وقتی با کارت بانکی خرید میکنید، فقط فروشنده و بانک از مبلغ و زمان خرید باخبر میشوند. روی بیشتر بلاکچینها ماجرا فرق دارد و هر کسی میتواند موجودی و تاریخچه یک آدرس را ببیند. ارز هورایزن توکن پروژهای است که از ابتدا روی همین مسئله کار کرده است. در این درس از اسمارت اف ایکس با سازندگان پروژه، تاریخچه ZenCash، مهاجرت بزرگ ۲۰۲۵ به شبکه Base، توکنومیکس (Tokenomics)، خرید، کیف پول و ریسکهای ZEN آشنا میشوید.
ارز هورایزن چیست و چه مشکلی را حل میکند؟
هورایزن (Horizen) پروژهای در حوزه حریم خصوصی است و توکن آن ZEN نام دارد. حریم خصوصی در کریپتو یعنی اینکه جزئیات تراکنش، مثل مبلغ یا طرفین آن، برای همه قابل دیدن نباشد. اگر با پایههای این حوزه آشنا نیستید، درس ارز دیجیتال چیست را اول بخوانید.
بیشتر بلاکچینها کاملا شفافاند. این شفافیت برای اعتماد خوب است، ولی شرکتها و افراد زیادی نمیخواهند حقوق کارمندان، قراردادها یا موجودیشان برای رقبا آشکار باشد. هدف این پروژه ساختن بستری است که برنامههای مالی روی آن محرمانه اجرا شوند و در عین حال قابل حسابرسی بمانند.
مسیر پروژه در این سالها عوض شده است. ZEN تا سال ۲۰۲۵ کوین یک بلاکچین مستقل با استخراج بود. در ژوئیه ۲۰۲۵ کل پروژه به شبکه Base کوچ کرد و ZEN به یک توکن ERC-20 تبدیل شد. Base یک شبکه لایه ۲ روی اتریوم است که صرافی کوینبیس آن را راه انداخته است.
ارز هورایزن امروز یک توکن ERC-20 روی شبکه Base است و پروژه آن روی اجرای محرمانه برنامههای مالی تمرکز دارد.
سازنده هورایزن کیست و این پروژه مال کجاست؟
این پروژه را رابرت ویلیونه (Robert Viglione) و رولف ورسلویس (Rolf Versluis) در مه ۲۰۱۷ با نام ZenCash راه انداختند. هر دو پیش از آن روی پروژه Zclassic کار میکردند و ZenCash در اصل یک انشعاب یا فورک از همان شبکه بود. فورک یعنی ساختن شبکه تازه از روی کد یک شبکه دیگر. ریشه فنی Zclassic هم به زی کش (Zcash) برمیگردد.
در اوت ۲۰۱۸ نام پروژه به Horizen تغییر کرد، تا هم از اشتباه گرفته شدن با زی کش دور شود و هم نشان دهد هدفش از یک ارز خصوصی فراتر است. تیم بنیانگذار آمریکایی است و شرکت فنی پروژه، Horizen Labs، از سرمایهگذاری گروه DCG بهره گرفته است. امروز بنیاد Horizen و یک DAO، یعنی سازمانی که با رای دارندگان توکن تصمیم میگیرد، مسیر پروژه را تعیین میکنند.
شبکه هورایزن چطور کار میکند؟
تا سال ۲۰۲۵ ارز هورایزن روی بلاکچین مستقلی کار میکرد که از روش اثبات کار و الگوریتم Equihash استفاده میکرد. ماینرها با سختافزار بلاک میساختند و هزاران نود امن (Secure Node) و ابرنود (Super Node) شبکه را پشتیبانی میکردند. در سال ۲۰۲۳ هم یک زنجیره جانبی سازگار با اتریوم به نام EON راه افتاد.
در فوریه ۲۰۲۵ جامعه پروژه به مهاجرت به Base رای داد و این کار در ژوئیه همان سال انجام شد:
- زنجیره اصلی: استخراج متوقف شد و دارندگان ZEN با یک پورتال رسمی موجودی خود را یک به یک روی Base دریافت میکنند.
- زنجیره EON: موجودی ZEN خودکار به همان آدرس روی Base منتقل شد.
- شبکه لایه ۳: در دسامبر ۲۰۲۵ یک شبکه اختصاصی روی Base برای برنامههای محرمانه راه افتاد.

صفحه زنجیره EON در دیفای لاما در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ برچسب Deprecated یعنی «بازنشسته» داشت و نمودارش نشان میداد ارزش قفلشده در آن از میانه ۲۰۲۵ به صفر رسیده است. این همان لحظه مهاجرت است.
تغییر بعدی در آبان ۱۴۰۵ آمد. ارتقای Denim شبکه Base در ۵ نوامبر ۲۰۲۶ زمان بلاک را به ۲۰۰ میلیثانیه رساند و طبق اعلام پروژه با شبکه لایه ۳ هورایزن سازگار نبود. تیم به جای وصله کردن، آن شبکه را بست و فعالیتها را مستقیم به Base برد. محیط اجرای محرمانه Vela هم روی خود Base ادامه پیدا میکند. درس بلاکچین لایه ۲ این لایهها را ساده توضیح میدهد.
کاربردهای ارز هورایزن

کاربرد ارز هورایزن بعد از مهاجرت تغییر کرده است. پیشتر کارمزد تراکنش و پاداش ماینرها با آن پرداخت میشد. امروز نقش آن اینهاست:
- پایه برنامههای محرمانه: پروژههایی که روی محیط Vela ساخته میشوند، ZEN را در اقتصاد خود به کار میبرند.
- حاکمیت: دارندگان ZEN در رایگیریهای DAO درباره بودجه و مسیر فنی شرکت میکنند.
- انتقال و معامله: ZEN روی Base مثل هر توکن ERC-20 دیگری در صرافیها و پروتکلهای دیفای جابهجا میشود.
- بودجه سازندگان: برنامه Thrive برای پنج سال یک میلیون ZEN به پروژههای تازه اختصاص داده است.
توکنومیکس ارز هورایزن

سقف عرضه ارز هورایزن مثل بیت کوین ۲۱ میلیون واحد است. پیش از مهاجرت حدود ۱۶ میلیون ZEN استخراج شده بود. طبق اسناد رسمی مهاجرت، با رفتن به Base عرضه در گردش به حدود ۱۷٫۲۵ میلیون رسید. در روز مهاجرت ۷۵۰ هزار ZEN به DAO و ۵۰۰ هزار ZEN به بنیاد رسید و پروژه اعلام کرد این مقدار بلافاصله فروخته یا خرج نمیشود.
با پایان استخراج، پاداش ثابت بلاک هم حذف شد و بقیه عرضه تا سقف ۲۱ میلیون با مدل توزیعی که DAO تعیین میکند آزاد میشود. این یعنی سرعت ورود توکن تازه به بازار از این پس به تصمیمهای DAO بستگی دارد. برای فهم این مفاهیم، درس توکنومیکس چیست را بخوانید.
آیا ارز هورایزن کلاهبرداری است؟ اعتبار با داده
ارز هورایزن از ۲۰۱۷ فعال است، کد آن منبع باز است و گریاسکیل (Grayscale) صندوقی به نام Grayscale Horizen Trust برای آن دارد. این صندوق ETF نیست و پرونده حقوقی شناختهشدهای از SEC علیه این پروژه ثبت نشده است.
مهمترین رخداد امنیتی پروژه به ژوئن ۲۰۱۸ برمیگردد. یک مهاجم با در اختیار گرفتن بیشتر قدرت استخراج، حمله ۵۱ درصد انجام داد و چند تراکنش را دو بار خرج کرد. قربانی یک صرافی بود و طبق گزارشها چند صد هزار دلار ضرر کرد. تیم در سپتامبر ۲۰۱۸ سازوکاری ساخت که بلاکهای دیر اعلامشده را جریمه میکرد و تکرار این حمله را پرهزینهتر کرد.
ریسک امروز بیشتر از نوع کلاهبرداریهای مهاجرت است. سایتهای جعلی «پورتال دریافت ZEN» عبارت بازیابی کیف پول را میخواهند. آدرس قرارداد ZEN روی Base را فقط از سایت رسمی بگیرید. درس روشهای کلاهبرداری ارز دیجیتال نشانههای این دامها را توضیح میدهد.
آینده هورایزن؛ عوامل اثرگذار
مسیر پیش روی ارز هورایزن به چند عامل بستگی دارد:
- پذیرش Vela: اینکه چند پروژه واقعی روی محیط محرمانه ساخته شوند، مهمترین عامل است.
- تصمیمهای DAO: سرعت آزادسازی بقیه عرضه روی فشار فروش اثر دارد.
- برنامه استیکینگ تازه: جزئیات برنامهای که روی Base اعلام شده هنوز منتشر نشده است.
- مقررات حریم خصوصی: نگاه قانونگذاران به ابزارهای محرمانه میتواند دسترسی صرافیها را تغییر دهد.
- بازار کلی: چرخه بازار کریپتو روی همه آلت کوینها اثر دارد.
هیچ عدد قیمتی را نمیشود با اطمینان پیشبینی کرد.
خرید هورایزن از کجا؟
ارز هورایزن در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ در صرافی والکس بازار تومانی و تتری داشت. پیش از خرید از نوبیتکس یا هر صرافی ایرانی دیگر، فهرست بازارهایش را ببینید. در صرافیهای خارجی مثل بایننس و کوکوین هم بازار این توکن را بررسی کنید. مقایسه صرافیها در صفحه صرافیهای ارز دیجیتال آمده و مراحل کلی را در راهنمای خرید ارز دیجیتال میخوانید.
بعضی صرافیهای خارجی دسترسی کاربران ایرانی را محدود میکنند.
مهمترین نکته هنگام برداشت، شبکه است. ZEN امروز روی شبکه Base است و آدرسش با 0x شروع میشود. آدرسهای قدیمی شبکه اصلی که با zn شروع میشدند دیگر برای واریز کار نمیکنند. اگر صرافی شبکه برداشت را مشخص نکرده، از پشتیبانی آن بپرسید. درس شبکه انتقال ارز دیجیتال این اشتباه را توضیح میدهد. قیمت هورایزن را میتوانید زنده در سایت ببینید.
کیف پول و استیکینگ ارز هورایزن
چون ارز هورایزن حالا یک توکن ERC-20 روی Base است، هر کیف پولی که شبکه Base را پشتیبانی کند، مثل متامسک یا کیف پولهای سختافزاری، برای نگهداری آن کافی است. اگر هنوز ZEN روی شبکه قدیمی دارید، فقط از پورتال رسمی پروژه برای دریافت آن استفاده کنید. مبانی را در درس کیف پول ارز دیجیتال ببینید.
استیکینگ (Staking) روی شبکه لایه ۳ در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ متوقف شد. پروژه برنامه استیکینگ تازهای روی Base اعلام کرده، ولی تا ۱۷ آبان ۱۴۰۵ جزئیات آن منتشر نشده بود. سایتهایی که امروز سود ثابت برای استیکینگ ZEN وعده میدهند، به پروژه ربطی ندارند. درباره مفهوم کلی، درس استیکینگ چیست را بخوانید.
ریسکهای ارز هورایزن
- تغییر مسیر پیاپی: پروژه در دو سال دو بار زیرساخت خود را عوض کرد و این ممکن است اعتماد کاربران را کم کند.
- وابستگی به Base: امنیت و قواعد شبکه دیگر دست خود پروژه نیست، همانطور که ارتقای Denim نشان داد.
- آزادسازی عرضه: بخشی از عرضه تا سقف ۲۱ میلیون هنوز وارد گردش نشده و زمانبندی آن با DAO است.
- مقررات: ابزارهای حریم خصوصی زیر ذرهبین قانونگذاراناند.
- رقابت: پروژههای بزرگتری هم روی اجرای محرمانه کار میکنند.
- اشتباه شبکه: واریز به آدرس قدیمی یا شبکه اشتباه میتواند به از دست رفتن توکن برسد.
فقط مبلغی را وارد کنید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمیزند.
تفاوت هورایزن و زی کش

زی کش (Zcash) با نماد ZEC قدیمیترین ارز حریم خصوصی با فناوری اثبات دانش صفر است و هورایزن از نظر فنی از نسل همین شبکه است. تفاوت اصلی در مسیر امروز آنهاست. زی کش بلاکچین مستقل با استخراج باقی مانده و روی تراکنش محافظتشده تمرکز دارد. در مقابل، این پروژه زنجیره خود را کنار گذاشته و روی اجرای محرمانه برنامهها در شبکه Base کار میکند.
| معیار | هورایزن | زی کش |
|---|---|---|
| نماد | ZEN | ZEC |
| سقف عرضه | ۲۱ میلیون | ۲۱ میلیون |
| شبکه | توکن روی Base | بلاکچین مستقل |
| استخراج | از ۲۰۲۵ ندارد | دارد |
فهرست همه درسهای این حوزه در آموزش ارز دیجیتال آمده است.
نکات کلیدی این درس
- Horizen در ۲۰۱۷ با نام ZenCash و به عنوان فورک Zclassic شروع شد.
- در ژوئیه ۲۰۲۵ زنجیره مستقل کنار رفت و ZEN توکن ERC-20 روی Base شد.
- سقف عرضه ۲۱ میلیون است و استخراج با مهاجرت پایان یافت.
- شبکه لایه ۳ پروژه در نوامبر ۲۰۲۶ بسته شد و فعالیت به خود Base رفت.
- آدرسهای قدیمی zn دیگر برای واریز ZEN کار نمیکنند.
جمعبندی
ارز هورایزن یکی از پروژههای قدیمی حریم خصوصی است که برای ماندن در بازار، زنجیره مستقل خود را رها کرد و به شبکه Base رفت. سقف عرضه ثابت و تمرکز بر اجرای محرمانه از نقاط قوت آن است. در مقابل، تغییر مسیرهای پیاپی، وابستگی به یک شبکه دیگر و آزادسازی باقی عرضه ریسکهای جدی آناند. اخبار رسمی پروژه را در سایت رسمی هورایزن و وضعیت زنجیره قدیمی را در صفحه EON در دیفای لاما دنبال کنید.
سوالات متداول درباره ارز هورایزن
۹ سوالهورایزن مال کدام کشور است؟
بنیانگذاران آن آمریکاییاند و شرکت فنی پروژه، Horizen Labs، از سرمایهگذاری گروه DCG بهره گرفته است.
ZenCash و هورایزن یکی هستند؟
بله. پروژه در ۲۰۱۷ با نام ZenCash شروع شد و در اوت ۲۰۱۸ نامش به Horizen تغییر کرد.
ZEN من روی شبکه قدیمی است، چه کنم؟
با پورتال رسمی دریافت ZEN در سایت پروژه، مالکیت آدرس قدیمی را ثابت میکنید و همان مقدار را روی Base میگیرید. هرگز عبارت بازیابی را در سایت دیگری وارد نکنید.
آیا ارز هورایزن قابل استخراج است؟
نه. استخراج با مهاجرت ژوئیه ۲۰۲۵ پایان یافت و ZEN حالا یک توکن ERC-20 است.
آیا ارز هورایزن کلاهبرداری است؟
پروژه از ۲۰۱۷ فعال و کدش منبع باز است. ریسکهای آن از نوع بازار و اجراست و پورتالهای جعلی مهاجرت کلاهبرداریاند.
آیا ZEN استیکینگ دارد؟
استیکینگ قبلی که روی شبکه لایه ۳ انجام میشد، در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ متوقف شد. پروژه برنامه تازهای روی Base اعلام کرده که جزئیات و نرخ پاداش آن تا ۱۷ آبان ۱۴۰۵ منتشر نشده بود. تا آن زمان به وعدههای سود ثابت اعتماد نکنید.
بهترین کیف پول هورایزن کدام است؟
هر کیف پول سازگار با شبکه Base، مثل متامسک.
فرق هورایزن و زی کش چیست؟
زی کش بلاکچین مستقل با استخراج است. هورایزن زنجیره خود را کنار گذاشت و روی شبکه Base به اجرای محرمانه برنامهها میپردازد.
آینده هورایزن چطور است؟
آینده آن به پذیرش محیط Vela، تصمیمهای DAO و حال کلی بازار بستگی دارد. هیچ عدد قیمتی را نمیشود با اطمینان پیشبینی کرد.




