صرافی والکس نخستین گواهی اثبات اندوخته خود را منتشر کرد. در این سند، نسبت دارایی به بدهی در بخش ریالی ۱۵۷ درصد و در بخش رمزارزی ۱۰۹ درصد اعلام شده است. ارزیابی در ۲۹ مهر ۱۴۰۵ انجام شده و گواهی در ۲ آبان ۱۴۰۵ صادر شده است.
اجزای سند منتشرشده و ترکیب هیئت ارزیاب
گواهی خطاب به شرکت «خلق ثروت سرزمین پارسه» با نام تجاری والکس تنظیم شده و نتیجه بررسی هیئتی سهنفره از کارشناسان رسمی دادگستری را ارائه میکند. دو نفر از این سه نفر، بهزاد اکبری و مهرداد تاجبخش، کارشناس رشته رایانه و فناوری اطلاعات هستند و نفر سوم، مجید معروفخانی، کارشناس رشته حسابداری و حسابرسی است. ترکیب این دو رشته به این دلیل اهمیت دارد که بخشی از کار، خواندن موجودی کیف پول روی بلاکچین است و بخش دیگر، تطبیق دفاتر مالی با همان موجودی.
متن گواهی به یک گزارش تفصیلی کارشناسی اشاره دارد که در اختیار خود شرکت قرار گرفته است. والکس هدف از انتشار سند را افزایش شفافیت مالی و فراهم کردن اطلاعات بیشتر برای تصمیم‌گیری کاربران عنوان کرده است.
دو طرف نسبت دارایی به بدهی: موجودی و تعهد
سنجش اثبات اندوخته یا Proof of Reserves دو طرف دارد. یک طرف دارایی است؛ یعنی آنچه پلتفرم در حساب بانکی و کیف پول خود نگه می‌دارد. طرف دیگر بدهی است؛ یعنی مجموع موجودی‌هایی که کاربران در پنل خود می‌بینند و پلتفرم باید در صورت درخواست به آن‌ها بازگرداند. نسبت دارایی به بدهی نشان می‌دهد در لحظه ارزیابی، پشتوانه هر واحد تعهد چقدر بوده است.
در صرافی متمرکز، دارایی کاربر در کیف پول خود پلتفرم نگهداری میشود و کاربر فقط یک رکورد حساب دارد. تفاوت این مدل با صرافی غیرمتمرکز همین جاست و دقیقا به همین دلیل، سنجش مستقل موجودی برای این دسته از پلتفرم‌ها موضوع بحث است.
عدد ۱۵۷ درصد ریالی به زبان ساده
در بخش ریالی، گواهی موجودی نقد حساب‌های بانکی والکس را با بدهی ریالی آن به کاربران مقایسه کرده است. عدد ۱۵۷ درصد یعنی در مقطع ارزیابی، به ازای هر ۱۰۰ واحد بدهی ریالی به کاربران، ۱۵۷ واحد موجودی نقد در حساب‌های بانکی ثبت شده است. این نسبت دارایی به بدهی به تنهایی درباره ترکیب آن موجودی، نوع حساب‌ها و میزان دسترسی لحظه‌ای به آن‌ها چیزی نمی‌گوید.
عدد ۱۰۹ درصد رمزارزی و معادل‌سازی با تتر
در بخش رمزارزی، مبنای محاسبه موجودی کیف پول‌های سرد و گرم والکس بوده است. کیف پول سرد خارج از دسترس شبکه نگه داشته میشود و کیف پول سخت‌افزاری یکی از شکل‌های آن است؛ کیف پول گرم به اینترنت وصل است و برداشت‌های روزانه از آن انجام میشود. کارشناسان توضیح داده‌اند که نسبت دارایی به بدهی در این بخش از راه معادل‌سازی موجودی و بدهی رمزارزی به تتر در زمان کارشناسی به دست آمده است.
معادل‌سازی به تتر یک نکته فنی دارد. وقتی دارایی‌ها به یک واحد مشترک تبدیل می‌شوند، نسبت کل به دست می‌آید ولی ترکیب آن پنهان می‌ماند. پس این عدد نشان نمیدهد موجودی هر رمزارز به طور جداگانه چه نسبتی با بدهی همان رمزارز داشته است.
مقایسه با گواهی دوم نوبیتکس
ده روز پیش از تاریخ ارزیابی این سند، گواهی دوم اثبات اندوخته نوبیتکس با تاریخ کارشناسی ۱۹ مهر ۱۴۰۵ منتشر شده بود. در آن سند پوشش تعهدات رمزارزی ۱۱۷ درصد و پوشش تعهدات ریالی ۱۰۷ درصد اعلام شد.
کنار هم گذاشتن دو سند یک الگوی متفاوت را نشان می‌دهد. در والکس نسبت دارایی به بدهی در بخش ریالی بالاتر از بخش رمزارزی است و در نوبیتکس ترتیب برعکس است. مبنای بررسی در هر دو سند یکی است: موجودی حساب‌های بانکی در یک سمت و موجودی کیف پول‌های سرد و گرم در سمت دیگر.
گواهی کارشناسی و پروتکل درخت مرکل دو مسیر متفاوت‌اند
برای سنجش اندوخته دو روش رایج است. روش اول همین مسیر گواهی کارشناسی است: یک گروه بیرونی در یک تاریخ مشخص دفاتر و کیف پولها را می‌بیند و نتیجه را در قالب سند اعلام میکند. روش دوم درخت مرکل است؛ ساختاری که در آن موجودی هر کاربر به شکل رمزنگاری‌شده در یک درخت داده قرار می‌گیرد و کاربر می‌تواند حضور موجودی خودش را در مجموع اعلامشده بررسی کند.
در روش اول، اعتماد به صلاحیت گروه ارزیاب برمی‌گردد و کاربر خودش امکان بررسی ندارد. در روش دوم، بررسی در دست کاربر است ولی سمت دارایی پلتفرم باید جداگانه با آدرس‌های عمومی و امضای مالکیت تایید شود. سند والکس از نوع اول است. در بازار طلای آنلاین هم مسیر مشابهی دیده میشود و اتصال داوطلبانه طلاسی به سامانه ناظر یک نمونه از همان جنس راستی‌آزمایی بیرونی است.
سه قلمی که در این گواهی اعلام نشده است
سه نکته در این گواهی اعلام نشده است. نکته اول، مبلغ مطلق دارایی و بدهی است؛ فقط نسبت دارایی به بدهی منتشر شده و عدد ریالی یا تعداد رمزارز در متن نیامده است. نکته دوم، تکرار دوره‌ای است؛ سند به یک تاریخ مشخص اشاره دارد و برنامه انتشار دوره‌های بعد در آن نیست. نکته سوم، فهرست آدرس‌های عمومی کیف پول‌هاست که انتشار آن امکان بررسی مستقل روی بلاکچین را فراهم میکند.
ماهیت نقطه‌ای بودن این نوع سنجش هم یک محدودیت ساختاری است. عدد اعلامشده وضعیت ۲۹ مهر ۱۴۰۵ را توصیف میکند و موجودی حساب‌ها و کیف پولها در روزهای بعد تغییر میکند.
سوالات متداول
۴ سوالنسبت دارایی به بدهی در گواهی والکس چقدر اعلام شده است
۱۵۷ درصد در بخش ریالی و ۱۰۹ درصد در بخش رمزارزی، هر دو در مقطع ۲۹ مهر ۱۴۰۵.
این سند را چه کسی تهیه کرده است
هیئتی سهنفره از کارشناسان رسمی دادگستری؛ دو کارشناس رایانه و فناوری اطلاعات و یک کارشناس حسابداری و حسابرسی.
اگر موجودی کیف پولها تغییر کند عدد گواهی هم عوض میشود
بله. نسبت دارایی به بدهی در یک تاریخ مشخص اندازهگیری شده است و با تغییر موجودی و بدهی کاربران، عدد همان تاریخ دیگر وضعیت روز را نشان نمیدهد.
گواهی کارشناسی با درخت مرکل چه تفاوتی دارد
در گواهی کارشناسی، نتیجه را یک گروه بیرونی اعلام میکند؛ در درخت مرکل، خود کاربر حضور موجودیاش را در مجموع اعلامشده بررسی میکند.
منبع: اطلاعیه والکس و متن گواهی منتشرشده به تاریخ ۲ آبان ۱۴۰۵. تاریخ انتشار: ۲۰ آبان ۱۴۰۵.
