انشعاب یا فورک وقتی رخ میدهد که بخشی از شبکه قانونهای تازهای را بپذیرد و بخشی دیگر نپذیرد؛ نتیجهاش دو زنجیرهی موازی است که تا لحظهی جدایی تاریخچهی مشترک دارند. همین آخر هفته احتمال یک انشعاب بیتکوین روی میز است و توسعهدهندگان هشدار دادهاند که اگر در این بازه سکههایتان را جابهجا کنید، ممکن است بیتکوین واقعی خود را از دست بدهید؛ خطری که نامش حمله بازپخش است. نکتهی عجیب ماجرا این است که امنترین کار، هیچ کاری نکردن است. در ادامه با اسمارت اف ایکس توضیح میدهیم چرا.
پیشنهاد BIP-110 چیست؟
BIP مخفف Bitcoin Improvement Proposal یا پیشنهاد بهبود بیتکوین است؛ سندی استاندارد که هر کسی میتواند برای تغییر در شبکه ثبت کند. پیشنهاد شماره ۱۱۰ میخواهد برای مدت یک سال، دادههایی که ماهیت پرداختی ندارند از تراکنشهای بیتکوین کنار گذاشته شوند؛ یعنی تصویر، متن و دادههای مشابهی که بعضی کاربران روی زنجیره ذخیره میکنند.
این پیشنهاد برای فعال شدن به موافقت ۵۵ درصد از توان استخراج شبکه نیاز دارد. ماینرها موافقت خود را با علامتگذاری در بلاکهایی که استخراج میکنند اعلام میکنند. پنجرهی اعلام حمایت از بلاک ۹۶۱٬۶۳۲ باز میشود که انتظار میرود همین آخر هفته استخراج شود.
تا این لحظه حمایت ماینرها حدود ۲٫۶ درصد است، یعنی بسیار پایینتر از حد نصاب. اما همین عدد کم هم برای ساختن ریسک کافی است، چون اگر بخشی از ماینرها روی شاخهی سازگار با این پیشنهاد ادامه دهند و بقیه زنجیرهی عادی را بسازند، دو زنجیرهی موازی شکل میگیرد.
حمله بازپخش چطور کار میکند؟
حملهی بازپخش یا replay attack اسم ترسناکی دارد ولی سازوکارش ساده است و در سه قدم اتفاق میافتد.
داده زندهواکنش بازار به این خبر را بدون ریسک تست کن
شبیهساز ترید با قیمت زنده، بکتست و چالش پراپ.قدم اول، شبکه دو شاخه میشود و شما روی هر دو زنجیره دقیقاً همان موجودی قبلی را دارید. این طبیعی است، چون هر دو زنجیره تا لحظهی جدایی یک تاریخچه داشتند.
قدم دوم، شما تصمیم میگیرید سکههای شاخهی تازه را بفروشید. تراکنشی امضا میکنید با این تصور که فقط دارایی آن شاخه منتقل میشود.
قدم سوم، همان تراکنش امضاشده روی زنجیرهی اصلی هم پخش میشود. چون امضای شما روی هر دو زنجیره معتبر است، خریدار همان مقدار را به شکل بیتکوین واقعی و به همان مقصد دریافت میکند. یعنی شما فکر میکردید دارید سکهی بیارزشتر را میفروشید، ولی در عمل بیتکوین اصلی هم از دستتان رفته است.
کوین لوآک، توسعهدهندهی بیتکوین، هشدار داده که دارندگان بزرگ احتمالاً اولین هدف حمله بازپخش خواهند بود.
چرا هیچ کاری نکردن امنترین کار است؟
منطق دفاع از همان سازوکار حمله بیرون میآید. حمله بازپخش فقط وقتی ممکن است که یک تراکنش امضاشده وجود داشته باشد تا کپی شود. سکهای که اصلاً حرکت نکند هیچ تراکنش امضاشدهای تولید نمیکند، پس چیزی برای بازپخش وجود ندارد.
به همین دلیل توصیهی توسعهدهندگان دربارهی حمله بازپخش به کاربر عادی این نیست که کار پیچیدهای انجام دهد، بلکه این است که در بازهی احتمالی جدایی زنجیرهها اصلاً سکهای جابهجا نکند.
جدول زیر تفاوت این دو حالت را روشن میکند:
| اقدام شما | تراکنش امضاشده | ریسک بازپخش |
|---|---|---|
| سکه را نگه میدارید و حرکت نمیدهید | وجود ندارد | صفر |
| سکه شاخه تازه را میفروشید | ساخته میشود | بالا؛ ممکن است بیتکوین واقعی هم منتقل شود |
| بین کیف پولهای خودتان جابهجا میکنید | ساخته میشود | وجود دارد؛ بدون ضرورت ریسک نکنید |
این وضعیت تا کی ادامه دارد؟
محافظت خودکار در برابر حمله بازپخش تا بلاک ۹۶۵٬۶۶۴ فعال نمیشود که انتظار میرود حدود اوایل سپتامبر استخراج شود. محافظت بازپخش یعنی قانونی در پروتکل که تراکنش یک زنجیره را روی زنجیرهی دیگر نامعتبر میکند، و تا وقتی فعال نشده این خطر باقی است.
تا آن زمان، کسی که واقعاً بخواهد سکههای یک شاخه را بفروشد باید ابتدا به شکل عمدی سکههایی بسازد که فقط روی یک زنجیره معتبرند. این کار فنی است و برای کاربر عادی توصیه نمیشود.
دارنده بیتکوین الان چه کند؟
اولین و مهمترین کار همان صبر کردن است. اگر برنامهی خاصی برای فروش یا انتقال ندارید، این آخر هفته بهترین زمان برای دست نزدن به کیف پول است.
دومین نکته دربارهی دارایی نگهداریشده در صرافی است. اگر بیتکوین شما در یک صرافی متمرکز است، مدیریت این وضعیت بر عهدهی خود صرافی است و معمولاً واریز و برداشت را در بازهی حساس متوقف میکنند. تفاوت این مدل با نگهداری شخصی و اینکه در هر کدام کلید دست کیست، در درس صرافی متمرکز و غیرمتمرکز بررسی شده است.
سومین نکته دربارهی پیامهای فرصتطلبانه است. هر بار که بحث انشعاب مطرح میشود، موجی از پیامها با عنوان «سکههای رایگان شاخه جدید خود را دریافت کنید» پخش میشود. هیچ فرایند واقعی دریافت سکهی انشعاب، عبارت بازیابی یا کلید خصوصی شما را نمیخواهد. مفاهیم پایهی نگهداری دارایی در درسهای بیتکوین چیست و ارز دیجیتال چیست توضیح داده شدهاند.
این سومین هشدار امنیتی بیتکوین در کمتر از دو هفته است. پیشتر ماجرای کیف پول سختافزاری را در گزارش هک کولدکارد و پیامد آن روی دادههای شبکه را در گزارش خروج ۲۱۰ هزار بیتکوین بررسی کرده بودیم. تفاوت این یکی در ماهیت آن است: اینجا هیچ باگی وجود ندارد و هیچکس نفوذ نکرده؛ ریسک از خود سازوکار انشعاب میآید.
جمعبندی
پنجرهی اعلام حمایت ماینرها برای پیشنهاد BIP-110 همین آخر هفته باز میشود و با وجود اینکه حمایت فعلی حدود ۲٫۶ درصد در برابر حد نصاب ۵۵ درصدی است، احتمال شکل گرفتن دو زنجیرهی موازی صفر نیست. در صورت انشعاب بیتکوین، فروش سکههای شاخهی تازه میتواند از طریق حملهی بازپخش، بیتکوین واقعی شما را هم منتقل کند. محافظت خودکار تا بلاک ۹۶۵٬۶۶۴ و حدود اوایل سپتامبر فعال نمیشود. تا آن زمان سادهترین و مؤثرترین دفاع این است که سکهها را حرکت ندهید، چون تراکنشی که ساخته نشود قابل کپی کردن هم نیست.
سوالات متداول
۴ سوالحمله بازپخش فقط هنگام فورک ممکن است؟
در عمل بله. این حمله به دو زنجیرهی موازی نیاز دارد که یک تراکنش را هر دو معتبر بدانند، و چنین وضعیتی فقط پس از انشعاب پیش میآید. متن پیشنهادها و بحثهای فنی مربوطه در مخزن رسمی BIPها در دسترس است.
اگر سکهام را اصلاً حرکت ندهم واقعاً در امانم؟
بله و همین سادهترین دفاع در برابر حمله بازپخش است. بدون تراکنش امضاشده هیچ چیزی برای کپی کردن وجود ندارد.
دارایی من در صرافی است، باید کاری کنم؟
معمولاً نه. مدیریت این وضعیت بر عهدهی خود صرافی است و بیشترشان در بازهی حساس واریز و برداشت را متوقف میکنند تا در معرض حمله بازپخش قرار نگیرند.
محافظت بازپخش دقیقاً یعنی چه؟
قانونی در پروتکل که تراکنش یک زنجیره را روی زنجیرهی دیگر نامعتبر میکند. تا وقتی این قانون فعال نشده باشد، امکان حمله بازپخش باقی میماند.
این مطلب گزارشی خبری است و توصیه معاملاتی محسوب نمیشود. منبع دادهها: اظهارات توسعهدهندگان بیتکوین و گزارشهای فنی شبکه.
