بیت کوین در نوامبر ۲۰۲۲ زیر ۱۶ هزار دلار معامله میشد، در حالی که دارندگانش به طور میانگین هر سکه را حدود ۲۱ هزار دلار خریده بودند. یعنی کل بازار در ضرر بود و همین نقطه یکی از بهترین فرصتهای خرید دهه شد. شاخص MVRV عددی است که این وضعیت را نشان میدهد: ارزش فعلی بازار را با قیمتی که دارندگان واقعا پرداخت کردهاند مقایسه میکند. در این درس سطح پیشرفته میبینیم شاخص MVRV چطور حساب میشود، سه نسخهی اصلی آن چه تفاوتی دارند و چطور میشود از آن برای تشخیص سقف و کف چرخهها استفاده کرد. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
شاخص MVRV چیست؟
MVRV کوتاهشدهی Market Value to Realized Value است، یعنی نسبت ارزش بازار به ارزش تحققیافته. این شاخص از دادههای خود بلاکچین ساخته میشود و جزو معیارهای آنچین است. آنچین (On-chain) یعنی اطلاعاتی که مستقیم از تراکنشهای ثبتشده روی شبکه خوانده میشود.
شاخص MVRV به یک پرسش ساده پاسخ میدهد: دارندگان بیت کوین در مجموع چقدر سود یا ضرر کاغذی دارند؟ وقتی عدد بالاست، بیشتر دارندگان در سود بزرگاند و انگیزهی فروش بالا میرود. وقتی عدد زیر یک است، بازار در مجموع در ضرر است و فروشندهها کم میشوند.
شاخص MVRV برای تشخیص مرحلهی چرخههای چندساله ساخته شده و در تصمیمهای بلندمدت بیشترین کاربرد را دارد.
اگر با منطق کلی دادههای بلاکچین آشنا نیستید، اول درس تحلیل آنچین را بخوانید.
ارزش بازار و ارزش تحققیافته

شاخص MVRV از دو عدد ساخته میشود.
ارزش بازار (Market Value). همان مارکت کپ است: قیمت فعلی ضرب در تعداد کل سکههای در گردش. اگر قیمت بیت کوین ۶۰ هزار دلار باشد و ۱۹٫۷ میلیون سکه در گردش باشد، ارزش بازار حدود ۱٫۱۸ تریلیون دلار است.
ارزش تحققیافته (Realized Value). هر سکه با قیمت روزی حساب میشود که آخرین بار روی شبکه جابهجا شده است. سکهای که در سال ۲۰۱۷ با قیمت ۵ هزار دلار به کیف پولی رفته و از آن روز تکان نخورده، با همان ۵ هزار دلار شمرده میشود. جمع این مقدارها برای همهی سکهها ارزش تحققیافته است.
ارزش تحققیافته را میشود قیمت تمامشدهی کل بازار دانست. سکههای گمشده که سالهاست جابهجا نشدهاند، با قیمت بسیار پایین آن روزها در این عدد حاضرند و وزن کمی دارند.
فرمول شاخص MVRV و قیمت تحققیافته
فرمول اصلی ساده است.
- شاخص MVRV برابر است با ارزش بازار تقسیم بر ارزش تحققیافته.
- قیمت تحققیافته (Realized Price) برابر است با ارزش تحققیافته تقسیم بر تعداد سکهها.
قیمت تحققیافته همان میانگین قیمت خرید دارندگان است. اگر قیمت بازار ۶۰ هزار دلار و قیمت تحققیافته ۳۰ هزار دلار باشد، شاخص MVRV برابر ۲ است. یعنی دارندگان به طور میانگین سرمایهی خود را دو برابر کردهاند.
وقتی قیمت بازار زیر قیمت تحققیافته میرود، شاخص MVRV کمتر از یک میشود و میانگین دارندگان در ضرر است.
خواندن شاخص MVRV در چهار ناحیه

| محدودهی شاخص MVRV | وضعیت دارندگان | معنی برای بازار |
|---|---|---|
| زیر ۱ | میانگین در ضرر | ناحیهی کف و انباشت |
| ۱ تا ۲ | سود متوسط | شروع یا میانهی روند صعودی |
| ۲ تا ۳٫۵ | سود بزرگ | فاز داغ، احتیاط در خرید تازه |
| بالای ۳٫۵ | سود بسیار بزرگ | ناحیهی تاریخی سقفها |
این مرزها از رفتار گذشتهی بیت کوین به دست آمدهاند و ممکن است در چرخههای بعد جابهجا شوند. در هر چرخه سقف شاخص کمی پایینتر از چرخهی قبل بوده است، پس انتظار عدد ۴ یا ۵ در چرخهی جدید ممکن است شما را در سود منتظر نگه دارد تا قیمت برگردد.
شاخص MVRV در سقف و کف چرخههای قبلی

نگاهی به چرخههای گذشته ارزش این شاخص را نشان میدهد.
- دسامبر ۲۰۱۷. بیت کوین به نزدیکی ۲۰ هزار دلار رسید و شاخص MVRV از ۴ بالاتر رفت. یک سال بعد قیمت حدود ۸۰ درصد افت کرده بود.
- دسامبر ۲۰۱۸. قیمت به حدود ۳۲۰۰ دلار رسید و شاخص به حدود ۰٫۷ افتاد. این نقطه کف آن بازار خرسی بود.
- مارس ۲۰۲۰. در سقوط کرونا شاخص برای مدت کوتاهی زیر یک رفت.
- سال ۲۰۲۱. شاخص در فوریه نزدیک ۴ بود ولی در سقف قیمتی نوامبر با ۶۹ هزار دلار فقط حدود ۳ را نشان داد. این واگرایی خودش هشدار بود.
- نوامبر ۲۰۲۲. پس از ورشکستگی صرافی FTX، قیمت زیر ۱۶ هزار دلار و قیمت تحققیافته حدود ۲۱ هزار دلار بود. شاخص به حدود ۰٫۷۵ رسید.
الگوی کلی این چرخهها را در درس چرخه بازار کریپتو و نقش هاوینگ در آن را در درس هاوینگ ببینید.
سه نسخه شاخص MVRV

نسخهی کلاسیک فقط یکی از چند شکل این شاخص است. دو نسخهی دیگر هم کاربرد زیادی دارند.
امتیاز Z شاخص MVRV. در این نسخه فاصلهی ارزش بازار و ارزش تحققیافته بر انحراف معیار تاریخی ارزش بازار تقسیم میشود. انحراف معیار نشان میدهد یک عدد معمولا چقدر از میانگین خود دور میشود. امتیاز Z بالای ۷ تاریخیترین ناحیهی سقف و امتیاز زیر صفر ناحیهی کف بوده است. مزیت این نسخه این است که حبابهای بزرگ را نسبت به نوسان عادی بازار میسنجد.
نسخهی دارندگان کوتاهمدت و بلندمدت. سکههایی که کمتر از ۱۵۵ روز نگه داشته شدهاند مال دارندگان کوتاهمدت حساب میشوند و بقیه مال دارندگان بلندمدت. شاخص MVRV دارندگان کوتاهمدت به تغییرات سریعتر واکنش نشان میدهد. وقتی این عدد زیر یک میرود، تازهواردها در ضرر هستند و احتمال فروش هیجانی بالا میرود.
| نسخه | سرعت واکنش | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| کلاسیک | کند | مرحلهی کلی چرخه |
| امتیاز Z | کند | تشخیص حباب و کف عمیق |
| دارندگان کوتاهمدت | سریع | اصلاحهای میان چرخه |
شاخص MVRV دارندگان کوتاهمدت در بازار صعودی
در بازار صعودی، شاخص MVRV دارندگان کوتاهمدت اغلب در اصلاحها به حدود یک برمیگردد و از آنجا بالا میرود. علت آن رفتار تازهواردهاست: وقتی قیمت به میانگین خرید آنها برمیگردد، بیشترشان ترجیح میدهند بدون ضرر نگه دارند و فشار فروش کم میشود.
در نتیجه قیمت تحققیافتهی دارندگان کوتاهمدت مثل یک حمایت متحرک عمل میکند. اگر قیمت چند هفته زیر این سطح بماند، احتمال تغییر روند بالا میرود.
این رفتار شبیه نقش حمایت و مقاومت در تحلیل تکنیکال است، با این تفاوت که سطح آن از قیمت خرید واقعی دارندگان ساخته شده است.
مثال عددی محاسبه شاخص MVRV

فرض کنید این دادهها را از یک سایت تحلیل آنچین گرفتهاید.
- قیمت بیت کوین: ۶۰ هزار دلار
- سکههای در گردش: ۱۹٫۷ میلیون
- ارزش بازار: حدود ۱٫۱۸ تریلیون دلار
- ارزش تحققیافته: ۶۰۰ میلیارد دلار
شاخص MVRV برابر ۱٫۱۸ تریلیون تقسیم بر ۶۰۰ میلیارد، یعنی حدود ۱٫۹۷ است. قیمت تحققیافته هم ۶۰۰ میلیارد تقسیم بر ۱۹٫۷ میلیون یعنی حدود ۳۰٫۵ هزار دلار است.
حالا بپرسید قیمت برای رسیدن به ناحیهی ۳٫۵ باید کجا برود. اگر ارزش تحققیافته ثابت بماند، ارزش بازار باید به ۲٫۱ تریلیون دلار برسد که با همین تعداد سکه حدود ۱۰۷ هزار دلار میشود. در عمل ارزش تحققیافته هم در بازار صعودی بالا میرود، چون سکهها با قیمتهای بالاتر دست به دست میشوند. پس این عدد هر هفته باید دوباره حساب شود.
ترکیب شاخص MVRV با معیارهای دیگر
شاخص MVRV بهتنهایی کافی نیست. چند ترکیب رایج نتیجه را دقیقتر میکند.
- با نرخ فاندینگ. اگر شاخص بالای ۳ است و نرخ فاندینگ قراردادهای دائمی هم بهشدت مثبت است، بازار هم در سود بزرگ است و هم پر از اهرم.
- با جریان ورودی صرافیها. شاخص بالا در کنار ورود حجم زیاد بیت کوین به صرافیها نشانهی آماده شدن برای فروش است.
- با رفتار نهنگها. فروش کیف پولهای بزرگ در ناحیهی بالای شاخص هشدار جدیتری است. رفتار آنها را در درس نهنگ ارز دیجیتال ببینید.
- با دامیننس. وقتی شاخص بالاست و سهم بیت کوین از کل بازار افت میکند، پول به سمت آلت کوینها رفته است که معمولا مرحلهی آخر چرخه است.
پنج محدودیت شاخص MVRV
- ورود ETF و صرافیها. سکههایی که داخل صرافیها و صندوقها جابهجا میشوند گاهی روی بلاکچین دیده نمیشوند و قیمت تحققیافته را کمتر دقیق میکنند.
- سقفهای کاهشی. با بزرگ شدن بازار، شاخص در هر چرخه سقف پایینتری میسازد.
- کندی. شاخص برای چرخههای چندساله ساخته شده و در معاملهی روزانه کمکی نمیکند.
- کاربرد محدود روی آلت کوینها. برای کوینهایی که بخش بزرگ عرضهشان دست تیم یا صندوقهاست، عدد شاخص معنای کمتری دارد.
- سکههای گمشده. میلیونها بیت کوین برای همیشه از گردش خارج شدهاند و تخمین آنها دقیق نیست.
نکات کلیدی این درس
- شاخص MVRV ارزش بازار را بر ارزش تحققیافته تقسیم میکند.
- ارزش تحققیافته هر سکه را با قیمت آخرین جابهجایی آن روی شبکه حساب میکند.
- شاخص زیر یک یعنی میانگین دارندگان در ضرر است و این ناحیه تاریخی کفها بوده است.
- شاخص بالای ۳٫۵ ناحیهی تاریخی سقفها بوده، ولی سقف هر چرخه پایینتر از قبلی آمده است.
- امتیاز Z و نسخهی دارندگان کوتاهمدت دو شکل مهم دیگر این شاخص هستند.
- شاخص را با نرخ فاندینگ، جریان صرافیها و رفتار نهنگها ترکیب کنید.
اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی
اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معاملهگری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیلهای پیشرفته را در اختیار شما میگذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایهگذاری بهتر و بهروزتری بگیرید.
برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:
- بررسی بیطرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیتها و بدون جانبداری بررسی میکنیم تا انتخاب آگاهانهای داشته باشید.
- رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه میکنیم تا مهارتهای لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
- تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی بهروز منتشر میکنیم.
- پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر میکنیم.
💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، میتوانید از راههای ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:
- تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
- ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com
جمعبندی
شاخص MVRV با مقایسهی قیمت فعلی و قیمت تمامشدهی دارندگان، نشان میدهد بازار بیت کوین در کدام مرحله از چرخه است. عدد زیر یک در تاریخ بیت کوین بهترین نواحی خرید بلندمدت را نشان داده و عددهای بالای ۳ تا ۴ به سقفهای بزرگ نزدیک بودهاند. این شاخص کند است، ولی برای تصمیمهای بزرگ مثل شروع خرید پلهای یا کم کردن سهم کریپتو در سبد، یکی از بهترین دادههاست. برای قدم بعدی درس توکنومیکس را بخوانید تا بدانید عرضهی هر کوین چطور روی قیمت آن اثر میگذارد.
سوالات متداول درباره شاخص MVRV
۵ سوالشاخص MVRV به زبان ساده یعنی چه؟
یعنی دارندگان بیت کوین به طور میانگین چند برابر پولی که پرداخت کردهاند ارزش دارند. عدد ۲ یعنی سرمایهی میانگین دو برابر شده است.
شاخص MVRV را از کجا ببینیم؟
سایتهای تحلیل آنچین این شاخص را بهصورت روزانه منتشر میکنند. بعضی از آنها نسخهی رایگان نمودار کلاسیک و امتیاز Z را دارند.
شاخص MVRV زیر یک یعنی باید خرید؟
در گذشته این ناحیه بهترین فرصتهای بلندمدت را داده، ولی قیمت ممکن است ماهها در آن بماند. خرید تدریجی در این ناحیه از خرید یکجا امنتر است.
امتیاز Z شاخص MVRV چه فرقی با نسخهی کلاسیک دارد؟
امتیاز Z فاصلهی ارزش بازار و ارزش تحققیافته را با نوسان تاریخی بازار میسنجد و حبابهای بزرگ را واضحتر نشان میدهد.
آیا شاخص MVRV برای اتریوم هم کار میکند؟
بله، برای اتریوم هم محاسبه میشود. ولی به دلیل استیکینگ و قراردادهای هوشمند، سکهها جابهجاییهای فنی بیشتری دارند و تفسیر آن کمی دشوارتر است.



