کمتر کسی شماره کارت ۱۶ رقمی خود را از حفظ می‌داند، ولی نام و نام خانوادگی خود را همه به یاد دارند. آدرس کیف پول ارز دیجیتال از شماره کارت هم سخت‌تر است؛ رشته‌ای حدود ۴۲ نویسه‌ای که یک اشتباه کوچک در آن یعنی از دست رفتن پول. اسپیس آیدی پروژه‌ای است که به جای این رشته، یک نام کوتاه مثل ali.bnb می‌گذارد. در این درس سازوکار این سرویس، توکن ID و کاربردهای آن را می‌شناسید و بعد اعتبار پروژه و راه خرید را مرور می‌کنیم. بخش‌های پایانی به استیکینگ و ریسک‌ها اختصاص دارد. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
اسپیس آیدی چیست و چه مشکلی را حل می‌کند؟
اسپیس آیدی (SPACE ID) یک سرویس نام دامنه وب ۳ است. وب ۳ به نسل اینترنتی گفته می‌شود که در آن کاربر به جای حساب در یک شرکت، با کیف پول خودش وارد برنامه‌ها می‌شود. اگر با ارزهای دیجیتال تازه آشنا شده‌اید، اول درس ارز دیجیتال چیست را بخوانید.
کار این سرویس شبیه دفترچه تلفن است. شما یک نام مثل sara.bnb یا sara.arb ثبت می‌کنید و آن را به آدرس کیف پول خود وصل می‌کنید. از آن به بعد، هر کس بخواهد برایتان ارز بفرستد، کافی است همین نام را در کیف پول یا صرافی سازگار وارد کند. این نام در قالب یک NFT در کیف پول شما نگه داشته می‌شود؛ NFT توکنی یکتاست که مالکیت یک دارایی دیجیتال را نشان می‌دهد.
اسپیس آیدی آدرس طولانی کیف پول را با یک نام کوتاه و خوانا جایگزین می‌کند و این نام روی چند بلاکچین مختلف کار می‌کند.
سازنده اسپیس آیدی کیست و این پروژه مال کجاست؟
این پروژه در سال ۲۰۲۲ با سرویس نام .bnb روی زنجیره BNB شروع شد و ثبت عمومی این دامنه‌ها از سپتامبر همان سال باز شد. دور سرمایه‌گذاری اولیه را Binance Labs، بازوی سرمایه‌گذاری بایننس، رهبری کرد و در فوریه ۲۰۲۳ یک دور ۱۰ میلیون دلاری دیگر به رهبری صندوق‌های Polychain Capital و dao5 انجام شد.
تیم بنیان‌گذار در منابع رسمی پروژه اطلاعات عمومی زیادی از خود منتشر نکرده است. اعلامیههای رسمی پروژه از نیویورک منتشر میشوند، ولی کشور ثبت شرکت در منابع رسمی به‌روشنی نیامده است. توکن ID در مارس ۲۰۲۳ از راه Binance Launchpad عرضه شد و تقاضا برای آن بسیار بیشتر از سهم عرضه‌شده بود.
شبکه اسپیس آیدی چطور کار می‌کند؟
اسپیس آیدی بلاکچین مستقل ندارد. مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند روی چند شبکه است که ثبت نام‌ها را انجام می‌دهند و تمدید و انتقال آن‌ها را هم مدیریت می‌کنند. امنیت و کارمزد هر نام به همان شبکه‌ای برمی‌گردد که نام روی آن ثبت شده است؛ مثلا نام .bnb روی زنجیره BNB و نام .arb روی شبکه آربیتروم، که یک لایه ۲ اتریوم است.
مراحل کار برای کاربر این‌طور است:
- کیف پول را به سایت رسمی وصل می‌کنید و نام دلخواه را جست‌وجو می‌کنید.
- اگر نام آزاد باشد، هزینه ثبت سالانه را می‌پردازید. نام‌های کوتاه‌تر معمولا گران‌ترند.
- نام به شکل NFT به کیف پول شما می‌آید و آن را به آدرس خود وصل می‌کنید.
- برنامه‌هایی که با ابزار برنامه‌نویسی SPACE ID یکپارچه شده‌اند، این نام را به آدرس ترجمه می‌کنند.
در نوامبر ۲۰۲۳ نسخه سوم پروژه معرفی شد. از آن زمان هر جامعه یا بلاکچین می‌تواند پسوند اختصاصی خود را بسازد؛ همان‌طور که در اینترنت معمولی پسوندهایی مثل .com یا .ir وجود دارد. پسوندهایی مثل .gno و .g از همین راه ساخته شده‌اند.
تصویر بالا فهرست سرویس‌های نام را در سایت رسمی پروژه در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد. در این صفحه حدود ۲۱۵ هزار نام .arb با نزدیک ۱۹۷ هزار دارنده یکتا و حدود ۸۱ هزار نام .bnb ثبت شده است. سرویس ENS هم برای مقایسه در همین فهرست آمده است و در ادامه صفحه، پسوند .sei با حدود ۲۱ هزار نام ثبت‌شده دیده می‌شود.
برای جست‌وجوی نام‌ها و دیدن پسوندهای فعال، از سایت رسمی SPACE ID استفاده کنید و جزئیات فنی را در مستندات رسمی پروژه بخوانید.
کاربردهای اسپیس آیدی
نام دامنه وب ۳ فقط یک میان‌بر برای آدرس نیست. کاربردهای اصلی آن این‌هاست:
- ارسال و دریافت ساده: به جای کپی آدرس طولانی، نام کوتاه را وارد می‌کنید و احتمال اشتباه کم می‌شود.
- هویت در برنامه‌ها: نام شما در برنامههای دیفای و بازی‌ها به جای آدرس نمایش داده می‌شود.
- ساخت پسوند اختصاصی: پروژه‌ها و جوامع با ابزار نسخه سوم، دامنه با نام خودشان می‌سازند.
- خرید و فروش نام: نام‌های کوتاه و پرطرفدار در بازار داخلی پروژه معامله میشوند.
توکنومیکس اسپیس آیدی و توکن ID
توکنومیکس (Tokenomics) یعنی قواعد عرضه و توزیع یک توکن؛ توضیح کامل آن در درس توکنومیکس آمده است. سقف عرضه ID ثابت و ۲ میلیارد واحد است. طبق داده‌های بازار در آبان ۱۴۰۵ حدود ۱٫۵۶ میلیارد واحد در گردش است و بقیه طبق برنامه زمان‌بندی‌شده آزاد می‌شود.
توزیع اولیه بر اساس اعلامیه عرضه در Binance Launchpad این‌طور است:
- فروش اولیه به سرمایه‌گذاران: ۲۰ درصد.
- تیم اصلی: ۱۵ درصد.
- بازاریابی: ۱۳ درصد.
- بنیاد: ۱۲ درصد.
- ایردراپ جامعه و اکوسیستم: هر کدام ۱۰ درصد.
- فروش راهبردی: ۸ درصد.
- مشاوران: ۷ درصد.
- عرضه در Binance Launchpad: ۵ درصد.
نیمی از توکن‌ها، یعنی ۵۰ درصد، سهم سرمایه‌گذاران اولیه و راهبردی، تیم و مشاوران است. آزاد شدن این سهم‌ها در سال‌های گذشته بارها فشار فروش ایجاد کرده است و هر رویداد آزادسازی هنوز ارزش دنبال کردن دارد.
کاربرد ID در اکوسیستم سه بخش دارد: پرداخت هزینه ثبت نام و ابزارهای برنامه‌نویسی، استیکینگ برای گرفتن تخفیف و ساخت پسوند تازه، و رای دادن در تصمیم‌های داو پروژه.
آیا اسپیس آیدی کلاهبرداری است؟ اعتبار با داده
داده‌های قابل بررسی این‌ها هستند: پروژه از سال ۲۰۲۲ فعال است، سرمایه‌گذاران شناخته‌شده‌ای پشت آن هستند، توکن از راه Binance Launchpad عرضه شده و در صرافی‌های بزرگ معامله می‌شود. تا آبان ۱۴۰۵ پرونده حقوقی SEC علیه این پروژه گزارش نشده است.
در مقابل، اطلاعات عمومی کمی درباره تیم وجود دارد و ارزش توکن پس از اوج سال ۲۰۲۴ افت بسیار سنگینی داشته است. خطر رایج‌تر برای کاربر، سایت‌های جعلی ثبت دامنه و پیام‌هایی است که با وعده ایردراپ، امضای تراکنش می‌خواهند. فقط از آدرس رسمی استفاده کنید و درس کلاهبرداری ارز دیجیتال را بخوانید.
آینده اسپیس آیدی؛ عوامل اثرگذار
آینده این پروژه به این بستگی دارد که نام‌های وب ۳ چقدر در کیف پول‌ها و برنامه‌ها جا بیفتند. این عوامل اثر بیشتری دارند:
- یکپارچه شدن با کیف پول‌ها: هر چه کیف پول و صرافی بیشتری این نام‌ها را بشناسند، ثبت نام هم بیشتر می‌شود.
- رقابت با ENS: سرویس نام اتریوم قدیمی‌تر و شناخته‌شده‌تر است.
- آزادسازی توکن: سهم‌های قفل‌شده باقی‌مانده می‌توانند عرضه بازار را بالا ببرند.
- چرخه بازار: الگوی رونق و رکود را در درس چرخه بازار کریپتو ببینید.
تحلیل‌های روزانه بازار را در بخش تحلیل ارز دیجیتال دنبال کنید.
خرید اسپیس آیدی از کجا؟
ارز ID در صرافی‌های ایرانی مثل صرافی نوبیتکس و صرافی والکس با تومان قابل خرید است، به شرط اینکه بازار آن در همان صرافی فعال باشد. پیش از ثبت‌نام، بازار ID و شبکه‌های برداشت را بررسی کنید.
صرافی‌های خارجی مثل بایننس و کوکوین نقدشوندگی بیشتری دارند. بعضی صرافی‌های خارجی کاربران ایرانی را محدود می‌کنند و ممکن است حساب را مسدود کنند. فهرست کامل را در صفحه صرافی‌های ارز دیجیتال ببینید و نمودار زنده را در صفحه قیمت اسپیس آیدی دنبال کنید. راهنمای کلی را هم در مطلب خرید ارز دیجیتال بخوانید.
کیف پول اسپیس آیدی و استیکینگ ID
ID کیف پول اختصاصی ندارد. نسخه BEP-20 آن روی زنجیره BNB و نسخه ERC-20 روی اتریوم است و هر کیف پول سازگار مثل متامسک، تراست ولت یا کیف پول سخت‌افزاری لجر آن را نگه می‌دارد. اصول حفظ عبارت بازیابی را در درس کیف پول ارز دیجیتال بخوانید.
استیکینگ (Staking) در این پروژه از نسخه سوم اضافه شد و با استیکینگ شبکه‌های اثبات سهام فرق دارد. شما ID را در قرارداد پروژه قفل می‌کنید تا در ثبت نام تخفیف بگیرید، در پاداش‌های اکوسیستم سهم داشته باشید یا شرط ساخت پسوند اختصاصی را برآورده کنید. مدل پاداش و شرایط برداشت ممکن است تغییر کند، پس پیش از قفل کردن، صفحه رسمی را بخوانید. مفهوم کلی را در درس استیکینگ ارز دیجیتال ببینید.
چون توکن روی دو شبکه وجود دارد، هنگام برداشت از صرافی شبکه را با دقت انتخاب کنید. آدرس هر دو شبکه با 0x شروع می‌شود و ظاهر یکسانی دارد؛ جزئیات را در درس شبکه انتقال ارز دیجیتال بخوانید.
ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی اسپیس آیدی
- فشار آزادسازی: بخشی از سهم سرمایه‌گذاران و تیم هنوز آزاد نشده است.
- افت شدید گذشته: ارزش ID از اوج سال ۲۰۲۴ بخش بسیار بزرگی از ارزش خود را از دست داده است.
- رقابت: سرویس‌های نام دیگر، به‌ویژه ENS، جایگاه محکم‌تری در اتریوم دارند.
- وابستگی به شبکه‌های دیگر: مشکل یا تغییر در زنجیره BNB و آربیتروم روی سرویس اثر می‌گذارد.
- شفافیت کم تیم: اطلاعات عمومی کمی درباره افراد کلیدی منتشر شده است.
فقط مبلغی را وارد بازار کنید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمی‌زند.
تفاوت اسپیس آیدی و ENS
سرویس نام اتریوم (Ethereum Name Service) که به ENS معروف است، قدیمی‌ترین سرویس نام وب ۳ است و دامنه‌های .eth را ثبت می‌کند. تفاوت اصلی در دامنه کار است. ENS روی اتریوم تمرکز دارد، ولی این پروژه از ابتدا چندزنجیره‌ای طراحی شد و به جوامع اجازه می‌دهد پسوند خودشان را بسازند.
| معیار | اسپیس آیدی | ENS |
|---|---|---|
| شروع | ۲۰۲۲ | ۲۰۱۷ |
| پسوند اصلی | .bnb و .arb و پسوندهای جوامع | .eth |
| شبکه‌ها | چندزنجیره‌ای | اتریوم |
| توکن | ID | ENS |
| سقف عرضه توکن | ۲ میلیارد | ۱۰۰ میلیون |
| ساخت پسوند تازه | دارد | ندارد |
برای شناخت شبکه‌هایی که این نام‌ها روی آن‌ها کار می‌کنند، درس‌های اتریوم چیست و سولانا چیست را بخوانید. همه درس‌ها در آموزش ارز دیجیتال آمده است.
نکات کلیدی درباره اسپیس آیدی
- اسپیس آیدی سرویس نام وب ۳ است که آدرس کیف پول را با نامی مثل ali.bnb جایگزین می‌کند.
- پروژه در ۲۰۲۲ با دامنه .bnb شروع شد و Binance Labs دور اولیه آن را رهبری کرد.
- سقف عرضه ID دو میلیارد است و حدود ۱٫۵۶ میلیارد آن در آبان ۱۴۰۵ در گردش بود.
- استیکینگ ID برای تخفیف، پاداش اکوسیستم و ساخت پسوند تازه است.
- رقیب اصلی ENS است که روی اتریوم تمرکز دارد.
جمع‌بندی
اسپیس آیدی یک مشکل واقعی کاربران کریپتو را هدف گرفته است: آدرس‌های طولانی و پرخطر. نسخه چندزنجیره‌ای، امکان ساخت پسوند اختصاصی و پشتوانه سرمایه‌گذاران شناخته‌شده نقاط قوت آن هستند. در مقابل، رقابت با ENS، آزادسازی توکن‌ها و شفافیت کم تیم ریسک‌هایی‌اند که باید جدی گرفت. پیش از هر تصمیم، داده‌ها را از منبع رسمی بررسی کنید.
سوالات متداول درباره اسپیس آیدی
۸ سوالارز ID چه کاربردی دارد؟
ID برای پرداخت هزینهها در اکوسیستم، استیکینگ برای تخفیف و رای دادن در داو پروژه به کار میرود.
اسپیس آیدی مال کدام کشور است؟
اعلامیههای رسمی پروژه از نیویورک منتشر میشوند، ولی تیم اطلاعات کاملی درباره محل ثبت شرکت منتشر نکرده است. شروع پروژه با زنجیره BNB و حمایت Binance Labs بود.
دامنه .bnb چیست؟
دامنه .bnb نامی است که به آدرس کیف پول شما در زنجیره BNB وصل می‌شود تا به جای آدرس طولانی، همان نام را برای دریافت ارز بدهید.
آیا دامنه اسپیس آیدی برای همیشه مال من است؟
خیر. ثبت نام سالانه است و اگر تمدید نکنید، پس از مدت مشخص دوباره برای ثبت آزاد می‌شود.
سقف عرضه ID چقدر است؟
سقف عرضه ۲ میلیارد واحد است و در آبان ۱۴۰۵ حدود ۱٫۵۶ میلیارد در گردش بود.
فرق اسپیس آیدی و ENS چیست؟
ENS روی اتریوم و دامنه .eth تمرکز دارد. این پروژه چند شبکه را پشتیبانی می‌کند و به جوامع اجازه ساخت پسوند می‌دهد.
ID روی کدام شبکه است؟
توکن روی زنجیره BNB و اتریوم وجود دارد. هنگام برداشت از صرافی، شبکه را با شبکه کیف پول خود یکی کنید تا دارایی گم نشود.
آیا استیکینگ ID سود ثابت دارد؟
سود ثابت تضمینشده ندارد. پاداش و مزایای آن به برنامههای پروژه بستگی دارد و ممکن است تغییر کند.
