طلاسی (Talasea) همراه با وال گلد بهصورت داوطلبانه و بهعنوان پایلوت به سامانه ناظر وصل شده است. این سامانه را بانک مرکزی برای راستیآزمایی موجودی خزانه سکوهای طلای آنلاین تهیه کرده و اتصال به آن برای بقیه پلتفرمها تا بازهای مشخص الزام قانونی دارد.
چه چیزی اعلام شد
خبر از گفتوگوی مجتبی قاسمی، دبیر هیئت مقرراتزدایی و توسعه فضای کسبوکار وزارت اقتصاد، بیرون آمده است. طبق این گفتوگو، آییننامه هیئت وزیران برای مدیریت بازار خرید و فروش آنلاین طلا یک سامانه نظارتی پیشبینی کرده و همه سکوهای فعال باید به آن وصل شوند.
در مرحله کنونی، دو پلتفرم پیش از رسیدن مهلت به این سامانه وصل شدهاند و نقش پایلوت را بر عهده دارند. برای بقیه سکوها همان اتصال در بازه زمانی تعیینشده الزامی است، پس تفاوت امروز میان این دو گروه در زمان اتصال است و نه در خود تکلیف.
سامانه ناظر چگونه کار میکند
سازوکار اعلامشده چهار مرحله دارد. کاربر سفارش خرید ثبت میکند، پلتفرم وزن درخواستی را از سامانه استعلام میگیرد، سامانه موجود بودن همان وزن در خزانه را بررسی میکند و در صورت پاسخ مثبت، خرید ثبت و همان مقدار از ذخیره قابل فروش فریز میشود.
| مرحله | کاری که انجام میشود | اثر روی کاربر |
|---|---|---|
| ثبت سفارش خرید | استعلام وزن درخواستی از سامانه | سفارش پیش از تایید باز نمیشود |
| پاسخ مثبت استعلام | تایید موجود بودن همان وزن در خزانه | امکان ثبت خرید فعال میشود |
| ثبت خرید | فریز شدن وزن خریداریشده در خزانه | همان وزن دوباره فروخته نمیشود |
| فروش یا تحویل بعدی | آزاد شدن وزن یا تحویل فیزیکی | دریافت از خزانه یا از خود سکو |
مثالی که در همان گفتوگو آمده عدد را روشن میکند: اگر خزانه صد کیلوگرم طلا داشته باشد و کاربری یک کیلوگرم بخرد، پس از ثبت خرید موجودی قابل فروش به ۹۹ کیلوگرم میرسد. کاربر بعدا میتواند همان مقدار را بفروشد یا از خزانه و از خود پلتفرم تحویل بگیرد.
فروش بدون پشتوانه، مسئلهای که این سامانه به آن پاسخ میدهد
در بازار طلای آنلاین، فروش بدون پشتوانه یعنی ثبت یک خرید در حساب کاربر بدون آنکه معادل فیزیکی آن در خزانه موجود باشد. کاربر عدد را در پنل خود میبیند، ولی آن عدد به فلز واقعی وصل نیست. همین موضوع پیشتر در گفتههای تکنوگلد درباره خالیفروشی مطرح شده بود.
استعلام پیش از ثبت سفارش دقیقا همین حلقه را میبندد. وقتی خرید تنها پس از پاسخ مثبت سامانه ثبت شود، فروش بیش از موجودی خزانه در همان مرحله متوقف میماند. به گفته دبیر هیئت مقرراتزدایی، با فعال شدن سامانه ناظر و رعایت این ترتیبات، امکان فروش بدون پشتوانه از بین میرود.
پایلوت یعنی چه
پایلوت به مرحلهای گفته میشود که سازوکار روی شمار محدودی از مشمولان اجرا میشود تا پیش از اجرای عمومی، ایرادهای فنی آن بیرون بیاید. در این مرحله اتصال اختیاری است و سکویی که زودتر وصل شود، روند خود را با سازوکار نهایی هماهنگ کرده است.
نکته دوم مربوط به ترتیب زمانی است. الزام قانونی برای بقیه سکوها تا بازهای مشخص تعیین شده، پس تفاوت میان سکوی پایلوت و سکوی دیگر امروز در زمان است و این تفاوت با رسیدن مهلت از بین میرود.
معنای عملی اتصال برای کاربر
اثر مستقیم این اتصال روی تجربه خرید، افزوده شدن یک مرحله استعلام پیش از ثبت سفارش است. این مرحله در سمت سرور انجام میشود و چیزی از کاربر نمیخواهد، ولی نتیجهاش این است که سفارش تنها وقتی باز میشود که وزن معادل آن در خزانه ثبت شده باشد.
نکته دوم به نسبت میان موجودی پنل و موجودی خزانه برمیگردد. تا پیش از این، سنجه بیرونی برای این نسبت وجود نداشت و کاربر به گزارش خود پلتفرم تکیه میکرد. سامانه ناظر این سنجه را به یک مرجع بیرونی منتقل میکند. قیمت لحظهای هر گرم و محاسبه ارزش موجودی هم در ماشینحساب طلا قابل بررسی است.
پنج موردی که از سمت کاربر قابل بررسی است
وضعیت اتصال هر سکو به سامانه ناظر، فهرست مجوزها و امکان استعلام آنلاین آنها، نام خزانه یا بانک نگهدارنده فلز، قاعده کمترین وزن قابل تحویل، و وزن و عیار و نرخ ثبتشده روی هر رسید معامله. این پنج مورد در صفحه قوانین یا پنل کاربری هر پلتفرم نوشته شدهاند.
طلاسی طبق صفحه رسمی قوانین خود کارمزد یک درصدی برای هر سمت معامله و حداقل معامله صد هزار تومانی اعلام کرده و شش مجوز با دکمه استعلام آنلاین روی سایتش دارد. مقایسه این اعداد میان سکوها در فهرست پلتفرمهای طلای آنلاین جمع شده است.
آنچه اتصال داوطلبانه درباره آن گزارهای نمیسازد
اتصال به سامانه ناظر درباره موجود بودن فلز در خزانه گزارش میدهد و درباره کارمزد، نرخ خرید و فروش، سرعت تسویه ریالی یا کیفیت پشتیبانی چیزی نمیگوید. اینها سنجههای جدا هستند و هر کدام از صفحه قوانین همان سکو خوانده میشوند.
نکته دیگر به بازه زمانی برمیگردد. پایلوت بودن یعنی سازوکار در حال آزمایش است و جزئیات اجرایی آن ممکن است تا زمان الزام عمومی تغییر کند. نرخ مرجع بازار هم جدا از این موضوع در صفحه قیمت لحظهای طلا دنبال میشود.
جمعبندی
سه گزاره این خبر از گفتوگوی منتشرشده برداشته شده است: طراحی سامانه ناظر توسط بانک مرکزی بر پایه آییننامه هیئت وزیران، اتصال داوطلبانه طلاسی و وال گلد بهعنوان پایلوت، و الزام قانونی بقیه سکوها تا بازهای مشخص. عددی که سازوکار را ملموس میکند، همان مثال کسر یک کیلوگرم از خزانه صد کیلوگرمی است. شرایط کامل خرید و فروش در سایت رسمی طلاسی منتشر شده است.
سوالات متداول
۴ سوالسامانه ناظر را چه نهادی تهیه کرده است
طبق گفته دبیر هیئت مقرراتزدایی وزارت اقتصاد، این سامانه را بانک مرکزی بر پایه آییننامه هیئت وزیران تهیه کرده و همه سکوهای آنلاین باید به آن وصل شوند.
اتصال طلاسی به سامانه ناظر اجباری بوده است
خیر. اتصال این سکو و وال گلد داوطلبانه و در قالب پایلوت انجام شده است. برای بقیه پلتفرمها همین اتصال تا بازه زمانی مشخصی الزام قانونی دارد.
سامانه ناظر موجودی خزانه را چطور بررسی میکند
با استعلام پیش از ثبت سفارش. وزن درخواستی کاربر استعلام میشود و در صورت موجود بودن، خرید ثبت و همان وزن از ذخیره قابل فروش خزانه فریز میشود.
اتصال به سامانه ناظر درباره کارمزد سکو چیزی میگوید
خیر. موضوع این سامانه موجودی فیزیکی خزانه است. کارمزد، نرخ خرید و فروش و قاعده تحویل در صفحه قوانین هر پلتفرم جداگانه نوشته شده است.
منبع: گفتوگوی منتشرشده مجتبی قاسمی، دبیر هیئت مقرراتزدایی و توسعه فضای کسبوکار وزارت اقتصاد، و اطلاعیه روابط عمومی طلاسی (۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶).