جنگ ارزی چیست؟ | ۴ ابزار، ۳ نمونه و اثر بر بازار

گاهی چند کشور پشت سر هم دست به کاری می‌زنند که ارزش پول ملی‌شان را پایین بیاورد تا کالایشان در بازار جهانی ارزان‌تر شود. وقتی این کار به رقابت تبدیل شود، به آن جنگ ارزی می‌گویند. برای معامله‌گر فارکس، این دوره‌ها هم فرصت می‌سازند و هم ریسک. در این درس سطح متوسط می‌بینیم جنگ ارزی چه تعریفی دارد، کشورها با چه ابزارهایی آن را پیش می‌برند، سه نمونه‌ی تاریخی چه درسی دارند، چه کسی سود و ضرر می‌کند و معامله‌گر در این دوره‌ها چه قاعده‌هایی را باید رعایت کند. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

جنگ ارزی چیست؟

جنگ ارزی وضعیتی است که در آن چند کشور، هر یک در واکنش به دیگری، سیاست‌هایی اجرا می‌کنند که ارزش پول ملی‌شان را نسبت به ارزهای دیگر پایین می‌آورد. هدف هر کشور این است که صادراتش ارزان‌تر و رقابتی‌تر شود.

نام دیگر این وضعیت، کاهش ارزش رقابتی است. تفاوت آن با کاهش ارزش معمولی در همین واژه‌ی رقابتی است: کشور دوم هم پاسخ می‌دهد، کشور سوم هم وارد می‌شود و در پایان، نسبت ارزها تقریبا به جای اول برمی‌گردد و فقط تورم بالاتر می‌ماند.

این اصطلاح رسمی نیست و هیچ کشوری اعلام نمی‌کند که وارد جنگ ارزی شده است. معمولا هر کشور سیاستش را با هدف داخلی توضیح می‌دهد، مثلا حمایت از تولید یا مهار رکود.

چرا یک کشور پولش را ارزان می‌کند؟

صادرات ارزان‌تر. وقتی پول ملی ارزان شود، خریدار خارجی برای همان کالا پول کمتری می‌دهد و سفارش بیشتری ثبت می‌کند. برای اقتصادی که به صادرات وابسته است، این مهم‌ترین انگیزه است و اثرش در تراز تجاری دیده می‌شود.

واردات گران‌تر. کالای خارجی برای مردم داخل گران می‌شود و تقاضا به سمت تولید داخلی می‌رود. این همان حمایتی است که دولت‌ها معمولا آشکار درباره‌اش حرف نمی‌زنند.

بدهی سبک‌تر. بدهی‌ای که به پول ملی نوشته شده، با تورم بالاتر ارزش واقعی کمتری پیدا می‌کند. این انگیزه برای دولت‌های بدهکار جدی است.

هزینه‌ی این سه هدف را مردم می‌پردازند: قیمت کالای وارداتی و انرژی بالا می‌رود و قدرت خرید پایین می‌آید. رابطه‌ی این دو در درس تورم بررسی شده است.

چهار ابزار جنگ ارزی

۱. کاهش نرخ بهره. ساده‌ترین و رایج‌ترین ابزار. وقتی بازده نگهداری یک ارز کم شود، سرمایه به سمت ارزهای پربازده‌تر می‌رود و تقاضا برای پول ملی پایین می‌آید. این رابطه در درس نرخ بهره در فارکس توضیح داده شده است.

۲. خرید مستقیم ارز خارجی. بانک مرکزی پول ملی می‌فروشد و ارز خارجی می‌خرد تا نرخ را پایین نگه دارد. سازوکار و محدودیت‌های این کار در درس دخالت در بازار ارز آمده است.

۳. خرید اوراق و افزایش عرضه‌ی پول. وقتی بانک مرکزی اوراق می‌خرد، پول تازه وارد اقتصاد می‌شود و عرضه‌ی بیشتر پول ملی، ارزش آن را پایین می‌آورد. این سیاست در درس تسهیل کمی بررسی شده است.

۴. محدود کردن ورود سرمایه. مالیات بر سرمایه‌ی خارجی یا سقف گذاشتن روی آن، تقاضای خارجی برای پول ملی را کم می‌کند. محدودیت همیشگی هر بانک مرکزی در انتخاب میان این سیاست‌ها، موضوع درس مثلث ناممکن است.

سه نمونه‌ی تاریخی جنگ ارزی

دهه ۱۹۳۰. در سال‌های رکود بزرگ، کشورها یکی پس از دیگری پول خود را از پشتوانه‌ی طلا جدا کردند تا صادراتشان ارزان شود. نتیجه این بود که تجارت جهانی کوچک‌تر شد و رکود طولانی‌تر ماند. نسبت ارزها هم در پایان چندان تغییر نکرد.

سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳. پس از بحران مالی، اقتصادهای بزرگ اوراق خریدند و نرخ بهره را نزدیک صفر نگه داشتند. سرمایه به کشورهای در حال رشد سرازیر شد و پول آن کشورها گران شد؛ چند دولت از همین وضعیت شکایت کردند و اصطلاح جنگ ارزی دوباره رایج شد.

سال ۲۰۱۵. چین در چند روز نرخ مرجع یوان را پایین آورد. بازارهای جهانی افت کوتاه‌مدتی را تجربه کردند و بحث درباره‌ی رقابت ارزی بالا گرفت. شاخص‌های نرخ ارز موثر که تغییر ارزش یک پول را در برابر سبدی از شرکای تجاری نشان می‌دهند، در آمار نرخ ارز موثر منتشر می‌شوند و برای دنبال کردن چنین دوره‌هایی به کار می‌آیند.

جنگ ارزی چه کسی را سود و چه کسی را ضرر می‌رساند؟

برنده‌ی روشن، صادرکننده است. کالایش در بازار جهانی ارزان‌تر می‌شود و سهم بیشتری می‌گیرد. در سوی مقابل، واردکننده برای هر واحد ارز خارجی پول بیشتری می‌دهد و حاشیه‌ی سودش کم می‌شود.

مصرف‌کننده معمولا بازنده است، چون قیمت کالای وارداتی، قطعات و انرژی بالا می‌رود. سرمایه‌گذار خارجی هم ضرر می‌کند: دارایی‌اش در آن کشور هنگام تبدیل به ارز خودش کوچک‌تر می‌شود.

طلا در این دوره‌ها معمولا تقاضا می‌گیرد، چون وقتی اعتماد به چند پول هم‌زمان کم شود، سرمایه به دارایی‌ای می‌رود که به هیچ کشوری وابسته نیست. این رفتار در درس معامله طلا در فارکس بررسی شده است.

چرا جنگ ارزی معمولا برنده ندارد؟

دلیل اول ساده است: نرخ ارز یک نسبت است. اگر همه هم‌زمان پولشان را ارزان کنند، نسبت‌ها تقریبا سر جای خود می‌مانند و تنها چیزی که باقی می‌ماند، تورم بالاتر در همه‌ی کشورهاست.

دلیل دوم، واکنش بازار است. سرمایه‌ای که از یک کشور بیرون می‌رود، به کشور دیگری وارد می‌شود و پول آنجا را گران می‌کند. همان کشور هم مجبور به واکنش می‌شود و چرخه ادامه پیدا می‌کند.

دلیل سوم، هزینه‌ی داخلی است. کاهش ارزش پول، واردات را گران و قدرت خرید را کم می‌کند. دولت‌ها معمولا پیش از رسیدن به هدف صادراتی، با فشار تورم روبه‌رو می‌شوند و عقب می‌نشینند. ارزش بلندمدت یک ارز در نهایت به بهره‌وری و تورم برمی‌گردد، موضوعی که در درس برابری قدرت خرید آمده است.

نشانه‌های شروع یک دوره‌ی رقابت ارزی

چند نشانه معمولا با هم دیده می‌شوند. اولی، کاهش نرخ بهره در چند کشور در فاصله‌ی زمانی کوتاه است. دومی، رشد ذخایر ارزی یک کشور بدون دلیل تجاری روشن، که نشانه‌ی خرید مداوم ارز خارجی است.

نشانه‌ی سوم، لحن بیانیه‌های رسمی است. جمله‌هایی مانند نگرانی از قوی بودن پول ملی، معمولا پیش از اقدام می‌آیند. نشانه‌ی چهارم، شکایت رسمی یک کشور از سیاست ارزی کشور دیگر است.

برای معامله‌گر، ترکیب این نشانه‌ها یعنی دوره‌ای از نوسان بیشتر در راه است. چارچوب کلی خواندن این داده‌ها در درس تحلیل بنیادی فارکس توضیح داده شده است.

معامله‌گر در دوره‌ی جنگ ارزی چه کند؟

تقویم هر دو بانک مرکزی را داشته باشید. هر جفت ارز، نسبت دو سیاست پولی است. علامت زدن تاریخ نشست‌های هر دو کشور، نصف کار را انجام می‌دهد.

حجم را کوچک‌تر بگیرید. دخالت بانک مرکزی بدون اعلام قبلی انجام می‌شود و می‌تواند در چند دقیقه صدها پیپ حرکت بسازد. حجم کوچک‌تر یعنی این حرکت حساب را از بین نمی‌برد.

طلا و شاخص دلار را هم ببینید. این دو معمولا زودتر از جفت‌ارزها به بی‌اعتمادی واکنش نشان می‌دهند. کاربرد دومی در درس شاخص دلار آمده است.

جهت را از تفاوت سیاست بگیرید. ارزی که بانک مرکزی‌اش زودتر مسیر افزایش نرخ را شروع کند، معمولا در برابر ارزی که هنوز در حال کاهش است قوی‌تر می‌ماند. ارزهای وابسته به صادرات کالا در این دوره‌ها رفتار خاص خود را دارند که در درس ارزهای کالایی بررسی شده است.

نکات کلیدی این درس

• جنگ ارزی یعنی کاهش ارزش رقابتی پول چند کشور، در واکنش به هم.
• هدف اصلی، ارزان کردن صادرات است.
• چهار ابزار: نرخ بهره، خرید ارز، خرید اوراق و کنترل سرمایه.
• هزینه‌اش تورم واردات و کاهش قدرت خرید است.
• چون نرخ ارز یک نسبت است، برنده‌ی دائمی وجود ندارد.
• طلا در این دوره‌ها معمولا تقاضا می‌گیرد.
• معامله‌گر باید حجم کوچک‌تر و تقویم دو بانک مرکزی را داشته باشد.

اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی

اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.

برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:

• بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
• رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
• تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
• پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.

💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:

• تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
• ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com

جمع‌بندی

جنگ ارزی نامی است برای دوره‌هایی که چند کشور هم‌زمان پول خود را ارزان می‌کنند و هر کدام امید دارد سهم بیشتری از تجارت جهانی بگیرد. تاریخ نشان داده نتیجه‌ی این رقابت، بیشتر تورم است تا مزیت پایدار. برای معامله‌گر، ارزش این درس در شناختن نشانه‌ها و کم کردن ریسک است. برای تمرین، تصمیم‌های نرخ بهره‌ی دو بانک مرکزی یک جفت ارز را در دوازده ماه گذشته کنار هم بنویسید و ببینید هر تغییر مسیر، چند روز بعد روی نمودار دیده شده است.