قیمت طلا سقف قبلی را میشکند، چند معاملهگر به امید ادامه روند خرید میکنند و چند ساعت بعد قیمت تا نزدیک کف قبلی پایین میآید. همین حرکت در چارت، ظاهر یکی از کمشناختهترین الگوهای هارمونیک را دارد: الگوی سایفر. در این درس پنج نقطه این الگو، نسبتهای فیبوناچی آن، فرق نسخه صعودی و نزولی، تفاوت با گارتلی و خفاش، روش رسم، ورود، حد ضرر و یک مثال عددی روی طلا را میبینید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
الگوی سایفر چیست؟
الگوی سایفر (Cipher Pattern) یک الگوی هارمونیک برگشتی با پنج نقطه X، A، B، C و D است. الگوی هارمونیک به الگویی گفته میشود که طول موجهایش با نسبتهای فیبوناچی به هم مربوطاند و با همین نسبتها، ناحیه احتمالی برگشت قیمت را از قبل مشخص میکند. اگر با خانواده این الگوها آشنا نیستید، اول درس الگوهای هارمونیک را بخوانید.
ویژگی اصلی سایفر نقطه C است. در گارتلی و خفاش نقطه C پایینتر از A میماند، ولی در سایفر قیمت از A عبور میکند و سقف یا کف تازه میسازد. بعد موج CD برمیگردد و روی اصلاح ۷۸٫۶ درصد کل مسیر X تا C تمام میشود. این الگو را یک معاملهگر آمریکایی به نام دارن اوگلسبی (Darren Oglesby) حدود سال ۲۰۰۹ معرفی کرد و جزو الگوهای جدیدتر این خانواده است.
در الگوی سایفر نقطه C از نقطه A جلوتر میرود و نقطه D روی اصلاح ۷۸٫۶ درصد موج XC قرار میگیرد؛ این دو قاعده سایفر را از بقیه الگوهای هارمونیک جدا میکنند.
اجزای الگوی سایفر: پنج نقطه و چهار موج

هر الگوی سایفر از چهار موج پشت سر هم ساخته میشود. نسخه صعودی را در نظر بگیرید:
- موج XA: حرکت اصلی و قوی از کف X تا سقف A. بقیه نسبتها از اندازه همین موج بیرون میآیند.
- موج AB: اصلاح متوسط که قیمت را تا نقطه B پایین میآورد. B باید بالاتر از X بماند.
- موج BC: حرکت تازه به سمت بالا که از سقف A عبور میکند و در نقطه C متوقف میشود.
- موج CD: ریزش عمیق از C که در نقطه D، بالاتر از X، تمام میشود.
نقطه D با موج XC اندازه گرفته میشود، یعنی فاصله کف X تا سقف C. بسیاری از معاملهگران تازهکار در همین قدم اشتباه میکنند و فیبوناچی را روی XA میکشند.
نسبتهای فیبوناچی الگوی سایفر

یک ساختار پنجنقطهای فقط وقتی سایفر حساب میشود که سه نسبت اصلی آن درست باشد. نسبت چهارم برای تایید بیشتر است:
| نقطه یا موج | نسبت فیبوناچی | روش اندازهگیری |
|---|---|---|
| نقطه B | ۳۸٫۲ تا ۶۱٫۸ درصد | اصلاح موج XA |
| نقطه C | ۱۱۳ تا ۱۴۱٫۴ درصد | امتداد موج XA، یعنی عبور از A |
| نقطه D | ۷۸٫۶ درصد | اصلاح موج XC |
| موج CD (اختیاری) | ۱۲۷٫۲ تا ۲۰۰ درصد | نسبت به طول موج BC |
برای اندازهگیری این نسبتها از دو ابزار استفاده میشود. نقطه B و D با ابزار اصلاح فیبوناچی سنجیده میشوند که در درس فیبوناچی اصلاحی آموزش داده شده است. نقطه C امتداد موج XA است و با ابزار فیبوناچی اکستنشن یا همان ابزار اصلاحی با سطحهای بالای ۱۰۰ درصد پیدا میشود. تعریف پایه این نسبتها را در صفحه اصلاح فیبوناچی (Fibonacci retracement) در دانشنامه آزاد هم میتوانید ببینید.
اگر نقطه C از ۱۴۱٫۴ درصد موج XA بالاتر برود، ساختار دیگر سایفر نیست و باید آن را کنار بگذارید.
الگوی سایفر صعودی و نزولی

نسبتها در هر دو نسخه یکسان است و فقط جهت حرکت برعکس میشود:
- سایفر صعودی (Bullish Cipher): X کف است، A سقف، B کف بالاتر از X و C سقف تازه بالاتر از A. موج CD پایین میآید و نقطه D ناحیه خرید است.
- سایفر نزولی (Bearish Cipher): X سقف است، A کف، B سقف پایینتر از X و C کف تازه پایینتر از A. موج CD بالا میرود و نقطه D ناحیه فروش است.
در نسخه صعودی، خیلی از معاملهگران شکستن سقف A در موج BC را نشانه ادامه روند میبینند و خرید میکنند. وقتی قیمت در موج CD برمیگردد، حد ضرر همین خریدها فعال میشود و فروش اضافه میسازد. به همین دلیل موج CD در سایفر اغلب تند و عمیق است.
تفاوت الگوی سایفر با گارتلی و خفاش

گارتلی و خفاش هر دو نقطه C را زیر A نگه میدارند و نقطه D را روی موج XA میسنجند. سایفر در هر دو مورد فرق دارد:
| ویژگی | الگوی سایفر | الگوی گارتلی | الگوی خفاش |
|---|---|---|---|
| جای نقطه C | بالاتر از A (۱۱۳ تا ۱۴۱٫۴ درصد XA) | پایینتر از A | پایینتر از A |
| اصلاح نقطه B | ۳۸٫۲ تا ۶۱٫۸ درصد XA | ۶۱٫۸ درصد XA | ۳۸٫۲ تا ۵۰ درصد XA |
| نقطه D | ۷۸٫۶ درصد XC | ۷۸٫۶ درصد XA | ۸۸٫۶ درصد XA |
| شکل ظاهری | شکست سقف و برگشت تند | اصلاح منظم | اصلاح عمیق تا نزدیک X |
عدد ۷۸٫۶ در گارتلی و سایفر یکی است، ولی موجی که روی آن اندازه گرفته میشود فرق دارد. چون موج XC از XA بلندتر است، نقطه D سایفر معمولا بالاتر از D گارتلی قرار میگیرد. برای مقایسه دقیقتر، درس الگوی گارتلی و درس الگوی خفاش را بخوانید.
رسم الگوی سایفر روی چارت، قدم به قدم
در تریدینگ ویو ابزاری به نام XABCD Pattern برای رسم الگوهای هارمونیک وجود دارد که نسبت هر موج را کنار خط مینویسد. در متاتریدر همین کار را با ابزار فیبوناچی و خط روند انجام میدهید. ترتیب رسم الگوی سایفر صعودی این است:
- یک حرکت قوی صعودی پیدا کنید و کف آن را X و سقفش را A بگذارید.
- اصلاح بعدی را بسنجید. اگر بین ۳۸٫۲ تا ۶۱٫۸ درصد موج XA بود، کف آن نقطه B است.
- منتظر بمانید تا قیمت از A عبور کند. سقف تازه اگر بین ۱۱۳ تا ۱۴۱٫۴ درصد موج XA بود، نقطه C است.
- ابزار اصلاح فیبوناچی را از X تا C بکشید. سطح ۷۸٫۶ درصد، نقطه D احتمالی است.
- ناحیهای چند پیپ یا چند دلار بالا و پایین سطح ۷۸٫۶ درصد را به عنوان ناحیه برگشت علامت بزنید.
نقطه D را پیش از رسیدن قیمت رسم کنید. الگویی که بعد از برگشت قیمت پیدا شود، فقط چارت گذشته را توضیح میدهد.
نقطه ورود و تایید در ناحیه D
ناحیه D جایی است که احتمال برگشت قیمت در آن بیشتر است و ورود در آن به تایید نیاز دارد. بیشتر معاملهگران حرفهای در این ناحیه منتظر یکی از این نشانهها میمانند:
- کندل برگشتی: پین بار، کندل پوششی صعودی یا کندل چکش در ناحیه D.
- شکست ساختار در تایم فریم پایینتر: مثلا در تایم فریم ۱۵ دقیقهای، قیمت آخرین سقف کوچک خود را رو به بالا بشکند.
- واگرایی مثبت: قیمت کف پایینتر بسازد ولی اسیلاتوری مثل RSI کف بالاتر نشان دهد.
- همپوشانی با سطح مهم: حمایت قبلی، عدد رند یا ناحیه عرضه و تقاضا در همان ناحیه D باشد.
هرچه تعداد این نشانهها در ناحیه D بیشتر باشد، ورود معتبرتر است. اگر قیمت بدون هیچ کندل برگشتی از ناحیه D عبور کند، بهتر است وارد نشوید.
حد ضرر و حد سود در الگوی سایفر
نقطه X مرز ابطال الگوی سایفر است. اگر قیمت از X عبور کند، ساختار از بین رفته است. برای حد ضرر دو روش رایج وجود دارد:
- حد ضرر محافظهکارانه: کمی آن طرف نقطه X. فاصله آن زیاد است و حجم معامله باید کمتر شود.
- حد ضرر نزدیک: کمی آن طرف سطح ۸۸٫۶ درصد موج XC. فاصله کمتر است ولی احتمال فعال شدن آن بیشتر است.
برای حد سود، اندازه موج CD مبنای کار است:
- هدف اول: اصلاح ۳۸٫۲ درصد موج CD.
- هدف دوم: اصلاح ۶۱٫۸ درصد موج CD.
- هدف سوم (اختیاری): نزدیک نقطه C، برای بخشی کوچک از حجم.
بعد از رسیدن به هدف اول، بستن نیمی از حجم و بردن حد ضرر به نقطه ورود رایج است. حجم هر معامله را طوری حساب کنید که ضرر احتمالی آن از یک تا دو درصد سرمایه بیشتر نشود؛ قاعده آن در درس مدیریت ریسک و حد ضرر آمده است.
نسبت ریسک به ریوارد را پیش از ورود حساب کنید. اگر هدف اول کمتر از ۱٫۵ برابر فاصله حد ضرر باشد، معامله ارزش ورود ندارد.
مثال عددی الگوی سایفر روی طلا

اعداد این مثال فرضیاند و روی انس طلا (XAU/USD) در تایم فریم یک ساعته ساخته شدهاند:
قدم اول (موج XA): قیمت از کف ۴۰۰۰ دلار (X) تا سقف ۴۱۰۰ دلار (A) بالا میرود. طول موج XA برابر ۱۰۰ دلار است.
قدم دوم (نقطه B): قیمت تا ۴۰۶۰ دلار اصلاح میکند. اصلاح ۴۰ دلاری یعنی ۴۰ درصد موج XA که داخل بازه ۳۸٫۲ تا ۶۱٫۸ درصد است.
قدم سوم (نقطه C): قیمت سقف ۴۱۰۰ را میشکند و تا ۴۱۳۰ دلار بالا میرود. فاصله X تا C برابر ۱۳۰ دلار است، یعنی ۱۳۰ درصد موج XA.
قدم چهارم (نقطه D): اصلاح ۷۸٫۶ درصد موج ۱۳۰ دلاری XC برابر ۱۰۲ دلار است. پس نقطه D حدود ۴۰۲۸ دلار است. موج CD با ۱۰۲ دلار حدود ۱٫۴۶ برابر موج ۷۰ دلاری BC است و نسبت اختیاری هم تایید میشود.
قدم پنجم (معامله): در حوالی ۴۰۲۸ دلار یک پین بار صعودی بسته میشود و خرید در ۴۰۳۰ دلار انجام میشود. حد ضرر زیر سطح ۸۸٫۶ درصد موج XC، یعنی ۴۰۱۲ دلار، قرار میگیرد. هدف اول ۴۰۶۷ دلار (۳۸٫۲ درصد موج CD) و هدف دوم ۴۰۹۱ دلار (۶۱٫۸ درصد موج CD) است.
ریسک این معامله ۱۸ دلار و سود تا هدف اول ۳۷ دلار و تا هدف دوم ۶۱ دلار است. نسبت ریسک به ریوارد به ترتیب حدود ۲ و ۳٫۴ میشود.
اگر قیمت بعد از ورود زیر ۴۰۰۰ دلار، یعنی نقطه X، بسته شود، الگوی سایفر باطل شده و هیچ دلیلی برای ماندن در معامله باقی نمیماند.
بهترین تایم فریم و بازار برای الگوی سایفر
الگوهای هارمونیک در تایم فریمهای بالاتر نتیجه قابل اعتمادتری دارند، چون نویز قیمت کمتر است و هر موج حجم معاملات بیشتری پشت خود دارد. برای سایفر تایم فریم یک ساعته، چهار ساعته و روزانه رایجتر است. در تایم فریم یک و پنج دقیقهای، تعداد الگوهای ظاهری زیاد است و بیشترشان در ناحیه D شکسته میشوند.
بازارهایی که حرکت روان و نقدینگی بالا دارند برای این الگو مناسبترند: جفتارزهای اصلی مثل EUR/USD و GBP/USD، طلا و ارزهای دیجیتال بزرگ مثل بیتکوین. در جفتارزهای کمحجم و سهام کوچک، شکاف قیمت و حرکتهای ناگهانی نسبتهای فیبوناچی را بیاعتبار میکنند.
پیش از ورود، روند تایم فریم بالاتر را هم ببینید. سایفر صعودی در روند روزانه صعودی معمولا نتیجه بهتری دارد تا سایفری که خلاف روند اصلی تشکیل میشود.
اشتباههای رایج در معامله با الگوی سایفر
- اندازهگیری D روی موج XA: نقطه D سایفر روی موج XC اندازه گرفته میشود. اگر از XA بسنجید، ناحیه D را اشتباه پیدا میکنید.
- قبول کردن C خارج از بازه: اگر C کمتر از ۱۱۳ درصد یا بیشتر از ۱۴۱٫۴ درصد موج XA باشد، الگو سایفر نیست.
- ورود بدون تایید: خرید یا فروش فقط با رسیدن قیمت به سطح ۷۸٫۶ درصد، بدون کندل برگشتی، ریسک را بالا میبرد.
- حد ضرر خیلی نزدیک: حد ضرری که فقط چند پیپ پایینتر از D باشد، با یک سایه کندل فعال میشود.
- نادیده گرفتن خبر: انتشار دادههای مهم اقتصادی در ناحیه D میتواند نسبتها را در چند دقیقه بیاثر کند. پیش از ورود تقویم اقتصادی را ببینید.
- اطمینان بیش از حد: هیچ الگوی هارمونیکی همیشه درست کار نمیکند. پیش از معامله با پول واقعی، الگو را روی دادههای گذشته بک تست کنید.
نکات کلیدی این درس
- الگوی سایفر یک الگوی هارمونیک برگشتی با پنج نقطه X، A، B، C و D است.
- نقطه B بین ۳۸٫۲ تا ۶۱٫۸ درصد موج XA را اصلاح میکند.
- نقطه C از A عبور میکند و بین ۱۱۳ تا ۱۴۱٫۴ درصد موج XA قرار میگیرد.
- نقطه D روی اصلاح ۷۸٫۶ درصد موج XC اندازه گرفته میشود.
- حد ضرر کمی آن طرف X یا سطح ۸۸٫۶ درصد موج XC است و اهداف روی ۳۸٫۲ و ۶۱٫۸ درصد موج CD قرار میگیرند.
- ورود فقط بعد از تایید در ناحیه D، مثل کندل برگشتی یا شکست ساختار در تایم فریم پایینتر، انجام میشود.
جمعبندی
الگوی سایفر از بقیه الگوهای هارمونیک متفاوت است، چون نقطه C سقف یا کف قبلی را میشکند و بعد قیمت برمیگردد. همین شکست، معاملهگرانی را که دنبال ادامه روند بودند گیر میاندازد و موج CD را تند میکند. اگر نسبتهای سهگانه B، C و D را درست بسنجید، نقطه D را روی موج XC پیدا کنید و فقط بعد از تایید وارد شوید، سایفر ناحیهای با حد ضرر مشخص و نسبت ریسک به ریوارد مناسب به شما میدهد. پیش از معامله واقعی، این الگو را روی چند ماه داده گذشته تمرین کنید.
سوالات متداول درباره الگوی سایفر
۵ سوالالگوی سایفر صعودی است یا نزولی؟
این الگو هر دو نسخه را دارد. در سایفر صعودی نقطه D کف است و ناحیه خرید محسوب میشود. در سایفر نزولی نقطه D سقف است و ناحیه فروش محسوب میشود. نسبتهای فیبوناچی در هر دو نسخه یکسان است.
نقطه D در الگوی سایفر کجاست؟
نقطه D روی اصلاح ۷۸٫۶ درصد موج XC قرار میگیرد، یعنی فاصله نقطه X تا نقطه C. معاملهگران معمولا ناحیهای کوچک بالا و پایین این سطح را ناحیه برگشت در نظر میگیرند.
فرق الگوی سایفر با گارتلی چیست؟
در گارتلی نقطه C پایینتر از A میماند و نقطه D روی ۷۸٫۶ درصد موج XA است. در سایفر نقطه C از A عبور میکند و نقطه D روی ۷۸٫۶ درصد موج XC اندازه گرفته میشود.
برای الگوی سایفر کدام تایم فریم بهتر است؟
تایم فریم یک ساعته، چهار ساعته و روزانه نتیجه قابل اعتمادتری دارند. در تایم فریمهای خیلی پایین، نویز قیمت زیاد است و الگوهای جعلی بیشتری تشکیل میشود.
آیا الگوی سایفر در ارز دیجیتال هم کار میکند؟
بله. در ارزهای دیجیتال پرحجم مثل بیتکوین و اتریوم همان نسبتها استفاده میشود. چون نوسان این بازار بیشتر است، ناحیه D را کمی بازتر بگیرید و حجم معامله را کمتر کنید.




