منحنی بازده | ۳ شکل اصلی و ۴ مسیر اثر آن بر نرخ ارز

وقتی می‌خواهید بفهمید بازار از آینده‌ی نرخ بهره‌ی یک کشور چه انتظاری دارد، بیانیه‌ی بانک مرکزی تنها منبع نیست و گاهی حتی دیرترین منبع است. عددی که هر لحظه در حال به‌روز شدن است، در بازار اوراق قرضه پیدا می‌شود. منحنی بازده نموداری است که بازده اوراق دولتی یک کشور را در سررسیدهای مختلف کنار هم می‌گذارد و شکل آن، انتظار جمعی بازار را نشان می‌دهد. در این درس سطح پیشرفته می‌بینیم این نمودار چطور ساخته می‌شود، سه شکل اصلی‌اش چه می‌گویند، معکوس شدن چه معنایی دارد، چطور به نرخ ارز می‌رسد و کدام شش اشتباه رایج‌ترین‌اند. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

منحنی بازده چیست؟

منحنی بازده نموداری است که در آن، محور افقی سررسید اوراق قرضه‌ی یک دولت و محور عمودی بازده سالانه‌ی همان اوراق است.

بازده یعنی سود سالانه‌ای که بازار امروز برای نگه داشتن آن ورقه تا سررسید می‌پذیرد. این عدد را بازار تعیین می‌کند، نه دولت، و هر لحظه با خرید و فروش اوراق تغییر می‌کند.

وقتی بازده اوراق سه‌ماهه، دوساله، ده‌ساله و سی‌ساله را روی یک نمودار بگذارید و به هم وصل کنید، منحنی بازده به دست می‌آید. شکل این منحنی، پیش‌بینی جمعی هزاران فعال بازار درباره‌ی آینده‌ی اقتصاد و نرخ بهره را در خود دارد. سازوکار تصمیم‌های نرخ بهره در درس نرخ بهره در فارکس بررسی شده است.

منحنی بازده چطور ساخته می‌شود؟

سه گام دارد:

1. اوراق یک دولت. فقط اوراق یک کشور و با یک درجه‌ی اعتبار، تا مقایسه معنادار بماند.
2. بازده هر سررسید. برای هر سررسید، بازده فعلی بازار خوانده می‌شود.
3. اتصال نقطه‌ها. نقطه‌ها به هم وصل می‌شوند و شکل منحنی بیرون می‌آید.

نکته‌ی مهم این است که قیمت اوراق و بازده آن در جهت عکس هم حرکت می‌کنند. وقتی تقاضا برای اوراق زیاد می‌شود، قیمتشان بالا می‌رود و بازدهشان پایین می‌آید. این رابطه‌ی معکوس، کلید خواندن تغییرات این نمودار است.

سه شکل اصلی منحنی بازده

هر شکل، پیام متفاوتی می‌دهد.

شکل عادی. هرچه سررسید بلندتر، بازده بالاتر. منطقش روشن است: پول را برای مدت طولانی‌تری قرض می‌دهید، پس جبران بیشتری می‌خواهید. این شکل نشانه‌ی رشد اقتصادی معمولی است.

شکل مسطح. بازده سررسیدهای کوتاه و بلند به هم نزدیک می‌شوند. معمولا دوره‌ی گذار است؛ بازار در حال تغییر انتظارش از آینده است.

شکل معکوس. اوراق کوتاه‌مدت بازده بیشتری از بلندمدت می‌دهند. این حالت غیرعادی است و بخش بعدی به آن اختصاص دارد.

معکوس شدن منحنی بازده یعنی چه؟

در نگاه اول عجیب به نظر می‌رسد: چرا کسی باید برای وام دادن ده‌ساله، سود کمتری از وام دو ساله بپذیرد؟

پاسخ در انتظارات است. اگر سرمایه‌گذاران فکر کنند بانک مرکزی در سال‌های آینده مجبور می‌شود نرخ بهره را به‌شدت پایین بیاورد، امروز حاضرند بازده کمتر ولی قفل‌شدهی بلندمدت را بپذیرند تا بعدا با نرخ‌های پایین‌تر روبه‌رو نشوند. همین خرید گسترده‌ی اوراق بلندمدت، بازده آن‌ها را پایین می‌کشد.

چرا این حالت اهمیت دارد؟ چون پیش از بیشتر رکودهای چند دهه‌ی گذشته دیده شده است. بانک مرکزی معمولا وقتی نرخ را به‌شدت پایین می‌آورد که اقتصاد در دردسر باشد؛ پس بازار با معکوس کردن این منحنی، عملا به آن دردسر رای می‌دهد.

اما مهم‌ترین هشدار این بخش: فاصله‌ی میان این علامت و رکود واقعی، در نمونه‌های تاریخی از چند ماه تا بیش از یک سال بوده است. این نمودار می‌گوید چه چیزی محتمل است و درباره‌ی زمان آن چیزی نمی‌گوید.

ارتباط منحنی بازده با بازار ارز

چهار مسیر، منحنی بازده را به میز کار یک معامله‌گر ارز وصل می‌کند.

اختلاف بازده دو کشور. مستقیم‌ترین مسیر. سرمایه به سمت جایی می‌رود که بازدهی بیشتری دارد، پس باز شدن اختلاف بازده معمولا ارز کشور پربازده‌تر را تقویت می‌کند. همین منطق پشت راهبردی است که در درس کری ترید بررسی شده است.

سر دو ساله‌ی منحنی. حساس‌ترین بخش به تصمیم‌های بانک مرکزی. اگر بازده دوساله‌ی یک کشور تند بالا برود، بازار دارد انتظار افزایش نرخ بهره را قیمت می‌کند و ارز آن کشور معمولا زودتر از خود تصمیم واکنش نشان می‌دهد.

تغییر شکل منحنی. تندتر شدن یا مسطح شدن، خودش یک سیگنال است. مسطح شدن اغلب یعنی بازار انتظار پایان چرخه‌ی افزایش نرخ را دارد.

هجوم به پناهگاه امن. در بحران‌ها، سرمایه به اوراق دولتی امن پناه می‌برد. افت شدید بازده بلندمدت در چنین شرایطی، همزمان با تقویت ارز همان کشور رخ می‌دهد. این رابطه‌ها در درس تحلیل بین بازاری بررسی شده‌اند.

بازده اسمی و بازده واقعی

یک تفکیک که نادیده گرفتنش تحلیل را خراب می‌کند.

بازده اسمی همان عددی است که روی صفحه می‌بینید. بازده واقعی، همان عدد پس از کسر تورم انتظاری است.

برای بازار ارز، بازده واقعی تعیین‌کننده‌تر است. کشوری که بازده اسمی هشت درصدی و تورم ده درصدی دارد، در عمل بازده واقعی منفی می‌دهد و سرمایه‌ی خارجی را جذب نمی‌کند. همین معیار، یکی از پایه‌های ارزش‌گذاری بلندمدت ارزهاست که در درس برابری قدرت خرید بررسی شده است.

شش اشتباه رایج در منحنی بازده

1. انتظار رکود فوری پس از معکوس شدن. فاصله‌ی تاریخی ماه‌ها تا بیش از یک سال بوده است.
2. نگاه کردن به یک سررسید تنها. شکل کل منحنی اهمیت دارد و نه یک نقطه از آن.
3. نادیده گرفتن بازده واقعی. بدون کسر تورم، مقایسه‌ی دو کشور گمراه‌کننده است.
4. فراموش کردن خرید بانک مرکزی. وقتی بانک مرکزی خودش اوراق بلندمدت می‌خرد، شکل منحنی را دستکاری می‌کند و پیام طبیعی‌اش مخدوش می‌شود.
5. مقایسه‌ی بازارهای ناهمگون. عمق و نقدشوندگی بازار اوراق کشورها بسیار متفاوت است.
6. معامله فقط با این نمودار. این یک لایه‌ی زمینه است و ورود همچنان به تایید قیمت نیاز دارد؛ روش تشخیص وضعیت بازار در درس رژیم بازار آمده است.

یک روال هفتگی با منحنی بازده

این چهار قدم، منحنی بازده را به بخشی از تحلیل کلان شما تبدیل می‌کند:

• برای دو کشور جفت‌ارز مورد نظرتان، بازده دوساله و ده‌ساله را هفتگی یادداشت کنید.
• اختلاف بازده دوساله‌ی آن دو را حساب کنید و روند آن را دنبال کنید.
• ببینید فاصله‌ی بازده ده‌ساله و دوساله در هر کشور باز می‌شود یا بسته.
• هر تغییر جهت در این دو عدد را کنار نمودار همان جفت‌ارز بگذارید و واکنش قیمت را ثبت کنید.

نکات کلیدی این درس

• منحنی بازده، بازده اوراق دولتی را در سررسیدهای مختلف نشان می‌دهد.
• قیمت اوراق و بازده آن در جهت عکس هم حرکت می‌کنند.
• شکل عادی یعنی سررسید بلندتر، بازده بالاتر.
• شکل معکوس یعنی بازار انتظار کاهش نرخ بهره دارد.
• منحنی بازده معکوس پیش از بیشتر رکودها دیده شده و زمان‌بندی نمی‌دهد.
• برای بازار ارز، اختلاف بازده دوساله مستقیم‌ترین مسیر است.
• مقایسه باید با بازده واقعی انجام شود.

اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی

اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.

برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:

• بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
• رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
• تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
• پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.

💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:

• تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
• ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com

جمع‌بندی

منحنی بازده یکی از معدود جاهایی است که می‌شود انتظار جمعی بازار از آینده را با یک نگاه دید و همین آن را به لایه‌ی زمینه‌ی خوبی برای تحلیل ارزی تبدیل کرده است. اگر یک جمله از این درس بماند، همین باشد: این نمودار جهت را نشان می‌دهد و زمان را نه. برای تمرین، بازده دوساله و ده‌ساله‌ی دو کشور یک جفت‌ارز را در یک سال گذشته کنار هم بکشید و اختلافشان را با نمودار همان جفت‌ارز مقایسه کنید. همان دو خط، بیشتر از بیشتر اندیکاتورها به شما درباره‌ی جهت بلندمدت می‌گویند.