انتظارات تورمی نیوزیلند ریخت؛ دلار کیوی پایین آمد و تصمیم سپتامبر روشن‌تر شد

یک نظرسنجی فصلی امروز پنجشنبه دلار نیوزیلند را پایین کشید. انتظارات تورمی یک‌ساله در نظرسنجی بانک مرکزی نیوزیلند از ۳٫۴ درصد به ۲٫۶ درصد سقوط کرد و نسخه دوساله هم از ۲٫۵ به ۲٫۳ درصد رسید. این یعنی فعالان اقتصادی نیوزیلند دیگر آن تورم بالایی را که چند ماه پیش انتظار داشتند پیش‌بینی نمی‌کنند، و تصمیم دوم سپتامبر بانک مرکزی که تا دیروز یک معمای سه‌طرفه بود، حالا سمت‌وسوی روشن‌تری دارد. در ادامه با اسمارت اف ایکس بررسی می‌کنیم چرا یک نظرسنجی می‌تواند ارزی را تکان بدهد.

انتظارات تورمی چیست و چرا بانک مرکزی آن را می‌سنجد؟

انتظارات تورمی یعنی عددی که کسب‌وکارها و خانوارها برای تورم آینده در ذهن دارند. بانک مرکزی این عدد را با نظرسنجی از مدیران شرکت‌ها، اقتصاددانان و اتحادیه‌ها به دست می‌آورد. یعنی منبعش نظر آدم‌هاست، در حالی که آمار تورم از قیمت‌های ثبت‌شده در فروشگاه می‌آید.

اهمیتش در این است که این عدد رفتار امروز را می‌سازد. مدیری که باور دارد سال آینده همه چیز ۵ درصد گران‌تر می‌شود، همین حالا قیمت محصولش را بالا می‌برد تا عقب نماند. کارگری که همان باور را دارد، در مذاکره حقوق ۵ درصد بیشتر می‌خواهد. هر دو رفتار هزینه تولید را بالا می‌برد و تورم را واقعاً می‌سازد. برای همین به این پدیده حلقه خودتحقق‌بخش می‌گویند: انتظار تورم خودش تورم می‌آفریند.

نتیجه‌اش این است که بانک مرکزی به دو چیز نگاه می‌کند: تورمی که اتفاق افتاده، و تورمی که مردم انتظارش را دارند. دومی مهم‌تر است، چون سیاست پولی با تأخیر اثر می‌گذارد و بانک مرکزی باید امروز برای وضعیت یک سال بعد تصمیم بگیرد. رابطه کلی نرخ بهره و ارزش پول در درس نرخ بهره در فارکس با مثال توضیح داده شده است.

دقیقاً چه عددی منتشر شد؟

افت یک‌ساله چشمگیر است، ولی عدد دوساله وزن بیشتری دارد. دلیلش این است که تغییر نرخ بهره حدود یک تا دو سال طول می‌کشد تا اثرش را روی اقتصاد بگذارد، پس بانک مرکزی عملاً برای همان افق تصمیم می‌گیرد.

و نکته کلیدی همین‌جاست: عدد دوساله ۲٫۳ درصد درست وسط محدوده هدف یک تا سه درصدی بانک مرکزی نیوزیلند می‌نشیند. یعنی کسانی که در اقتصاد نیوزیلند قیمت تعیین می‌کنند، انتظار دارند تورم به جایی برگردد که بانک مرکزی می‌خواهد. این بهترین خبری است که یک بانک مرکزی می‌تواند بشنود و فشار را از روی انتظارات تورمی برمی‌دارد.

چرا این نظرسنجی برای تصمیم سپتامبر تعیین‌کننده است؟

برای فهمیدن اهمیت خبر باید بدانید بانک مرکزی نیوزیلند در چه موقعیتی است. این بانک در جلسه هشتم جولای نرخ بهره سیاستی را ۲۵ صدم واحد بالا برد و به ۲٫۵ درصد رساند، که نخستین افزایش نرخ در سه سال گذشته بود.

اما شیوه گرفتن آن تصمیم مهم‌تر از خودش بود. کمیته سیاست پولی سه به سه تقسیم شد و آنا برمن، رئیس بانک مرکزی، با رأی تعیین‌کننده خودش افزایش نرخ را تصویب کرد. کمیته‌ای که دقیقاً نصف شده باشد یعنی حتی خود سیاست‌گذاران هم نمی‌دانند چرخه افزایش نرخ تمام شده یا نه.

به همین دلیل بازار برای جلسه دوم سپتامبر سه سناریو را تقریباً هم‌وزن قیمت‌گذاری کرده بود: ثابت ماندن روی ۲٫۵ درصد، افزایش به ۲٫۷۵ درصد، یا حتی کاهش. نظرسنجی امروز این توازن را به هم زد. وقتی انتظارات تورمی دوساله داخل محدوده هدف باشد، توجیه افزایش دوباره نرخ سخت‌تر می‌شود.

واکنش دلار نیوزیلند

دلار نیوزیلند بعد از انتشار داده پایین آمد و در محدوده ۰٫۵۸۶۵ در برابر دلار آمریکا معامله شد، پایین‌تر از سطح ۰٫۵۹ که چند روز در آن مانده بود.

منطق این حرکت ساده است. تا دیروز بازار برای دوازده ماه آینده نزدیک به یک واحد درصد افزایش نرخ در نیوزیلند قیمت‌گذاری کرده بود، و همان انتظار بخشی از ارزش این ارز را می‌ساخت. وقتی احتمال آن افزایش‌ها کم می‌شود، جذابیت نگهداری ارز هم کم می‌شود و قیمت پایین می‌آید. سرمایه‌گذار دنبال بازده است و بازده انتظاری کمتر یعنی تقاضای کمتر. به بیان دیگر بازار ارز به انتظارات تورمی واکنش نشان می‌دهد چون این عدد ورودی اصلی تصمیم نرخ بهره است.

فشار از سمت مقابل هم وجود دارد. شاخص دلار آمریکا بعد از داده تورم دوباره بالای ۱۰۰ برگشته و هر ارز دیگری را زیر فشار گذاشته است. سازوکار این شاخص و اثرش بر جفت‌ارزها در درس شاخص دلار چیست بررسی شده و زمینه هفته جاری را در گزارش تورم آمریکا هفته را می‌سازد آورده‌ایم.

تفاوت این خبر با یک داده تورم معمولی

داده تورم گزارش می‌دهد که قیمت‌ها در گذشته چقدر بالا رفته‌اند. نظرسنجی انتظارات آینده را می‌سنجد و برای همین می‌تواند زودتر از آمار رسمی، چرخش سیاست پولی را نشان بدهد.

در نیوزیلند این فاصله زمانی به‌خوبی دیده می‌شود. تورم سالانه در فصل منتهی به ژوئن روی ۳٫۹ درصد قله زد که بالاتر از سقف محدوده هدف بود، و پیش‌بینی خود بانک مرکزی این است که تا سپتامبر به ۳٫۳ درصد کاهش پیدا کند. یعنی آمار رسمی هنوز عدد بالایی نشان می‌دهد، در حالی که انتظارات تورمی از همین حالا برگشته‌اند. معامله‌گری که فقط منتظر آمار رسمی بماند، این چرخش را دیرتر می‌بیند.

روش کار با این تقویم داده‌ها و مدیریت نوسان لحظه انتشار در درس معامله در زمان اخبار توضیح داده شده است.

نرخ خنثی، اصطلاحی که پشت این تصمیم است

آنا برمن گفته کمیته در حال یافتن مسیر خود برای تشخیص نرخ خنثی است. نرخ خنثی سطحی از نرخ بهره است که نه اقتصاد را تحریک می‌کند و نه ترمز می‌زند؛ یک نقطه تعادل که مقدار دقیقش را هیچ‌کس نمی‌داند و فقط می‌شود تخمینش زد.

برآورد فعلی بانک مرکزی نیوزیلند برای این محدوده ۲٫۵ تا ۳٫۵ درصد است. نرخ فعلی ۲٫۵ درصد یعنی سیاست پولی تازه به کف این محدوده رسیده. اینکه از اینجا به بالا حرکت کند یا بماند، به این بستگی دارد که فشار تورمی میان‌مدت چقدر باقی مانده باشد. سنجه اصلی این فشار هم همان انتظارات تورمی است و نظرسنجی امروز می‌گوید در حال کم شدن است.

این خبر برای معامله‌گر ایرانی چه معنایی دارد؟

اولین نکته این است که دلار نیوزیلند یکی از حساس‌ترین ارزها به تغییر انتظار نرخ بهره است. اقتصاد کوچک و وابسته به صادرات کالا با نرخ بهره نسبتاً بالا، ترکیبی است که سرمایه کوتاه‌مدت را جذب می‌کند و با تغییر چشم‌انداز نرخ سریع واکنش نشان می‌دهد. پس هر داده‌ای که انتظارات تورمی را جابه‌جا کند روی این ارز اثر مستقیم دارد.

دومین نکته همبستگی است. دلار نیوزیلند و دلار استرالیا معمولاً هم‌جهت حرکت می‌کنند، پس باز کردن پوزیشن روی هر دو در یک جهت، همان یک ریسک را دو برابر می‌کند. تصمیم اخیر بانک مرکزی استرالیا را در گزارش استرالیا نرخ بهره را ثابت نگه داشت بررسی کرده‌ایم و روش محاسبه این هم‌حرکتی در درس همبستگی جفت‌ارزها آمده است.

سومین نکته تقویم است. تا دوم سپتامبر فاصله زیادی مانده و در این فاصله داده‌های آمریکا و قیمت نفت هم روی این جفت‌ارز اثر می‌گذارند. پرونده تنگه هرمز که در گزارش تنگه هرمز و بازار دنبال کرده‌ایم هنوز باز است و انرژی گران می‌تواند همین انتظارات تورمی کاهش‌یافته را دوباره بالا ببرد. تاریخ دقیق رویدادها در تقویم اقتصادی و نگاه فنی روزانه در بخش تحلیل فارکس منتشر می‌شود. اصول تعیین حجم پوزیشن هم در درس مدیریت ریسک و حد ضرر آمده است.