صندوق طلای کهربا

صندوق طلای کهربا یک صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله است که دارایی اصلی آن گواهی سپرده‌ی سکه‌ی طلا در بورس کالاست و قیمتش همراه قیمت طلای داخلی بالا و پایین می‌رود. مدیر کهربا سبدگردان کاریزما است و صندوق از ۴ مرداد ۱۴۰۰ فعالیت می‌کند. قیمت پایانی هر واحد در ۲۰ آبان ۱۴۰۵ برابر ۲۳۳٬۳۴۴ ریال بود، کل دارایی صندوق حدود ۶۸ همت است و بازده یک ساله‌ی آن تا ۱۹ آبان به ۱۱۴٫۷۳ درصد رسید. واحدهای کهربا با نماد «کهربا» از سامانه‌ی معاملاتی کارگزاری خرید و فروش می‌شوند.

این صفحه ارکان صندوق، بازده دوره‌ای در کنار دو صندوق طلای بزرگ دیگر، اختلاف قیمت بازار با NAV، روش خرید و فروش و کارمزدها را نشان می‌دهد. ریسک‌های سرمایه‌گذاری در صندوق طلای کهربا هم در پایان صفحه آمده و کنار هر عدد تاریخ آن نوشته شده است.

صندوق طلای کهربا چیست

صندوق طلا، صندوقی است که پول سرمایه‌گذاران را جمع می‌کند و با آن گواهی سپرده‌ی کالایی طلا می‌خرد. گواهی سپرده‌ی کالایی یعنی سندی که در بورس کالا معامله می‌شود و نشان می‌دهد مقدار مشخصی سکه یا شمش طلا در یکی از خزانه‌های مورد تایید بورس نگهداری می‌شود. وقتی واحدی از صندوق طلا می‌خرید، مالک سهم کوچکی از همین طلای نگهداری‌شده می‌شوید، بدون اینکه خودتان سکه یا شمشی را جابه‌جا کنید.

نام کامل کهربا «صندوق سرمایه‌گذاری پشتوانه سکه طلای کهربا» است. این صندوق در بورس کالای ایران پذیرفته شده و مثل یک سهم، قیمت لحظه‌ای دارد. یعنی برای خرید و فروش آن لازم نیست درخواست صدور یا ابطال بدهید و از سامانه‌ی معاملاتی کارگزاری، در ساعت معاملات، واحدهای آن را خرید و فروش می‌کنید.

صندوق طلای کهربا زیر مدیریت «سبدگردان کاریزما» است. سبدگردان یعنی شرکتی که از سازمان بورس مجوز مدیریت دارایی دیگران را گرفته است. همین مجموعه یک صندوق نقره هم با نماد «نقران» اداره می‌کند. نقران دارایی و رفتار قیمتی متفاوتی دارد و نباید با صندوق طلای کهربا یکی گرفته شود.

ارکان صندوق طلای کهربا

هر صندوق سرمایه‌گذاری چند رکن مستقل دارد که کار هم را کنترل می‌کنند. ارکان کهربا در آبان ۱۴۰۵ به این شرح است:

بازارگردان در صندوق‌های قابل معامله نقش مهمی دارد. بازارگردان متعهد است در طول روز، در دو طرف خرید و فروش سفارش داشته باشد تا اگر کسی خواست واحدهایش را بفروشد، خریدار پیدا شود. همین تعهد باعث می‌شود قیمت بازار صندوق از NAV فاصله‌ی زیادی نگیرد. سال مالی کهربا به ۲۹ دی ختم می‌شود و مجمع سالانه‌ی آن در آبان ۱۴۰۵ برگزار شد.

بازده صندوق طلای کهربا در ۱۴۰۵

بازده کهربا تا ۱۹ آبان ۱۴۰۵ در چهار بازه این بوده است: سه ماهه ۳۱٫۵۱ درصد، شش ماهه ۲۲٫۳۲ درصد، نه ماهه ۳۲٫۸۹ درصد و یک ساله ۱۱۴٫۷۳ درصد. پایین‌تر بودن بازده شش ماهه از سه ماهه نشان می‌دهد صندوق در سه ماه قبل از آن افت داشته و بعد دوباره بالا رفته است. این رفتار همان رفتار قیمت طلای داخلی در این دوره است.

نمودار بالا کهربا را کنار دو صندوق طلای بزرگ دیگر، عیار از سبدگردان مفید و مثقال از سبدگردان آگاه، نشان می‌دهد. اختلاف بازده یک ساله‌ی این سه صندوق کمتر از ۳ واحد درصد است. دلیلش این است که دارایی هر سه، گواهی سپرده‌ی طلا و سکه در بورس کالاست و NAV همه‌ی آن‌ها با قیمت طلای داخلی حرکت می‌کند. تفاوت‌های کوچک به نوع گواهی‌ها و کارمزد مدیریت برمی‌گردد. مقدار پول نقد نگه‌داشته‌شده در هر صندوق هم اثر کمی دارد.

بازده صندوق طلا از دو عامل ساخته می‌شود: قیمت جهانی اونس طلا و نرخ دلار در بازار داخلی. اگر اونس ثابت بماند و دلار بالا برود، قیمت طلای داخلی و NAV صندوق بالا می‌رود. اگر دلار ثابت بماند و اونس پایین بیاید، NAV پایین می‌آید. برای دیدن اثر این دو عامل بر قیمت گرم طلا، ماشین‌حساب قیمت طلا را ببینید و قیمت زنده را در صفحه‌ی قیمت طلای ۱۸ عیار دنبال کنید.

قیمت کهربا و حباب صندوق

صندوق قابل معامله دو قیمت دارد. اولی قیمت بازار است که خریداران و فروشندگان در سامانه‌ی معاملاتی تعیین می‌کنند. دومی NAV یا ارزش خالص دارایی هر واحد است که مدیر صندوق هر روز از روی قیمت گواهی‌های طلا حساب می‌کند. اختلاف این دو را «حباب» می‌گویند. اگر قیمت بازار بالاتر از NAV باشد حباب مثبت است و اگر پایین‌تر باشد حباب منفی.

در ۱۹ آبان ۱۴۰۵ قیمت پایانی کهربا ۲۳۱٬۳۹۹ ریال و قیمت ابطال آن ۲۳۷٬۷۷۳ ریال بود. یعنی واحدهای صندوق حدود ۲٫۷ درصد زیر ارزش دارایی‌شان معامله شدند. در همان روز عیار حدود ۲٫۴ درصد و مثقال حدود ۲٫۹ درصد زیر NAV بودند. حباب منفی در روزهایی بیشتر می‌شود که تعداد فروشندگان صندوق‌های طلا از خریداران بیشتر است. وقتی جریان پول برمی‌گردد، این فاصله معمولا کم می‌شود.

حباب برای کسی که می‌خرد و برای کسی که می‌فروشد اثر متفاوتی دارد. خریدار در حباب منفی، طلا را کمی ارزان‌تر از ارزش آن در بورس کالا می‌خرد. فروشنده در همان شرایط، کمتر از ارزش واقعی دارایی‌اش پول می‌گیرد. اگر فروش شما در زمانی است که حباب منفی بزرگ شده، بخشی از سود قیمت طلا با همین اختلاف از دست می‌رود.

قیمت صدور و ابطال کهربا

جدول زیر NAV صندوق طلای کهربا را در چهار روز کاری آخر نشان می‌دهد. قیمت صدور کمی بالاتر از قیمت ابطال است، چون کارمزد صدور در آن لحاظ شده است. کل دارایی صندوق در ۱۸ آبان حدود ۶۸۴ هزار میلیارد ریال، یعنی حدود ۶۸ همت، بود. همت یعنی هزار میلیارد تومان.

دامنه‌ی نوسان مجاز هر واحد کهربا در ۲۰ آبان بین ۲۰۸٬۸۲۷ و ۲۵۵٬۲۳۳ ریال بود، یعنی حدود ۱۰ درصد بالا و پایین قیمت مرجع. ارزش معاملات همان روز حدود ۵٫۷۶ هزار میلیارد ریال و تعداد معاملات بیش از ۱۰ هزار بار بود. این عددها نشان می‌دهد خرید و فروش مبلغ‌های معمول در این صندوق بدون مشکل نقدشوندگی انجام می‌شود.

نحوه خرید و فروش صندوق طلای کهربا

صندوق طلای کهربا را مثل یک سهم از سامانه‌ی معاملاتی کارگزاری می‌خرید. مراحل کلی این است:

گام اول: سجام و کد بورسی

سجام سامانه‌ی جامع اطلاعات مشتریان بازار سرمایه است و هر سرمایه‌گذار یک بار در آن احراز هویت می‌کند. بعد در یکی از کارگزاری‌ها ثبت‌نام می‌کنید و کد بورسی و دسترسی به سامانه‌ی معاملاتی آنلاین می‌گیرید. اگر کد بورسی دارید، فقط باید مطمئن شوید که کارگزار شما در بورس کالا هم معامله انجام می‌دهد.

گام دوم: واریز وجه به حساب کارگزاری

از درگاه بانکی سامانه‌ی معاملاتی، مبلغی را که می‌خواهید با آن صندوق بخرید به حساب کارگزاری واریز کنید. این مبلغ در «مانده‌ی قابل خرید» شما نمایش داده می‌شود.

گام سوم: ثبت سفارش خرید

نماد «کهربا» را جست‌وجو کنید. در صفحه‌ی نماد، قیمت آخرین معامله، صف خرید و فروش و NAV روز قبل را ببینید. قیمت و تعداد واحد را وارد و سفارش خرید را ثبت کنید. سفارش با قیمتی نزدیک به بهترین قیمت فروش موجود، سریع‌تر اجرا می‌شود.

گام چهارم: فروش و تسویه

برای فروش، همین مسیر را با سفارش فروش طی کنید. پول فروش پس از تسویه در حساب کارگزاری آزاد می‌شود و از آنجا می‌توانید درخواست واریز به حساب بانکی بدهید. پیش از فروش، اختلاف قیمت بازار با NAV را هم نگاه کنید.

بیشتر کارگزاری‌های بزرگ امکان معامله در بورس کالا را دارند. سامانه‌ی معاملاتی و کارمزد چند کارگزاری، به همراه مراحل ثبت‌نام، در صفحه‌های کارگزاری کاریزما، کارگزاری مفید و کارگزاری آگاه آمده است. کاریزما با سبدگردان کاریزما در یک گروه مالی است، ولی خرید کهربا محدود به این کارگزاری نیست.

کارمزد خرید و فروش کهربا

در صندوق‌های طلای قابل معامله دو نوع هزینه وجود دارد. اولی کارمزد معاملاتی است که هنگام خرید و فروش در سامانه‌ی کارگزاری کسر می‌شود و نرخ آن برای صندوق‌های قابل معامله از سهام کمتر است و مالیات فروش ندارد. دومی کارمزد سالانه‌ی ارکان صندوق است، یعنی هزینه‌ی مدیر، متولی، حسابرس و بازارگردان. این کارمزد جدا از شما گرفته نمی‌شود و هر روز از دارایی صندوق کم می‌شود، پس اثرش در NAV دیده می‌شود.

نرخ دقیق کارمزد ارکان در امیدنامه‌ی صندوق و نرخ کارمزد معاملاتی در جدول کارمزد کارگزاری شما نوشته شده است. امیدنامه و گزارش‌های ماهانه‌ی کهربا در سایت رسمی صندوق کهربا منتشر می‌شود.

صندوق طلای کهربا در برابر طلای فیزیکی

کسی که می‌خواهد روی قیمت طلا سرمایه‌گذاری کند، چند راه دارد: سکه، شمش، زیورآلات، طلای آنلاین و صندوق طلا. صندوق طلا و طلای فیزیکی هر دو با قیمت طلای داخلی بالا و پایین می‌روند، ولی هزینه و روش نگهداری‌شان فرق دارد.

طلای آنلاین روش دیگری است که در آن طلای واقعی را از یک پلتفرم دارای مجوز می‌خرید و در حساب کاربری نگه می‌دارید. فهرست و شرایط این پلتفرم‌ها در صفحه‌ی طلای آنلاین بررسی شده است.

مقایسه کهربا با عیار و مثقال

صندوق طلای کهربا در کنار عیار و مثقال از صندوق‌های طلای پرمعامله‌ی بورس کالاست. عددهای جدول زیر از روزهای ۱۸ تا ۲۰ آبان ۱۴۰۵ آمده است:

قیمت هر واحد عیار حدود سه برابر کهرباست، ولی این تفاوت روی بازده اثری ندارد. قیمت واحد فقط به این بستگی دارد که هر واحد سهم چه مقدار طلا را نشان می‌دهد. عیار معامله‌ی روزانه‌ی بیشتری هم دارد: ارزش معاملات آن در ۲۰ آبان حدود ۴۵ هزار میلیارد ریال بود و کهربا حدود ۵٫۸ هزار میلیارد ریال. کهربا و مثقال اندازه‌ی نزدیک به هم دارند.

ریسک‌های سرمایه‌گذاری در صندوق طلا

• ریسک قیمت طلا: NAV صندوق مستقیم با قیمت طلای داخلی حرکت می‌کند. در دوره‌هایی که اونس جهانی یا نرخ دلار پایین می‌آید، ارزش واحدها کم می‌شود. بازده شش ماهه‌ی کمتر از سه ماهه در ۱۴۰۵ همین را نشان می‌دهد.
• ریسک حباب: قیمت بازار ممکن است در روز فروش شما چند درصد زیر NAV باشد.
• ریسک نقدشوندگی در روزهای پرنوسان: در روزهایی که قیمت طلا تند تغییر می‌کند، صف خرید یا فروش تشکیل می‌شود و ممکن است سفارش شما همان روز اجرا نشود.
• ریسک نرخ ارز: بخش بزرگی از قیمت طلای داخلی از نرخ دلار می‌آید. ثبات یا کاهش نرخ ارز، اثر بالا رفتن اونس را کم می‌کند.
• ریسک تمرکز: صندوق طلا فقط روی یک دارایی سرمایه‌گذاری می‌کند. درس معامله طلا چهار محرک اصلی قیمت طلا را توضیح داده است.

خطاهای رایج در خرید صندوق طلا

• خرید در روزهای صف خرید با حباب مثبت بالا. در این روزها قیمت بازار بالاتر از ارزش دارایی است.
• اشتباه گرفتن نماد «کهربا» با «نقران». نقران صندوق نقره‌ی همان مدیر است.
• مقایسه‌ی قیمت واحد صندوق‌ها با هم. قیمت پایین‌تر یک واحد به معنای ارزان‌تر بودن صندوق نیست.
• اقدام به خرید از کارگزاری‌ای که در بورس کالا معامله انجام نمی‌دهد. در این حالت نماد در سامانه پیدا نمی‌شود.
• نادیده گرفتن اثر نرخ دلار. فقط نگاه به قیمت جهانی اونس تصویر کامل قیمت طلای داخلی را نمی‌دهد.

اگر دنبال صندوقی با نوسان کم و درآمد دوره‌ای هستید، صفحه‌ی صندوق لوتوس پارسیان یک صندوق درآمد ثابت را با همین ساختار بررسی کرده است. فهرست همه‌ی صندوق‌های طلا، نقره، درآمد ثابت و سهامی در صفحه‌ی صندوق‌های سرمایه‌گذاری آمده است.

جمع‌بندی

کهربا صندوق طلای قابل معامله‌ی سبدگردان کاریزما در بورس کالاست که از ۱۴۰۰ فعالیت می‌کند و حدود ۶۸ همت دارایی دارد. بازده یک ساله‌ی آن تا ۱۹ آبان ۱۴۰۵، ۱۱۴٫۷۳ درصد بوده که با عیار و مثقال کمتر از ۳ واحد درصد فاصله دارد، چون دارایی هر سه گواهی سپرده‌ی طلاست. در همان روز واحدهای کهربا حدود ۲٫۷ درصد زیر NAV معامله شدند. خرید و فروش آن از سامانه‌ی معاملاتی هر کارگزاری که در بورس کالا فعال باشد انجام می‌شود. نوسان این صندوق همان نوسان قیمت طلای داخلی است و برای انتخاب میان آن و طلای فیزیکی یا طلای آنلاین باید هزینه و نقدشوندگی هر روش را کنار هم سنجید.