سختی استخراج عددی است که در شبکهی بیتکوین تعیین میکند پیدا کردن هر بلاک چقدر کار محاسباتی لازم دارد. دیروز دربارهی احتمال دو شاخه شدن شبکه بر سر پیشنهاد BIP-110 هشدار دادیم. آن اتفاق رخ داد، اما تقریباً بلافاصله گیر کرد: شاخهی جدا در حدود هشت ساعت فقط دو بلاک ساخت، در حالی که شبکهی اصلی در همان مدت ۴۸ بلاک تولید کرد. عاملی که این شاخه را زمین زد نه مخالفت کاربران بود و نه ایراد کد، بلکه همین سازوکار سختی استخراج بود. در ادامه با اسمارت اف ایکس باز میکنیم که چه شد.
چه اتفاقی افتاد؟
پنجرهی اعلام حمایت ماینرها همانطور که انتظار میرفت آخر هفته باز شد و گروهی از حامیان پیشنهاد، زنجیرهی جدای خودشان را راه انداختند. اما سهم آنها از کل توان محاسباتی شبکه فقط ۲٫۵۳ درصد بود.
نتیجه بلافاصله در سرعت تولید بلاک خودش را نشان داد. شبکهی اصلی بهطور میانگین هر ده دقیقه یک بلاک میسازد؛ شاخهی جدا در هشت ساعت به دو بلاک رسید، یعنی فاصلهی بلاکهایش ساعتها بود. متن کامل پیشنهادها و شمارهگذاری آنها در مخزن رسمی BIPها در گیتهاب نگهداری میشود.
سختی استخراج چیست و چرا اینجا تعیینکننده شد؟
هدف سختی استخراج این است که فاصلهی بلاکها حدود ده دقیقه بماند، فارغ از اینکه چند دستگاه روی شبکه کار میکنند. اگر ماینرها زیاد شوند این عدد بالا میرود و پیدا کردن بلاک سختتر میشود؛ اگر کم شوند پایین میآید و کار آسانتر میشود. یعنی شبکه یک ترموستات خودکار دارد.
نکته اینجاست که این ترموستات لحظهای واکنش نشان نمیدهد. بیتکوین سختی استخراج را فقط هر ۲٬۰۱۶ بلاک یک بار بازتنظیم میکند. در شبکهی اصلی که هر ده دقیقه یک بلاک میسازد، رسیدن به این تعداد حدود چهارده روز طول میکشد. مقدار لحظهای این عدد و زمان باقیمانده تا بازتنظیم بعدی را میتوانید در کاوشگر شبکه mempool.space ببینید.
و اینجا تله شکل میگیرد. شاخهی جدا سختی استخراج را از شبکهی اصلی به ارث میبرد، یعنی با تنظیمی شروع میکند که برای صد درصد توان محاسباتی طراحی شده بود، در حالی که فقط ۲٫۵۳ درصد آن را در اختیار دارد. برای رسیدن به ۲٬۰۱۶ بلاک و اولین بازتنظیم، با این سرعت حدود ۳۵۰ روز زمان لازم است. یعنی تقریباً یک سال باید با بلاکهای چند ساعته سر کند تا بتواند سختی استخراج خودش را پایین بیاورد.
پنجرهی اعلام حمایت هم فقط دو هفته است. با این سرعت، شاخهی کوچک به آستانهی لازم نمیرسد و عملاً پیش از آنکه بتواند خودش را اصلاح کند از نفس میافتد.
دو زنجیره در هشت ساعت
| شاخص | شبکه اصلی | شاخه جدا |
|---|---|---|
| بلاک تولیدشده در هشت ساعت | ۴۸ بلاک | ۲ بلاک |
| سهم از توان محاسباتی | حدود ۹۷٫۵ درصد | ۲٫۵۳ درصد |
| زمان تا بازتنظیم سختی استخراج | حدود ۱۴ روز | حدود ۳۵۰ روز |
| قابلیت استفاده برای معامله | عادی | تأیید تراکنش عملاً غیرممکن |
ردیف آخر برای کاربر عادی مهمترین است. وقتی هر بلاک ساعتها طول میکشد، منتظر ماندن برای چند تأیید یعنی انتظار چند روزه. عملاً هیچ صرافی و هیچ خریداری نمیتواند روی چنین زنجیرهای معاملهی معمولی انجام دهد، حتی اگر بخواهد.
چرا این تله برای هر انشعاب کوچکی تکرار میشود؟
این اولین بار نیست که یک شاخهی اقلیت با همین مشکل روبهرو میشود، و طراحی بیتکوین عمداً همینطور است. هر زنجیرهای که از شبکه جدا شود، تاریخچه و تنظیمات فعلی را با خود میبرد و سختی استخراج هم بخشی از همان بسته است.
نتیجه یک نامتقارنی جدی است: گروه اکثریت هیچ هزینهای نمیدهد، ولی گروه اقلیت باید ماهها با شبکهای کار کند که برای توان محاسباتی خودش بیش از حد سخت تنظیم شده. هرچه سهم ماینرها کمتر باشد، این دوره طولانیتر میشود. با ۲٫۵۳ درصد یعنی حدود یک سال؛ با ده درصد حدود سه ماه.
به همین دلیل است که بحثهای پروتکلی در بیتکوین معمولاً سالها طول میکشند و به ندرت با انشعاب حل میشوند. تغییر قانون بدون همراهی اکثریت توان محاسباتی عملاً ممکن نیست. سازوکار پایهی استخراج و نقش ماینرها در درس استخراج ارز دیجیتال چیست و کارکرد کلی شبکه در درس بیتکوین چیست توضیح داده شدهاند.
هشدار بازپخش هنوز پابرجاست
این بخش را نباید نادیده گرفت. کند شدن شاخهی جدا مشکل اصلی را حل نکرده است، چون هر دو زنجیره همچنان یک تراکنش را معتبر میدانند.
یعنی همان سناریویی که دیروز توضیح دادیم هنوز ممکن است: تراکنشی که برای فروش سکههای شاخهی جدا امضا میکنید، روی شبکهی اصلی هم پخششدنی است و خریدار میتواند همان مقدار بیتکوین واقعی را از شما بگیرد. جزئیات کامل این سازوکار در گزارش هشدار توسعهدهندگان بیتکوین آمده است.
پس توصیهی عملی تغییری نکرده. اگر برنامهی مشخصی برای فروش یا انتقال ندارید، سادهترین و مؤثرترین دفاع همچنان دست نزدن به سکههاست. تراکنشی که ساخته نشود، قابل کپی کردن هم نیست.
موضوع اختلاف بر سر چه بود؟
پیشنهاد BIP-110 میخواست برای مدت یک سال، دادههایی که ماهیت پرداختی ندارند از تراکنشهای بیتکوین کنار گذاشته شوند؛ یعنی تصویر، متن و دادههای مشابهی که بعضی کاربران روی زنجیره ذخیره میکنند.
حامیان میگویند این دادهها فضای بلاک را اشغال میکنند و کارمزد بقیه را بالا میبرند. مخالفان پاسخ میدهند کسی که کارمزد پرداخت میکند حق دارد تصمیم بگیرد فضای خریداریشدهاش را چطور استفاده کند، و فیلتر کردن محتوا با فلسفهی بدونمجوز بودن شبکه جور در نمیآید. مستندات فنی شبکه در سایت رسمی بیتکوین در دسترس است.
دارنده بیتکوین الان چه کند؟
اول اینکه اگر در روزهای گذشته کاری نکردهاید، بهترین کار را انجام دادهاید. با کند شدن شاخهی جدا احتمال اینکه این انشعاب به جایی برسد بسیار کم شده است.
دوم اینکه تا اعلام رسمی پایان پنجرهی حمایت، همان احتیاط قبلی معنا دارد. حرکت دادن سکه بدون ضرورت، ریسکی است که پاداشی ندارد.
سوم اینکه موج پیامهای «سکهی رایگان شاخهی جدید» معمولاً بعد از این خبرها شدت میگیرد، مخصوصاً حالا که خود شاخه عملاً بیارزش شده است. هیچ فرایند واقعی، عبارت بازیابی یا کلید خصوصی شما را نمیخواهد. تحلیل روزانهی بیتکوین در بخش تحلیل ارز دیجیتال منتشر میشود.
جمعبندی
انشعاب BIP-110 راه افتاد و در هشت ساعت فقط دو بلاک ساخت، در برابر ۴۸ بلاک شبکهی اصلی. علتش سختی استخراج است: شاخهی جدا این تنظیم را از شبکهی اصلی به ارث برد ولی فقط ۲٫۵۳ درصد توان محاسباتی داشت، و رسیدن به اولین بازتنظیم با این سرعت حدود ۳۵۰ روز طول میکشد در حالی که پنجرهی حمایت فقط دو هفته است. برای دارندهی عادی خبر خوب این است که ریسک انشعاب واقعی تقریباً برطرف شده، ولی چون هر دو زنجیره یک تراکنش را معتبر میدانند، ریسک بازپخش تا پایان این پرونده سر جایش است.
این مطلب گزارشی خبری است و توصیه معاملاتی محسوب نمیشود. منبع دادهها: گزارشهای فنی شبکه بیتکوین و اظهارات توسعهدهندگان.
