ریسک آن و ریسک آف چیست؟ | ۵ شاخص تشخیص فضای بازار

روزهایی هست که سهام، بیت کوین، دلار استرالیا و نفت با هم بالا می‌روند و روزهایی که همه با هم می‌ریزند و فقط ین، فرانک سوئیس و طلا بالا می‌روند. این هم‌زمانی تصادفی نیست. معامله‌گران حرفه‌ای به این دو حالت ریسک آن و ریسک آف می‌گویند و پیش از انتخاب هر معامله، اول فضای کلی بازار را از همین زاویه می‌سنجند. در این درس سطح متوسط می‌بینیم ریسک آن و ریسک آف دقیقا چیست، کدام دارایی‌ها و ارزها در هر حالت بالا یا پایین می‌روند، با کدام پنج شاخص می‌شود فضای بازار را تشخیص داد و چطور این تشخیص را به یک معامله عددی تبدیل کنیم. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

ریسک آن و ریسک آف چیست؟

ریسک آن و ریسک آف نام دو حالت روحیه بازارهای مالی است. ریسک آن (Risk On) فضایی است که سرمایه‌گذاران به آینده اقتصاد خوش‌بین‌اند و پول خود را به سمت دارایی‌های پرریسک با بازده بالاتر می‌برند، مثل سهام، ارزهای کالایی و ارز دیجیتال. ریسک آف (Risk Off) حالت برعکس است: ترس غالب می‌شود و پول از دارایی‌های پرریسک بیرون می‌آید و به سمت دارایی‌های امن می‌رود.

دارایی امن (Safe Haven) دارایی است که در بحران ارزش خود را حفظ می‌کند یا بالا می‌رود، مثل طلا، اوراق قرضه دولت آمریکا، ین ژاپن و فرانک سوئیس. این مفهوم را در درس دارایی امن کامل توضیح داده‌ایم.

اصطلاح ریسک آن و ریسک آف به یک خبر یا یک نماد محدود نیست و حال و هوای کل بازارهای مالی را توصیف می‌کند. به همین دلیل بسیاری از جفت ارزها در روزهای ریسک آف با هم و در یک جهت حرکت می‌کنند.

۵ دلار کش‌بک از هر معاملهعضویت رایگان اسمارت پلاس، به‌همراه تحلیل و پلن روزانه.بونوس تا ۱۰۰٪تحلیل روزانه ۱۸ نمادبدون هزینهفعال‌سازی رایگان

در فضای ریسک آن، پول دنبال بازده است. در فضای ریسک آف، پول دنبال امنیت است. بیشتر حرکت‌های هم‌زمان بازارها از همین جابه‌جایی می‌آید.

پنج محرک تغییر فضای ریسک آن و ریسک آف

فضای بازار معمولا با یکی از این پنج محرک عوض می‌شود:

داده زندههمین آموزش را روی چارت امتحان کنیدحساب آزمایشی با داده‌ی زنده‌ی بروکر واقعی، بدون ریسک پول.بدون ریسک پولچالش پراپبک‌تسترایگان شروع کنید

• داده‌های اقتصادی. رشد اقتصادی قوی، اشتغال بالا و تورم کنترل‌شده بازار را به سمت ریسک آن می‌برد. رکود یا آمار ضعیف اشتغال، ریسک آف می‌سازد.
• سیاست بانک‌های مرکزی. کاهش نرخ بهره و تزریق نقدینگی پول ارزان می‌سازد و دارایی‌های پرریسک را بالا می‌برد. افزایش تند نرخ بهره اثر عکس دارد.
• تنش ژئوپلیتیک. جنگ، تحریم و درگیری نظامی تقریبا همیشه موجی از ریسک آف می‌سازد.
• فشار در بازار اعتبار. ورشکستگی یک بانک یا صندوق بزرگ، سرمایه‌گذاران را به فروش دارایی‌های پرریسک وادار می‌کند.
• سیاست تجاری. اعلام تعرفه‌های سنگین، چشم‌انداز رشد جهانی را تیره می‌کند. اثر تعرفه‌ها بر بازارها را در درس تعرفه گمرکی دیده‌اید.

رفتار دارایی‌ها در ریسک آن و ریسک آف

جدول زیر رفتار معمول هر گروه دارایی را در دو فضا نشان می‌دهد. کلمه «معمول» مهم است، چون این رابطه‌ها در هر بحران دقیقا تکرار نمی‌شوند.

در ریسک آف، سرمایه‌گذاران اوراق قرضه دولتی را می‌خرند. قیمت اوراق بالا می‌رود و بازده آن پایین می‌آید، چون بازده و قیمت اوراق رابطه معکوس دارند. رابطه این بازارها با هم را در درس تحلیل بین بازاری ببینید.

ارزهای ریسک و ارزهای امن در فارکس

در منطق ریسک آن و ریسک آف، ارزهای فارکس را می‌شود روی یک طیف چید. یک سر طیف ارزهای ریسک‌اند و سر دیگر ارزهای امن:

• ارزهای ریسک. دلار استرالیا، دلار نیوزیلند و دلار کانادا. اقتصاد این کشورها به صادرات مواد خام و رشد جهانی وابسته است. این گروه را در درس ارزهای کالایی دیده‌اید.
• ارزهای امن. ین ژاپن، فرانک سوئیس و در بیشتر بحران‌ها دلار آمریکا. ژاپن و سوئیس دارایی خارجی خالص بالایی دارند و در بحران، سرمایه‌گذاران آن‌ها پول را به کشور برمی‌گردانند.
• میانه طیف. یورو و پوند معمولا بین دو گروه قرار می‌گیرند و جهتشان بیشتر به سیاست بانک مرکزی خودشان بستگی دارد.

یک دلیل مهم تقویت ین در ریسک آف، بسته شدن معاملات کری ترید است. در کری ترید، معامله‌گران ین با بهره پایین قرض می‌گیرند و ارز پربازده می‌خرند. وقتی ترس بالا می‌رود، این معامله‌ها با هم بسته می‌شوند و همه باید ین بخرند. سازوکار آن را در درس کری ترید ببینید.

پنج شاخص تشخیص ریسک آن و ریسک آف

هیچ شاخصی به‌تنهایی کافی نیست. معامله‌گران حرفه‌ای این پنج عدد را کنار هم می‌گذارند:

1. شاخص VIX. شاخص نوسان بازار سهام آمریکا که به آن «شاخص ترس» هم می‌گویند. زیر ۱۵ یعنی آرامش، بالای ۲۵ یعنی ترس جدی.
2. شاخص S&P 500. ریزش بیش از ۲ درصد در یک روز معمولا نشانه ریسک آف است.
3. جفت ارز AUD/JPY. چون یک ارز ریسک را در برابر یک ارز امن می‌سنجد، دماسنج ریسک فارکس است.
4. بازده اوراق ده ساله آمریکا. افت تند بازده یعنی هجوم به اوراق امن.
5. طلا. صعود طلا هم‌زمان با ریزش سهام، فضای ریسک آف را تایید می‌کند.

اگر چهار یا پنج شاخص هم‌جهت باشند، فضای بازار روشن است. اگر نصفشان یک جهت و نصف دیگر جهت دیگر را نشان دهند، بازار در حالت مبهم است و حجم معامله باید کمتر باشد. شاخص ترس و طمع فارکس اسمارت اف ایکس چند ورودی از همین جنس را در یک عدد جمع می‌کند.

جفت ارز AUD/JPY؛ دماسنج ریسک در فارکس

در سنجش ریسک آن و ریسک آف، AUD/JPY ترکیب یک ارز ریسک و یک ارز امن است، پس در روزهای ریسک آن بالا می‌رود و در روزهای ریسک آف می‌ریزد. همبستگی این جفت ارز با شاخص S&P 500 در بیشتر سال‌ها مثبت و قابل توجه است.

دو جفت ارز دیگر هم همین نقش را دارند:

• NZD/JPY که رفتاری بسیار شبیه AUD/JPY دارد.
• USD/JPY که در ریسک آف معمولا می‌ریزد، چون ین قوی‌تر از دلار عمل می‌کند.

اگر AUD/JPY ساختار نزولی بسازد در حالی که سهام هنوز بالا می‌رود، این واگرایی گاهی پیش از سهام از تغییر فضا خبر می‌دهد. نحوه سنجش همبستگی جفت ارزها را در درس همبستگی جفت‌ارزها آموزش داده‌ایم.

سه دوره تاریخی ریسک آف

سه دوره اخیر نشان می‌دهد ریسک آف هر بار چهره متفاوتی دارد:

• مارس ۲۰۲۰، همه‌گیری کرونا. شاخص VIX به بالای ۸۰ رسید. در روزهای اوج وحشت حتی طلا فروخته شد، چون سرمایه‌گذاران برای پوشش ضررها به نقدینگی دلاری نیاز داشتند و دلار به‌شدت تقویت شد.
• اوت ۲۰۲۴، بسته شدن کری ترید ین. پس از افزایش نرخ بهره ژاپن و آمار ضعیف اشتغال آمریکا، ین در چند روز به‌شدت تقویت شد، شاخص نیکی ژاپن در یک روز حدود ۱۲ درصد ریخت و VIX در طول روز از ۶۵ گذشت.
• آوریل ۲۰۲۵، شوک تعرفه. پس از اعلام تعرفه‌های گسترده آمریکا، سهام ریخت و طلا رکورد تازه زد. این بار دلار هم ضعیف شد و شاخص دلار به زیر ۱۰۰ رسید.

وقتی دلار نقش امن را از دست می‌دهد

در چرخه ریسک آن و ریسک آف، دلار آمریکا در بیشتر بحران‌ها ارز امن است، چون بیشتر بدهی‌ها و تجارت جهانی دلاری است و در ترس، همه به دلار نقد نیاز دارند. اما وقتی منشأ بحران خود آمریکا باشد، این قاعده ممکن است کار نکند. در آوریل ۲۰۲۵، نگرانی از سیاست تجاری آمریکا باعث شد سرمایه‌گذاران هم‌زمان سهام، اوراق و دلار آمریکا را بفروشند و پول به سمت فرانک سوئیس، ین و طلا برود.

درس عملی این تجربه ساده است: پیش از معامله دلار در فضای ریسک آف، بپرسید منشأ ترس کجاست. اگر بحران جهانی باشد، دلار معمولا تقویت می‌شود. اگر بحران آمریکایی باشد، ین و فرانک گزینه امن‌تری هستند. وضعیت دلار در برابر سبد ارزها را با شاخص دلار دنبال کنید.

مثال عددی معامله در فضای ریسک آف

فرض کنید یک معامله‌گر صبح دوشنبه این اعداد را نسبت به جمعه می‌بیند:

هر پنج شاخص هم‌جهت‌اند و فضای ریسک آف روشن است. این همان جدول ساده‌ای است که برای سنجش ریسک آن و ریسک آف می‌شود هر صبح پر کرد. معامله‌گر تصمیم می‌گیرد AUD/JPY را بفروشد:

ورود. فروش در ۹۸٫۴۰.

حد ضرر. ۹۹٫۲۰، بالای آخرین سقف کوتاه. فاصله ۸۰ پیپ است.

هدف. ۹۶٫۸۰، کف مهم قبلی. فاصله ۱۶۰ پیپ است.

• حساب ۱۰ هزار دلاری با ریسک یک درصد یعنی ۱۰۰ دلار ریسک
• ۱۰۰ دلار تقسیم بر ۸۰ پیپ برابر ۱٫۲۵ دلار برای هر پیپ است. با USD/JPY حدود ۱۵۰، ارزش هر پیپ یک لات کامل AUD/JPY حدود ۶٫۷ دلار است، پس حجم حدود ۰٫۱۹ لات می‌شود
• سود در هدف ۱۶۰ پیپ ضرب در ۱٫۲۵ دلار، یعنی ۲۰۰ دلار و نسبت ریسک به ریوارد ۱ به ۲

اگر روز بعد VIX به ۱۸ برگردد و S&P 500 بیش از ۱ درصد بالا برود، فضای ریسک آف ضعیف شده و بهتر است معامله‌گر حد ضرر را به نقطه ورود ببرد.

اشتباهات رایج در معامله با ریسک آن و ریسک آف

بیشتر ضررهایی که معامله‌گران در دوره‌های ریسک آن و ریسک آف می‌دهند، از این پنج اشتباه می‌آید:

• قضاوت با یک شاخص. یک روز ریزش سهام به‌تنهایی فضای ریسک آف نمی‌سازد. دست‌کم سه شاخص باید هم‌جهت باشند.
• دلار را همیشه امن دانستن. در بحران‌هایی که منشأ آن آمریکاست، دلار هم فروخته می‌شود.
• دیر رسیدن. بیشترین حرکت در ساعت‌های اول تغییر فضا رخ می‌دهد. ورود بعد از چند روز ریزش، اغلب به نقطه برگشت می‌رسد.
• نادیده گرفتن خبر بانک مرکزی. یک سخنرانی آرام‌کننده می‌تواند ریسک آف را در یک ساعت تمام کند. تقویم اقتصادی را پیش از ورود ببینید.
• حجم ثابت در هر فضا. در فضای مبهم که شاخص‌ها هم‌جهت نیستند، حجم معامله را کم کنید.

نکات کلیدی این درس

• ریسک آن یعنی حرکت پول به سمت دارایی‌های پرریسک و ریسک آف یعنی فرار به سمت دارایی‌های امن.
• دلار استرالیا، دلار نیوزیلند، سهام، نفت و بیت کوین در ریسک آن بالا می‌روند.
• ین، فرانک سوئیس، طلا و اوراق دولتی آمریکا در ریسک آف تقویت می‌شوند.
• پنج شاخص VIX، S&P 500، AUD/JPY، بازده اوراق ده ساله و طلا فضای بازار را نشان می‌دهند.
• AUD/JPY دماسنج ریسک در فارکس است.
• دلار در بحران‌های آمریکایی ممکن است نقش امن خود را از دست بدهد.

اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی

اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.

برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:

• بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
• رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
• تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
• پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.

💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:

• تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
• ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com

جمع‌بندی

ریسک آن و ریسک آف دو حالت اصلی روحیه بازارهای مالی‌اند و بخش بزرگی از حرکت‌های هم‌زمان سهام، ارزها، طلا و ارز دیجیتال را توضیح می‌دهند. معامله‌گری که هر صبح پنج شاخص VIX، S&P 500، AUD/JPY، بازده اوراق و طلا را مرور می‌کند، پیش از ورود می‌داند باد در کدام جهت می‌وزد و معامله‌های خلاف فضای غالب را کنار می‌گذارد. یادتان باشد این رابطه‌ها در هر بحران کمی فرق دارند، پس همیشه منشأ ترس را هم بسنجید. برای ادامه، درس‌های دارایی امن و کری ترید را بخوانید.