بیشتر توکن‌ها روزی که در صرافی فهرست می‌شوند قبلا یک بار فروخته شده‌اند، با قیمتی پایین‌تر و به گروهی کوچک‌تر. جایی که این فروش اولیه برای کاربران عادی انجام می‌شود لانچ پد نام دارد. در این درس سطح متوسط سه مدل عرضه، چهار روش تقسیم سهمیه، پنج قدم شرکت در یک عرضه، حساب سود واقعی و شش ریسک آن را می‌بینیم. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
لانچ پد چیست؟
لانچ پد (Launchpad) سکویی است که توکن یک پروژه‌ی تازه را پیش از فهرست شدن در بازار به کاربران خودش می‌فروشد. پروژه از این راه سرمایه و کاربر اولیه می‌گیرد و کاربر توکن را با قیمت عرضه می‌خرد.
لانچ پد میان پروژه و خریدار قرار می‌گیرد. پروژه را پیش از عرضه بررسی می‌کند، قواعد فروش را می‌نویسد، پول را جمع می‌کند و توکن را میان شرکت‌کنندگان تقسیم می‌کند.
لانچ پد فروشگاه عرضه‌ی اولیه‌ی توکن است. خریدار پیش از شروع معامله در بازار، با قیمتی ثابت وارد می‌شود.
اگر با تفاوت دو نوع دارایی دیجیتال آشنا نیستید، ابتدا درس کوین و توکن را بخوانید.
لانچ پد از کجا آمد؟
در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ پروژه‌ها توکن خود را مستقیم و از راه وب‌سایتشان می‌فروختند. به این روش عرضه‌ی اولیه‌ی کوین یا ICO می‌گویند. هیچ‌کس پروژه را بررسی نمی‌کرد و بخش بزرگی از آن‌ها هرگز محصولی نساختند.
در ژانویه‌ی ۲۰۱۹ صرافی بایننس لانچ پد خود را دوباره راه انداخت و توکن بیت‌تورنت (BitTorrent) را فروخت. کل عرضه به ارزش حدود ۷٫۲ میلیون دلار در کمتر از ۱۵ دقیقه تمام شد. از همان زمان صرافی‌های بزرگ دیگر هم سکوی مشابهی ساختند.
با رشد دیفای در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ نسل غیرمتمرکز این سکوها هم از راه رسید که فروش را با قرارداد هوشمند و بدون صرافی انجام می‌دهد. معرفی این بخش از بازار در درس دیفای آمده است.
سه مدل عرضه در لانچ پد
| مدل | محل اجرا | کاربر چه می‌کند؟ | نمونه‌ی رایج |
|---|---|---|---|
| IEO | صرافی متمرکز | با موجودی حساب صرافی توکن می‌خرد | لانچ پد صرافی‌های بزرگ |
| IDO | سکوی غیرمتمرکز | کیف پول را وصل می‌کند و با قرارداد هوشمند می‌خرد | لانچ پدهای شبکه‌های مختلف |
| لانچ پول | صرافی متمرکز | دارایی را سپرده می‌کند و توکن تازه پاداش می‌گیرد | استخرهای پاداش صرافی‌ها |
IEO کوتاه‌شده‌ی عبارت Initial Exchange Offering است. صرافی پروژه را انتخاب می‌کند، فروش را روی حساب کاربران خودش انجام می‌دهد و توکن را بلافاصله در بازار خودش فهرست می‌کند.
IDO کوتاه‌شده‌ی Initial DEX Offering است. فروش روی بلاکچین انجام می‌شود و توکن پس از آن در یک صرافی غیرمتمرکز قابل معامله است. سخت‌گیری در انتخاب پروژه معمولا کمتر است.
در لانچ پول (Launchpool) کاربر چند روز دارایی خود را سپرده می‌کند و به نسبت سهمش از استخر، توکن تازه رایگان می‌گیرد. اصل دارایی در پایان برمی‌گردد و خریدی انجام نمی‌شود.
تفاوت دو نوع صرافی در درس صرافی متمرکز و غیرمتمرکز توضیح داده شده است.
چهار روش تقسیم سهمیه در لانچ پد
تقاضا در عرضه‌های خوب چند ده برابر تعداد توکن است. لانچ پد باید تصمیم بگیرد به هر نفر چقدر برسد.
- قرعه‌کشی. هر کاربر به نسبت دارایی‌اش بلیت می‌گیرد و بلیت‌های برنده حق خرید مبلغ ثابتی دارند.
- سهم نسبی. هر کاربر مبلغی را تعهد می‌کند. سهم او برابر تعهد خودش تقسیم بر کل تعهدهاست و پول اضافه برمی‌گردد.
- سطح‌بندی. کاربر توکن خود سکو را قفل می‌کند و بر اساس مقدار آن در یک سطح قرار می‌گیرد. سطح بالاتر سهمیه‌ی تضمین‌شده‌ی بزرگ‌تری دارد.
- نوبتی. هر کس زودتر برسد می‌خرد تا توکن تمام شود. این روش به ربات‌ها امتیاز می‌دهد و کمتر استفاده می‌شود.
در بیشتر روش‌ها باید توکن خود سکو را نگه دارید یا قفل کنید. همین شرط یکی از منابع تقاضا برای توکن صرافی‌هاست. سازوکار قفل کردن دارایی در درس استیکینگ آمده است.
پنج قدم شرکت در لانچ پد
- حساب و احراز هویت. در لانچ پدهای متمرکز باید مدارک هویتی بدهید. به این مرحله KYC می‌گویند. بسیاری از این سکوها کاربران برخی کشورها را نمی‌پذیرند.
- نگهداری یا قفل توکن لازم. سکو چند روز پیش از عرضه میانگین دارایی شما را حساب می‌کند.
- تعهد در بازه‌ی ثبت‌نام. در چند ساعت مشخص مبلغ مورد نظر را ثبت می‌کنید.
- محاسبه‌ی سهمیه. سکو سهم هر نفر را حساب می‌کند، مبلغ همان سهم را برمی‌دارد و باقی را آزاد می‌کند.
- دریافت توکن و فهرست شدن. توکن به حساب یا کیف پول شما می‌آید و معامله در بازار شروع می‌شود.
در مدل غیرمتمرکز به جای حساب صرافی به کیف پول شخصی نیاز دارید و کارمزد شبکه هم با شماست. انتخاب و راه‌اندازی آن در درس کیف پول ارز دیجیتال آمده است.
پنج اصطلاح صفحه‌ی عرضه
صفحه‌ی هر عرضه چند عدد دارد که باید پیش از تعهد بخوانید.
- قیمت عرضه. قیمت ثابت هر توکن در فروش.
- سقف جذب سرمایه (Hard Cap). بیشترین مبلغی که پروژه در این فروش جمع می‌کند.
- TGE. کوتاه‌شده‌ی Token Generation Event، روزی که توکن ساخته و میان خریداران پخش می‌شود.
- آزادسازی تدریجی (Vesting). برنامه‌ای که می‌گوید چند درصد توکن در روز اول و باقی در چه بازه‌ای آزاد می‌شود.
- ارزش کاملا رقیق‌شده (FDV). قیمت عرضه ضرب در کل توکن‌هایی که روزی وجود خواهند داشت.
عدد آخر از همه مهم‌تر است. پروژه‌ای که فقط ۵ درصد توکن‌هایش در گردش است، با قیمت عرضه‌ی پایین هم می‌تواند ارزش کاملا رقیق‌شده‌ی چندصد میلیون دلاری داشته باشد. خواندن این عددها در درس توکنومیکس توضیح داده شده است.
لانچ پد در عمل: حساب یک عرضه
پروژه‌ای ۵۰ میلیون توکن را با قیمت ۰٫۰۲ دلار در یک لانچ پد می‌فروشد. سقف جذب سرمایه ۱ میلیون دلار و روش تقسیم سهم نسبی است. کاربران روی هم ۴۰ میلیون دلار تعهد می‌کنند، یعنی تقاضا ۴۰ برابر عرضه است.
| مورد | عدد |
|---|---|
| تعهد شما | ۲٬۰۰۰ دلار |
| سهم شما از کل تعهدها | ۰٫۰۰۵ درصد |
| سهمیه‌ی نهایی | ۵۰ دلار، برابر ۲٬۵۰۰ توکن |
| پول برگشتی | ۱٬۹۵۰ دلار |
| آزادسازی در روز اول | ۲۵ درصد، برابر ۶۲۵ توکن |
| قیمت در روز فهرست شدن | ۰٫۰۸ دلار |
توکن در روز اول چهار برابر قیمت عرضه معامله می‌شود. ارزش کل سهمیه‌ی شما ۲۰۰ دلار و سود روی کاغذ ۱۵۰ دلار است. این عدد نسبت به ۵۰ دلار خرید ۳۰۰ درصد سود است، ولی نسبت به ۲٬۰۰۰ دلاری که درگیر کردید ۷٫۵ درصد.
دو نکته این حساب را کوچک‌تر می‌کند. روز اول فقط ۶۲۵ توکن به ارزش ۵۰ دلار قابل فروش است و باقی در شش ماه آینده آزاد می‌شود. علاوه بر آن، برای شرکت باید یک هفته توکن سکو را نگه می‌داشتید. اگر قیمت آن توکن در همین هفته ۵ درصد افت کرده باشد، ۱۰۰ دلار از دارایی شما کم شده است.
سود لانچ پد را با کل سرمایه‌ی درگیر و ریسک توکن سکو بسنجید. درصد رشد توکن تازه به‌تنهایی تصویر درستی نمی‌دهد.
شش ریسک لانچ پد
- افت قیمت پس از فهرست شدن. بسیاری از توکن‌ها در روز اول بالاترین قیمت خود را می‌بینند و در ماه‌های بعد زیر قیمت عرضه می‌روند.
- ریسک توکن سکو. دارایی قفل‌شده در روزهای انتظار نوسان دارد و زیانش می‌تواند از سود عرضه بیشتر شود.
- سهمیه‌ی کوچک. با تقاضای چند ده برابری، سهم هر نفر کسری از مبلغ تعهد است.
- قفل بودن توکن. بخش بزرگ سهمیه ماه‌ها بعد آزاد می‌شود و قیمت آن روز معلوم نیست.
- پروژه‌ی ضعیف. بررسی سکو تضمین موفقیت نیست. در مدل غیرمتمرکز این بررسی گاهی فقط چند پرسش ساده است.
- سکوی جعلی. کلاهبرداران صفحه‌ی لانچ پدهای معروف را کپی می‌کنند تا کیف پول متصل‌شده را خالی کنند.
نشانه‌های مورد آخر در درس کلاهبرداری رمزارز آمده است.
شش معیار بررسی یک عرضه
پیش از تعهد در هر لانچ پد این شش مورد را بررسی کنید.
- کاربرد توکن. توکن در محصول چه کاری می‌کند؟ پاسخ را در سند پروژه پیدا کنید.
- ارزش کاملا رقیق‌شده. آن را با پروژه‌های مشابه و فعال مقایسه کنید.
- سهم فروش عمومی. اگر فقط ۲ درصد توکن‌ها به مردم فروخته می‌شود، باقی در دست تیم و سرمایه‌گذاران خصوصی است.
- قیمت دورهای قبلی. سرمایه‌گذاران خصوصی با چه قیمتی خریده‌اند و چه زمانی آزاد می‌شوند؟
- برنامه‌ی آزادسازی. تاریخ‌های بزرگ آزاد شدن توکن روزهای فشار فروش‌اند.
- سابقه‌ی سکو. عرضه‌های قبلی همین لانچ پد شش ماه بعد کجا ایستاده‌اند؟
روش خواندن سند پروژه در درس وایت پیپر توضیح داده شده است.
تفاوت لانچ پد با ایردراپ
هر دو راهی برای رسیدن به توکن تازه هستند، ولی سازوکارشان فرق دارد.
| ویژگی | لانچ پد | ایردراپ |
|---|---|---|
| پرداخت پول | دارد | ندارد |
| شرط دریافت | تعهد یا قفل دارایی | استفاده از محصول یا انجام چند کار |
| قیمت خرید | ثابت و اعلام‌شده | صفر |
| مقدار دریافتی | از پیش قابل محاسبه | تا روز توزیع نامعلوم |
لانچ پول میان این دو قرار می‌گیرد، چون پولی پرداخت نمی‌شود و فقط دارایی چند روز سپرده می‌ماند. جزئیات روش دوم در درس ایردراپ آمده است.
پنج اشتباه رایج در لانچ پد
- خرید توکن سکو فقط برای یک عرضه. نوسان آن توکن اغلب از سود عرضه بزرگ‌تر است.
- حساب سود روی مبلغ سهمیه. بازده را باید روی کل پول درگیر حساب کرد.
- نخواندن برنامه‌ی آزادسازی. توکنی که قفل است سود نقدشده نیست.
- اتصال کیف پول اصلی به سکوی ناشناس. برای این کار کیف پول جدا با موجودی کم بسازید.
- خرید در دقیقه‌های اول فهرست شدن. کسی که در لانچ پد سهمیه نگرفته و روز اول در اوج می‌خرد، طرف مقابل فروشندگان عرضه است.
نکات کلیدی این درس
- لانچ پد سکویی است که توکن پروژه‌ی تازه را پیش از فهرست شدن با قیمت ثابت می‌فروشد.
- سه مدل رایج دارد: عرضه در صرافی متمرکز، عرضه‌ی غیرمتمرکز و لانچ پول.
- سهمیه با قرعه‌کشی، سهم نسبی، سطح‌بندی یا نوبت تقسیم می‌شود و معمولا کسری از مبلغ تعهد است.
- سود واقعی را باید روی کل سرمایه‌ی درگیر و با حساب نوسان توکن سکو سنجید.
- ارزش کاملا رقیق‌شده و برنامه‌ی آزادسازی مهم‌ترین عددهای صفحه‌ی عرضه‌اند.
اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی
اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.
برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:
- بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
- رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
- تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
- پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.
💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:
- تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
- ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com
جمع‌بندی
لانچ پد راه ورود زودهنگام به پروژه‌های تازه را برای کاربر عادی باز کرده است، با قواعدی روشن‌تر از دوران فروش مستقیم توکن. همین سازوکار محدودیت‌های خودش را دارد: سهمیه کوچک است، بخش بزرگ توکن قفل می‌ماند و دارایی لازم برای شرکت خودش نوسان می‌کند. معامله‌گری که عددهای صفحه‌ی عرضه را می‌خواند و بازده را روی کل پول درگیر حساب می‌کند، تصویر واقع‌بینانه‌تری دارد. برای مقایسه‌ی سکوها و شرایط هر کدام، بخش صرافی‌های ارز دیجیتال را ببینید.
سوالات متداول درباره لانچ پد
۵ سواللانچ پد به زبان ساده یعنی چه؟
سکویی است که توکن یک پروژه‌ی تازه را پیش از شروع معامله در بازار، با قیمت ثابت به کاربران خودش می‌فروشد.
تفاوت لانچ پد با لانچ پول چیست؟
در لانچ پد توکن تازه را می‌خرید. در لانچ پول دارایی خود را چند روز سپرده می‌کنید، توکن تازه را به شکل پاداش می‌گیرید و اصل دارایی برمی‌گردد.
آیا شرکت در لانچ پد سود تضمینی دارد؟
خیر. بسیاری از توکن‌ها در روز اول بالاتر از قیمت عرضه معامله می‌شوند، ولی بخش بزرگی از آن‌ها در ماه‌های بعد زیر قیمت عرضه می‌روند.
IDO با IEO چه فرقی دارد؟
IEO در صرافی متمرکز و با حساب کاربری انجام می‌شود. IDO روی بلاکچین و با کیف پول شخصی اجرا می‌شود و توکن در صرافی غیرمتمرکز معامله می‌شود.
برای شرکت در لانچ پد چقدر سرمایه لازم است؟
حداقل مشخصی ندارد، ولی سهمیه به نسبت دارایی یا تعهد شما تقسیم می‌شود. با تقاضای ۴۰ برابری، تعهد ۲٬۰۰۰ دلاری به سهمیه‌ای ۵۰ دلاری می‌رسد.
