری انجام دهد؟
خیر. ارتقا در سطح پروتکل انجام میشود و موجودی کیف پولها بدون تغییر میماند. فقط اپراتورهای نود و اعتبارسنجها باید نرمافزارشان را بهروز کنند.
سقف گس بالاتر چه ریسکی دارد؟
بلاک سنگینتر یعنی نیاز به سختافزار و پهنای باند بیشتر برای اجرای نود. اگر این بار خیلی زیاد شود، تعداد افرادی که میتوانند نود مستقل اجرا کنند کم میشود و همین نگرانی اصلی منتقدان است.
تفاوت شبکه آزمایشی با شبکه اصلی چیست؟
شبکه آزمایشی نسخهای کامل از اتریوم است که با توکن بیارزش کار میکند. توسعهدهندگان ارتقا را اول آنجا فعال میکنند تا اگر اشکالی هست پیش از رسیدن به پول واقعی پیدا شود.
فهرست کامل تغییرها را کجا ببینیم؟
متن رسمی هر پیشنهاد در مخزن عمومی پیشنهادهای بهبود اتریوم منتشر میشود و شماره هر EIP همانجا قابل جستوجوست.
این مطلب جنبه خبری و آموزشی دارد و توصیه معاملاتی محسوب نمیشود.



