الگوی سر و شانه چیست؟ | ۳ جزء، خط گردن و ۶ اشتباه

در انتهای یک روند صعودی، گاهی قیمت سه قله پشت سر هم می‌سازد که قله‌ی میانی از دو تای دیگر بلندتر است. به این شکل الگوی سر و شانه می‌گویند و یکی از شناخته‌شده‌ترین الگوهای برگشتی تحلیل تکنیکال است. برگشتی یعنی خبر از پایان روند فعلی و شروع حرکت در جهت مخالف می‌دهد. در این درس سطح مبتدی می‌بینیم این الگو از چه اجزایی ساخته می‌شود، چه زمانی معتبر است و هدف و حد ضرر را چطور اندازه بگیریم. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

الگوی سر و شانه چیست؟

الگوی سر و شانه یک شکل قیمتی است که از سه قله‌ی پشت سر هم ساخته می‌شود: یک قله، بعد یک قله‌ی بلندتر و بعد قله‌ای هم‌اندازه‌ی قله‌ی اول. قله‌ی میانی را سر و دو قله‌ی کناری را شانه می‌نامند. خطی که دو دره‌ی کنار سر را به هم وصل می‌کند، خط گردن نام دارد و نقش حمایت الگو را بازی می‌کند.

پشت این شکل یک داستان ساده درباره‌ی خریدار و فروشنده وجود دارد. خریداران قیمت را تا شانه‌ی چپ بالا می‌برند و بعد کمی عقب می‌نشینند. موج بعدی قوی‌تر است و سر را می‌سازد. در موج سوم، خریداران دیگر نمی‌توانند قیمت را تا سقف قبلی برسانند و شانه‌ی راست کوتاه‌تر می‌ماند. همین ناتوانی، نشانه‌ی تغییر توازن قدرت است.

نکته‌ی مهم این است که تا وقتی قیمت زیر خط گردن بسته نشده، الگو فقط یک احتمال است. بسیاری از شکل‌هایی که شبیه سر و شانه به نظر می‌رسند، هیچ‌وقت کامل نمی‌شوند و قیمت به روند قبلی برمی‌گردد. جای این الگو در خانواده‌ی بزرگ‌تر الگوهای نموداری است.

اجزای الگوی سر و شانه

این الگو چهار بخش دارد که ترتیبشان اهمیت دارد.

شانه چپ اولین قله است و پس از یک حرکت صعودی ساخته می‌شود. سر قله‌ی بعدی و بلندترین نقطه‌ی الگوست. شانه راست سومین قله است و معمولا هم‌ارتفاع شانه‌ی چپ می‌ماند. خط گردن هم از وصل کردن دو دره‌ی بین این سه قله به دست می‌آید.

خط گردن همیشه افقی نیست و می‌تواند شیب ملایمی داشته باشد. هرچه شیب آن تندتر باشد، اندازه‌گیری هدف قیمت خطای بیشتری پیدا می‌کند. برای کشیدن دقیق این خط، روش کار در درس خط روند و کانال آمده است.

الگوی سر و شانه معکوس چیست؟

همین شکل در انتهای یک روند نزولی هم دیده می‌شود، این بار وارونه. قیمت سه کف می‌سازد که کف میانی از دو کف کناری عمیق‌تر است. به آن الگوی سر و شانه معکوس می‌گویند و خبر از پایان روند نزولی می‌دهد.

همه‌ی قانون‌ها در این حالت یکسان می‌مانند. خط گردن از دو قله‌ی میان کف‌ها کشیده می‌شود، تایید با بسته شدن کندل بالای خط گردن انجام می‌شود و هدف به اندازه‌ی ارتفاع الگو از محل شکست به بالا اندازه گرفته می‌شود. تفاوت فقط در جهت معامله است.

الگوی سر و شانه معکوس در بازارهایی مثل طلا و ارزهای دیجیتال پس از ریزش‌های طولانی زیاد دیده می‌شود. الگوی نزدیک به آن سقف دوقلو است که با دو قله‌ی هم‌تراز ساخته می‌شود.

چه زمانی الگوی سر و شانه معتبر است؟

هر سه قله‌ای روی نمودار، الگوی سر و شانه نیست. پنج شرط زیر الگوی واقعی را مشخص می‌کنند.

1. روند صعودی پیش از الگو. الگوی برگشتی به روندی نیاز دارد که آن را برگرداند. سه قله در بازار بدون روند، الگوی معتبری نمی‌سازند.
2. سر بلندتر از هر دو شانه. اگر قله‌ی میانی بلندترین نقطه نباشد، با شکل دیگری روبه‌رو هستید.
3. دو شانه نزدیک به هم. اختلاف ارتفاع در حد چند درصد قابل قبول است و شانه‌ی خیلی کوتاه اعتبار را کم می‌کند.
4. خط گردن با شیب کم. خط افقی یا کمی شیب‌دار بهترین حالت است.
5. شکست با بسته شدن کندل. سایه‌ی کندل زیر خط گردن تایید حساب نمی‌شود و باید بدنه‌ی کندل زیر آن بسته شود.

اعتبار الگو به تایم فریم هم بستگی دارد. همین شکل در نمودار چهار ساعته و روزانه بسیار قابل اعتمادتر از نمودار یک دقیقه‌ای است، چون در تایم‌های کوچک نویز قیمت زیاد است. انتخاب تایم فریم مناسب در درس تایم فریم چیست توضیح داده شده است.

هدف و حد ضرر در الگوی سر و شانه

روش اندازه‌گیری هدف ساده است. فاصله‌ی عمودی نوک سر تا خط گردن را می‌گیرید و همان اندازه را از محل شکست به پایین منتقل می‌کنید. اگر سر روی قیمت ۲۰۵۰ دلار و خط گردن روی ۲۰۰۰ دلار باشد، ارتفاع الگو ۵۰ دلار است و هدف حدود ۱۹۵۰ دلار قرار می‌گیرد.

جای منطقی حد ضرر کمی بالاتر از نوک شانه‌ی راست است. این نقطه جایی است که اگر قیمت به آن برسد، داستان الگو باطل شده و ماندن در معامله دلیلی ندارد. اندازه‌ی حد ضرر هم حجم معامله را تعیین می‌کند؛ روش این محاسبه در درس مدیریت ریسک و حد ضرر آمده است.

در بسیاری از موارد قیمت پس از شکست یک بار به خط گردن برمی‌گردد و آن را از پایین لمس می‌کند. به این حرکت پولبک می‌گویند و برای کسانی که ورود اول را از دست داده‌اند فرصت دوم می‌سازد، آن هم با حد ضرر کوچک‌تر. توضیح کامل این الگو را انجمن تحلیلگران در صفحه مرجع این الگو هم آورده‌اند.

نقش حجم معاملات در تایید الگو

حجم معاملات یک لایه‌ی تایید اضافه به الگوی سر و شانه می‌دهد. در حالت کلاسیک، حجم روی شانه‌ی چپ و سر بالاست و هنگام ساخته شدن شانه‌ی راست کم می‌شود. این کاهش یعنی خریداران کمتری پشت موج آخر ایستاده‌اند.

در لحظه‌ی شکست خط گردن، افزایش حجم نشانه‌ی خوبی است و احتمال شکست واقعی را بالا می‌برد. شکست با حجم پایین بیشتر در معرض برگشت قرار دارد. خواندن این داده در درس حجم معاملات توضیح داده شده است و در فارکس به‌جای حجم واقعی از حجم تیکی استفاده می‌شود.

شش اشتباه رایج در معامله الگوی سر و شانه

1. ورود روی شانه راست. پیش از شکست خط گردن، الگو هنوز کامل نشده است.
2. ندیدن روند قبلی. این الگو فقط در انتهای یک روند معنا دارد.
3. تایید گرفتن از سایه کندل. ملاک، بسته شدن بدنه‌ی کندل زیر خط گردن است.
4. حد ضرر چسبیده به نقطه ورود. حد ضرر باید بالای شانه‌ی راست بنشیند تا نوسان معمولی آن را فعال نکند.
5. معامله در تایم فریم خیلی پایین. شکل‌های کوچک روی نمودار یک دقیقه‌ای اغلب نویزند.
6. اصرار بر رسیدن کامل به هدف. هدف یک تخمین است و خروج پله‌ای نتیجه‌ی پایدارتری می‌دهد.

نکات کلیدی این درس

• الگوی سر و شانه از سه قله ساخته می‌شود که قله‌ی میانی بلندترین است.
• تایید الگو فقط با بسته شدن کندل آن طرف خط گردن انجام می‌شود.
• هدف قیمت به اندازه‌ی ارتفاع الگو از محل شکست اندازه گرفته می‌شود.
• حد ضرر بالای شانه راست جای منطقی خود را دارد.
• حالت معکوس همین الگو در انتهای روند نزولی ساخته می‌شود.

اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی

اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.

برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:

• بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
• رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
• تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
• پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.

💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:

• تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
• ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com

جمع‌بندی

الگوی سر و شانه یکی از معدود الگوهایی است که هم ساختار روشنی دارد و هم نقطه‌ی ورود، حد ضرر و هدف مشخصی به شما می‌دهد. ارزش آن در همین شفافیت است: سه قله، یک خط گردن و یک شکست تاییدشده. برای تمرین، نمودار روزانه‌ی طلا یا یورو به دلار را باز کنید، سه قله‌ی پشت سر هم پیدا کنید، خط گردن را بکشید و ببینید قیمت پس از شکست چقدر پیش رفته است. ادامه‌ی این مسیر را در سرفصل آموزش تحلیل تکنیکال دنبال کنید.