قیمت طلا صد دلار بالا میرود، بخشی از رشد را پس میدهد، دوباره کمی بالا میرود و بعد پایین میآید. خیلی از معاملهگران در این نقطه فقط یک اصلاح معمولی میبینند، ولی اگر اندازه این موجها با نسبتهای مشخصی جور باشد، روی نمودار الگوی گارتلی شکل گرفته است؛ قدیمیترین و پرکاربردترین الگوی هارمونیک که جای احتمالی برگشت قیمت را پیش از رسیدن قیمت به آن نشان میدهد. در این درس اجزای الگو، نسبتهای فیبوناچی آن، نسخه صعودی و نزولی، تفاوتش با خفاش و پروانه، قاعده ورود و حد ضرر و یک مثال عددی روی طلا را میبینید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
الگوی گارتلی چیست؟
الگوی گارتلی (Gartley Pattern) یک الگوی برگشتی است که از پنج نقطه چرخش به نامهای X، A، B، C و D ساخته میشود. نقطه چرخش جایی است که جهت حرکت قیمت عوض میشود، یعنی یک سقف یا کف محلی. این پنج نقطه چهار موج میسازند و اندازه هر موج باید با یک نسبت فیبوناچی مشخص جور باشد. وقتی همه نسبتها درست باشند، نقطه D ناحیهای است که احتمال توقف حرکت و برگشت قیمت در آن بالاست.
این الگو عضو خانواده الگوهای هارمونیک است که به نسبت دقیق طول موجها تکیه میکنند. اگر با این خانواده آشنا نیستید، اول درس الگوهای هارمونیک را بخوانید. الگوی گارتلی در دل یک روند ظاهر میشود و پایان یک اصلاح را نشان میدهد، پس معاملهگر در نقطه D در جهت روند اصلی، یعنی جهت موج XA، وارد میشود.
الگوی گارتلی یک ناحیه برگشت احتمالی میسازد. تا وقتی قیمت در نقطه D نشانه برگشت نداده، این ناحیه فقط یک سطح زیر نظر است.
تاریخچه الگوی گارتلی و عدد ۲۲۲
هارولد گارتلی (Harold Gartley) معاملهگر و تحلیلگر بازار سهام آمریکا بود. او در سال ۱۹۳۵ کتابی درباره معامله در بازار سهام منتشر کرد و در صفحه ۲۲۲ آن، الگویی را توضیح داد که بعدها به نام خودش شناخته شد. به همین دلیل بسیاری از معاملهگران هنوز به این الگو «گارتلی ۲۲۲» میگویند.
توضیح اولیه گارتلی بیشتر شکل کلی حرکت را توصیف میکرد. در دهه ۱۹۹۰ تحلیلگران هارمونیک برای هر موج نسبت مشخصی تعریف کردند و نقطه D را روی اصلاح ۷۸٫۶ درصد گذاشتند. نسخه امروزی نرمافزارهای نموداری همین نسخه دقیقشده است.
اجزای الگوی گارتلی؛ پنج نقطه و چهار موج

هر نمونه از الگوی گارتلی این اجزا را دارد:
- موج XA: حرکت اصلی و قوی که الگو از آن شروع میشود. همه اندازهگیریهای مهم از روی این موج انجام میشود.
- موج AB: اولین اصلاح که بخشی از موج XA را پس میگیرد.
- موج BC: یک برگشت کوتاه در جهت موج XA که از نقطه A عبور نمیکند.
- موج CD: موج پایانی که دوباره در خلاف جهت XA حرکت میکند و در نقطه D تمام میشود.
اگر نقاط X و B و نقاط B و D را با خطچین به هم وصل کنید، دو مثلث روی نمودار دیده میشود. همین شکل دو مثلثی، تشخیص الگو را روی نمودار سادهتر میکند. بخش پایانی الگو، یعنی سه موج AB و BC و CD، خودش یک الگوی ABCD است. به همین دلیل گارتلی را گاهی یک الگوی ABCD با یک موج اضافه در ابتدا میدانند.
نسبتهای فیبوناچی در الگوی گارتلی

فیبوناچی دنبالهای از عددهاست که نسبتهایی مثل ۰٫۶۱۸ و ۱٫۶۱۸ از آن بهدست میآیند و معاملهگران از آنها برای اندازهگیری اصلاح و امتداد حرکت استفاده میکنند. اگر ابزار رسم آن را نمیشناسید، درس فیبوناچی اصلاحی را ببینید. در الگوی گارتلی چهار نسبت باید همزمان درست باشد:
| نقطه یا موج | نسبت فیبوناچی | از روی کدام موج |
|---|---|---|
| نقطه B | اصلاح ۶۱٫۸ درصد | موج XA |
| نقطه C | اصلاح ۳۸٫۲ تا ۸۸٫۶ درصد | موج AB |
| موج CD | امتداد ۱۲۷ تا ۱۶۱٫۸ درصد | موج BC |
| نقطه D | اصلاح ۷۸٫۶ درصد | موج XA |
مهمترین عدد این جدول، اصلاح ۶۱٫۸ درصدی نقطه B است. این عدد امضای الگوی گارتلی است و اگر B در ۳۸٫۲ یا ۷۸٫۶ درصد بنشیند، احتمالا با الگوی دیگری از همین خانواده روبهرو هستید. چند درصد خطا، مثلا B بین ۵۸ تا ۶۵ درصد، معمولا پذیرفته میشود.
اگر نقطه B نزدیک ۶۱٫۸ درصد موج XA نباشد، الگوی گارتلی را کنار بگذارید و نسبتها را با الگوهای دیگر مقایسه کنید.
الگوی گارتلی صعودی و نزولی

نسبتها در هر دو جهت یکسان است و فقط جهت موجها برعکس میشود:
- گارتلی صعودی: موج XA صعودی است و الگو روی نمودار شبیه حرف M دیده میشود. نقطه D پایینترین نقطه بعد از A است و بالاتر از X میماند. معاملهگر در D به دنبال خرید است.
- گارتلی نزولی: موج XA نزولی است و شکل الگو شبیه حرف W است. نقطه D بالاترین نقطه بعد از A است و پایینتر از X میماند. معاملهگر در D به دنبال فروش است.
نام صعودی و نزولی به جهت معامله در نقطه D اشاره دارد. چون D پیش از X متوقف میشود، گارتلی صعودی معمولا پایان یک اصلاح در روند صعودی است و نسخه نزولی پایان اصلاح در روند نزولی.
ناحیه برگشت احتمالی در الگوی گارتلی
نقطه D یک قیمت دقیق نیست و بهتر است آن را یک ناحیه بدانید. معاملهگران هارمونیک به این ناحیه PRZ میگویند، مخفف Potential Reversal Zone به معنای ناحیه برگشت احتمالی. این ناحیه از همپوشانی سه اندازهگیری ساخته میشود:
- اصلاح ۷۸٫۶ درصد موج XA که مهمترین سطح است.
- امتداد ۱۲۷ تا ۱۶۱٫۸ درصد موج BC که از روی عمق اصلاح C انتخاب میشود. برای اندازهگیری آن درس فیبوناچی اکستنشن را ببینید.
- برابری طول دو موج AB و CD، یا نسبتی نزدیک به آن.
هرچه این سه عدد به هم نزدیکتر باشند، ناحیه باریکتر و قابل اعتمادتر است. ناحیه پهن، حد ضرر را هم بزرگتر میکند. همپوشانی این ناحیه با یک سطح حمایت یا مقاومت قبلی یا یک عدد رند، اعتبار آن را بیشتر میکند.
رسم الگوی گارتلی روی نمودار در شش قدم
برای پیدا کردن این الگو این ترتیب را دنبال کنید:
- یک حرکت قوی و واضح پیدا کنید و ابتدا و انتهای آن را X و A بنامید.
- ابزار فیبوناچی را از X تا A بکشید و ببینید اصلاح اول نزدیک سطح ۶۱٫۸ درصد متوقف شده یا نه. این نقطه B است.
- برگشت بعدی را دنبال کنید. نقطه C باید بین ۳۸٫۲ تا ۸۸٫۶ درصد موج AB باشد و از A عبور نکند.
- سطح ۷۸٫۶ درصد موج XA را روی نمودار علامت بزنید.
- امتداد فیبوناچی موج BC و طول موج AB را از نقطه C اندازه بگیرید و ببینید کجا به سطح ۷۸٫۶ درصد نزدیک میشوند.
- محدوده همپوشانی را بهعنوان ناحیه D علامت بزنید و منتظر رسیدن قیمت بمانید.
متاتریدر و تریدینگ ویو ابزار آمادهای به نام XABCD دارند که پنج نقطه را وصل میکند و نسبتها را نشان میدهد، ولی انتخاب درست X و A همچنان با شماست.
تفاوت الگوی گارتلی با سه الگوی هارمونیک دیگر

همه الگوهای هارمونیک پنج نقطهای شکل مشابهی دارند و فرق اصلی آنها در عمق نقطه B و جای نقطه D است:
| الگو | اصلاح نقطه B از XA | جای نقطه D از XA | نسبت D به نقطه X |
|---|---|---|---|
| گارتلی | ۶۱٫۸ درصد | اصلاح ۷۸٫۶ درصد | داخل موج XA |
| خفاش | ۳۸٫۲ تا ۵۰ درصد | اصلاح ۸۸٫۶ درصد | داخل موج XA و نزدیک X |
| پروانه | ۷۸٫۶ درصد | امتداد ۱۲۷ تا ۱۶۱٫۸ درصد | بیرون از موج XA |
| خرچنگ | ۳۸٫۲ تا ۶۱٫۸ درصد | امتداد ۱۶۱٫۸ درصد | بیرون از موج XA |
گارتلی و خفاش الگوهای اصلاحیاند، چون D پیش از X متوقف میشود. پروانه و خرچنگ الگوهای گسترشیاند و D از X عبور میکند. این تفاوت روی حد ضرر اثر مستقیم دارد. در گارتلی نقطه X یک مرز طبیعی برای ابطال الگو است، در حالی که در پروانه و خرچنگ قیمت از X رد میشود و حد ضرر باید جای دیگری قرار بگیرد.
نقطه B معمولا اولین نشانه است. اگر B در ۶۱٫۸ درصد بنشیند، از قبل میدانید منتظر گارتلی هستید و D را روی ۷۸٫۶ درصد جستوجو میکنید.
ورود، حد ضرر و حد سود در الگوی گارتلی
رسیدن قیمت به ناحیه D بهتنهایی دلیل ورود نیست، چون قیمت ممکن است بدون مکث از آن رد شود. نشانه تایید معمولا یک کندل برگشتی واضح مثل پین بار یا کندل پوششی است که داخل ناحیه بسته شود، یا شکست آخرین سقف کوتاهمدت در تایم فریم پایینتر. بعد از آن، سه بخش برنامه معامله اینطور تعیین میشود:
- ورود: بعد از بسته شدن کندل تایید. سفارش لیمیت مستقیم روی سطح ۷۸٫۶ درصد هم رایج است، ولی ریسک عبور قیمت از ناحیه را بالا میبرد.
- حد ضرر: محافظهکارانهترین جا کمی آن طرف نقطه X است، چون عبور از X الگو را باطل میکند. حد ضرر نزدیکتر کمی آن طرف سطح ۸۸٫۶ درصد موج XA قرار میگیرد.
- حد سود: اهداف از روی طول موج AD اندازه گرفته میشوند. هدف اول اصلاح ۳۸٫۲ درصد و هدف دوم اصلاح ۶۱٫۸ درصد موج AD است. بعضی معاملهگران نقطه C را هدف نهایی میگذارند.
پیش از ورود، نسبت سود به زیان را حساب کنید. اگر ناحیه D پهن باشد و حد ضرر را دور کند، ممکن است هدف اول حتی یک برابر ریسک هم نباشد. بسیاری از معاملهگران معاملهای با نسبت کمتر از ۱ به ۲ را کنار میگذارند.
مثال عددی الگوی گارتلی روی طلا

اعداد این مثال فرضیاند. نمودار یک ساعته طلا (XAU/USD) را در نظر بگیرید:
قدم اول: موج XA. قیمت از ۴۰۰۰ دلار (X) تا ۴۱۰۰ دلار (A) بالا میرود. طول موج XA صد دلار است.
قدم دوم: نقطه B. اصلاح اول در ۴۰۳۸٫۲ دلار متوقف میشود. قیمت ۶۱٫۸ دلار از صد دلار را پس گرفته، یعنی دقیقا ۶۱٫۸ درصد.
قدم سوم: نقطه C. قیمت تا ۴۰۷۶٫۴ دلار برمیگردد. این برگشت ۳۸٫۲ دلار است، یعنی ۶۱٫۸ درصد موج AB، و داخل بازه مجاز ۳۸٫۲ تا ۸۸٫۶ درصد قرار دارد.
قدم چهارم: ناحیه D. سطح ۷۸٫۶ درصد موج XA برابر ۴۱۰۰ منهای ۷۸٫۶، یعنی ۴۰۲۱٫۴ دلار است. اگر قیمت به این سطح برسد، طول موج CD حدود ۵۵ دلار میشود که ۱٫۴۴ برابر موج BC است و داخل بازه ۱۲۷ تا ۱۶۱٫۸ درصد قرار دارد. طول CD هم به طول AB، یعنی ۶۱٫۸ دلار، نزدیک است.
قدم پنجم: برنامه معامله. قیمت به ۴۰۲۱ دلار میرسد و یک پین بار صعودی با بسته شدن در ۴۰۲۳ دلار تشکیل میشود. ورود خرید در ۴۰۲۳ دلار انجام میشود و حد ضرر در ۴۰۰۹ دلار قرار میگیرد، یعنی کمی زیر سطح ۸۸٫۶ درصد که روی ۴۰۱۱٫۴ دلار است. طول موج AD برابر ۷۸٫۶ دلار است، پس هدف اول ۴۰۵۱٫۴ و هدف دوم ۴۰۷۰ دلار میشود.
ریسک این معامله ۱۴ دلار است و سود تا هدف اول حدود ۲۸ دلار و تا هدف دوم حدود ۴۷ دلار؛ یعنی نسبت ۱ به ۲ و ۱ به ۳٫۴.
با حد ضرر زیر X، روی ۳۹۹۵ دلار، ریسک به ۲۸ دلار میرسد و هدف اول فقط یک برابر ریسک میشود؛ پس حجم را کمتر کنید یا هدف دوم را هدف اصلی بگیرید. روش محاسبه این نسبت در درس ریسک به ریوارد آمده است.
اشتباههای رایج در معامله با الگوی گارتلی
- دیدن الگو در هر نوسانی. با کمی اغماض میشود در هر نمودار پنج نقطه پیدا کرد. اگر B نزدیک ۶۱٫۸ درصد نیست، الگوی گارتلی شکل نگرفته است.
- ورود فقط با رسیدن قیمت به D. بدون کندل تایید، احتمال عبور قیمت از ناحیه زیاد است.
- نادیده گرفتن روند بزرگتر. گارتلی صعودی در یک روند نزولی قوی تایم فریم بالاتر، اعتبار کمتری دارد.
- حد ضرر بدون منطق. حد ضرر باید جایی باشد که با رسیدن قیمت به آن، الگو باطل شود؛ یعنی نزدیک X یا سطح ۸۸٫۶ درصد.
- معامله در تایم فریم خیلی پایین. در نمودار یک یا پنج دقیقه نسبتها اغلب اتفاقی جور میشوند.
نکات کلیدی این درس
- الگوی گارتلی یک الگوی هارمونیک برگشتی با پنج نقطه X، A، B، C و D و چهار موج است.
- نقطه B حدود ۶۱٫۸ درصد موج XA را اصلاح میکند و این عدد امضای الگوست.
- نقطه D روی اصلاح ۷۸٫۶ درصد موج XA قرار میگیرد و پیش از رسیدن به X متوقف میشود.
- گارتلی صعودی شکل M و گارتلی نزولی شکل W دارد.
- ورود بعد از کندل تایید در ناحیه D، حد ضرر آن طرف X یا سطح ۸۸٫۶ درصد، و اهداف ۳۸٫۲ و ۶۱٫۸ درصد موج AD است.
- فرق گارتلی با الگوهای هارمونیک دیگر در عمق نقطه B و جای نقطه D است.
جمعبندی
الگوی گارتلی پایه بیشتر الگوهای هارمونیک است و یاد گرفتن آن، فهم بقیه این خانواده را ساده میکند. ارزش اصلی آن در این است که ناحیه برگشت را پیش از رسیدن قیمت مشخص میکند و یک مرز روشن برای ابطال، یعنی نقطه X، به شما میدهد. با این حال این الگو فقط یک ناحیه احتمالی است. نسبتها را دقیق بسنجید، در ناحیه D منتظر تایید بمانید و پیش از ورود مطمئن شوید نسبت سود به زیان معامله دستکم ۱ به ۲ است. فهرست الگوهای نموداری کلاسیک و هارمونیک را هم میتوانید در این مرجع الگوهای نموداری مرور کنید.
سوالات متداول درباره الگوی گارتلی
۵ سوالتفاوت الگوی گارتلی با الگوی ABCD چیست؟
الگوی ABCD سه موج دارد و نقطه D را فقط از روی برابری AB و CD پیدا میکند. گارتلی یک موج XA هم پیش از آن دارد و نقطه D باید علاوه بر آن، روی اصلاح ۷۸٫۶ درصد موج XA بنشیند. همین شرط اضافه، ناحیه برگشت را دقیقتر میکند.
چرا به این الگو گارتلی ۲۲۲ میگویند؟
هارولد گارتلی این الگو را در سال ۱۹۳۵ در صفحه ۲۲۲ کتاب خود توضیح داد. معاملهگران برای اشاره به نسخه اصلی و قدیمی الگو، هنوز همین عدد را کنار نامش میآورند.
الگوی گارتلی در کدام تایم فریم بهتر جواب میدهد؟
تایم فریم یک ساعته، چهار ساعته و روزانه نتیجه قابل اعتمادتری دارند، چون موجها از نوسان تصادفی جدا میشوند. در تایم فریمهای خیلی پایین، نسبتها اغلب اتفاقی جور میشوند.
اگر قیمت از ناحیه D عبور کرد، تکلیف معامله چیست؟
اگر قیمت از سطح ۸۸٫۶ درصد یا نقطه X عبور کند، الگو باطل است و حد ضرر باید معامله را ببندد. اضافه کردن به حجم در این وضعیت ریسک را چند برابر میکند.
آیا الگوی گارتلی روی طلا و ارزهای دیجیتال هم کار میکند؟
بله. این الگو به نسبت طول موجها تکیه دارد و روی نمودار هر بازار پرمعاملهای قابل استفاده است، از جفتارزها و طلا تا بیتکوین. در بازارهای پرنوسان مثل ارزهای دیجیتال، ناحیه D پهنتر است و حد ضرر باید با فاصله بیشتری قرار بگیرد.




