قیمت چند پیپ پایینتر از نقطه خرید شما رفته و معامله در ضرر است. وسوسه آشنای این لحظه، خرید دوباره در قیمت ارزانتر است تا میانگین ورود پایین بیاید و با برگشت کوچک قیمت، ضرر جبران شود. به این کار میانگین کم کردن میگویند. در این درس فرمول محاسبه میانگین ورود، یک مثال عددی روی یورو دلار، اثر این روش روی مارجین، داستان ورشکستگی بانک بارینگز و پنج قاعدهای را میبینید که پیش از افزودن به معامله ضررده باید رعایت کنید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
میانگین کم کردن چیست؟
میانگین کم کردن (Averaging Down) یعنی افزودن حجم تازه به معاملهای که در ضرر است، در قیمتی بهتر از ورود اول. در معامله خرید، حجم تازه در قیمت پایینتر و در معامله فروش، در قیمت بالاتر اضافه میشود. نتیجه این است که قیمت میانگین ورود کل موقعیت به قیمت فعلی بازار نزدیکتر میشود.
در فارکس حجم معامله با واحدی به نام لات سنجیده میشود. یک لات استاندارد ۱۰۰ هزار واحد از ارز پایه است و ۰٫۱۰ لات یکدهم آن. واحد حرکت قیمت هم پیپ است که در بیشتر جفتارزها برابر چهارمین رقم اعشار است.
میانگین کم کردن نقطه سربهسر را به قیمت فعلی نزدیک میکند، ولی در همان حال حجم کل معامله و اندازه ضرر احتمالی را بزرگتر میکند.
در فارکس به خاطر اهرم و روندهای طولانی جفتارزها، خطر این روش از بازار سهام بیشتر است و بسیاری از حسابها با همین الگو به صفر میرسند.
فرمول محاسبه میانگین ورود و نقطه سربهسر

میانگین ورود یک میانگین وزنی است: قیمت هر ورود در حجم همان ورود ضرب میشود، حاصلها جمع میشوند و نتیجه بر حجم کل تقسیم میشود. اگر همه ورودها همحجم باشند، میانگین ورود دقیقا وسط قیمتها قرار میگیرد. اگر حجم ورود دوم بزرگتر باشد، میانگین به آن قیمت نزدیکتر میشود.
نقطه سربهسر (Break-even) قیمتی است که در آن سود و زیان کل موقعیت صفر میشود. در عمل اسپرد، یعنی فاصله قیمت خرید و فروش، و کارمزد را هم باید به آن اضافه کنید، چون برای هر ورود تازه این هزینهها دوباره پرداخت میشود.
- میانگین ورود: جمع حاصلضرب قیمت در حجم هر ورود، تقسیم بر جمع حجمها.
- فاصله تا سربهسر: فاصله قیمت فعلی تا میانگین ورود، به اضافه اسپرد و کارمزد.
- ضرر شناور: فاصله قیمت فعلی تا میانگین ورود ضرب در حجم کل و ارزش هر پیپ.
مثال عددی میانگین کم کردن در یورو دلار

فرض کنید حسابی با موجودی ۱۰۰۰ دلار و اهرم ۱ به ۱۰۰ دارید و ۰٫۱۰ لات یورو دلار (EUR/USD) را در قیمت ۱٫۱۰۰۰ میخرید. در این حجم هر پیپ حدود ۱ دلار ارزش دارد. قیمت ۵۰ پیپ پایین میآید و به ۱٫۰۹۵۰ میرسد. حالا ۵۰ دلار در ضرر هستید و تصمیم میگیرید ۰٫۱۰ لات دیگر بخرید.
میانگین ورود شما به ۱٫۰۹۷۵ میرسد. برای سربهسر شدن کافی است قیمت ۲۵ پیپ برگردد، در حالی که بدون افزودن به ۵۰ پیپ برگشت نیاز داشتید.
روی دیگر ماجرا در ادامه افت دیده میشود. اگر قیمت به ۱٫۰۸۰۰ برسد، ضرر حالت عادی ۲۰۰ دلار است، ولی ضرر حالت میانگین کم کردن به ۳۵۰ دلار میرسد. از لحظه افزودن، هر پیپ افت به جای ۱ دلار، ۲ دلار از حساب کم میکند.
میانگین کم کردن سرعت جبران ضرر را بالا میبرد و سرعت بزرگ شدن ضرر را هم به همان اندازه بالا میبرد.
اثر میانگین کم کردن روی مارجین و استاپ اوت
مارجین مبلغی از حساب است که بروکر برای باز نگه داشتن معامله کنار میگذارد. سطح مارجین نسبت موجودی شناور حساب به مارجین مصرفشده است و وقتی به حد استاپ اوت برسد، بروکر معاملهها را خودکار میبندد. توضیح کامل این عددها در درس مارجین کال آمده است.
در همان مثال، ۰٫۱۰ لات یورو دلار با اهرم ۱ به ۱۰۰ حدود ۱۱۰ دلار مارجین میگیرد و با ورود دوم مارجین مصرفشده به حدود ۲۲۰ دلار میرسد. در قیمت ۱٫۰۸۰۰ سطح مارجین حالت عادی حدود ۷۳۰ درصد است، ولی در حالت میانگین کم کردن به حدود ۳۰۰ درصد میرسد.
| حالت | حجم کل | موجودی شناور در ۱٫۰۸۰۰ | سطح مارجین | فاصله تا استاپ اوت ۵۰ درصد |
|---|---|---|---|---|
| بدون افزودن | ۰٫۱۰ لات | ۸۰۰ دلار | حدود ۷۳۰ درصد | حدود ۹۴۵ پیپ از ورود |
| با یک بار افزودن | ۰٫۲۰ لات | ۶۵۰ دلار | حدود ۳۰۰ درصد | حدود ۴۴۵ پیپ از میانگین ورود |
یعنی یک بار افزودن حجم، فاصله حساب تا بسته شدن اجباری را به کمتر از نصف رساند. اگر بار دوم و سوم هم حجم اضافه شود، این فاصله باز کوتاهتر میشود و یک حرکت عادی هفتگی میتواند حساب را به استاپ اوت برساند.
ریسکهای میانگین کم کردن در فارکس
جفتارزها میتوانند ماهها در یک جهت حرکت کنند. یورو دلار در سال ۲۰۲۲ از حدود ۱٫۱۴ تا زیر ۰٫۹۶ پایین آمد، یعنی بیش از ۱۸۰۰ پیپ افت با برگشتهای کوتاه. معاملهگری که در این مسیر با هر افت خرید دوباره میکرد، پیش از رسیدن قیمت به کف، حساب خود را از دست میداد.
- ضرر بدون سقف: وقتی حد ضرر حذف یا عقب برده شود، اندازه ضرر نهایی را بازار تعیین میکند.
- اهرم: در فارکس حجم با بخش کوچکی از سرمایه باز میشود، پس هر افزودن فشار زیادی روی مارجین میگذارد.
- هزینه نگهداری: معاملهای که چند روز باز است، هر شب سواپ میپردازد و هر ورود تازه این هزینه را بیشتر میکند.
- قفل شدن سرمایه: حسابی که مارجین زیادی در یک معامله ضررده دارد، فرصتهای بهتر را از دست میدهد.
بیشتر تصمیمهای افزودن از احساس میآیند. ضرر گریزی، یعنی تمایل ذهن به فرار از پذیرفتن ضرر، باعث میشود بستن معامله ضررده دردناکتر از پذیرفتن ریسک بیشتر به نظر برسد و قیمتی که ۵۰ پیپ پایین آمده، به چشم یک فرصت خرید بیاید. اگر دلیل افزودن را نتوانید در یک جمله تحلیلی بنویسید، احتمالا تصمیم شما احساسی است؛ این الگو در درس روانشناسی معاملهگری با جزئیات بیشتری بررسی شده است.
میانگین کم کردن با مارتینگل، پیرامیدینگ و خرید پلهای چه فرقی دارد؟

این چهار روش هر کدام به شکلی حجم تازه وارد بازار میکنند، ولی جهت معامله و منطق افزودن در آنها متفاوت است:
| روش | زمان افزودن حجم | اندازه حجم تازه | سطح ریسک |
|---|---|---|---|
| میانگین کم کردن | وقتی معامله در ضرر است | معمولا برابر حجم اول | بالا |
| مارتینگل | بعد از هر ضرر | دو برابر حجم قبلی | بسیار بالا |
| پیرامیدینگ | وقتی معامله در سود است | کوچکتر از حجم اول | کنترلشده |
| خرید پلهای (DCA) | در فاصلههای زمانی ثابت | مبلغ ثابت و بدون اهرم | کم تا متوسط |
| ورود پلهای با برنامه | در محدودهای که از قبل تعیین شده | بخشی از حجم کل برنامهریزیشده | متوسط |
مارتینگل نسخه تهاجمیتر همین ایده است و حجم را بعد از هر ضرر دو برابر میکند؛ حساب ریسک آن در درس مارتینگل آمده است. پیرامیدینگ مسیر برعکس را میرود و فقط به معامله سودده اضافه میکند، که در درس پیرامیدینگ آمده است. خرید پلهای هم برای سرمایهگذاری بلندمدت بدون اهرم ساخته شده است.
داستان بانک بارینگز؛ میانگین کم کردن در مقیاس یک بانک

بانک بارینگز (Barings) قدیمیترین بانک تجاری بریتانیا بود که در سال ۱۷۶۲ تاسیس شد. نیک لیسون (Nick Leeson)، معاملهگر شعبه سنگاپور، از سال ۱۹۹۲ ضررهای خود را در یک حساب خطا با شماره ۸۸۸۸۸ پنهان میکرد و با قراردادهای آتی شاخص نیکی ژاپن (Nikkei 225) در پی جبران آنها بود.
روز ۱۷ ژانویه ۱۹۹۵ زلزله کوبه در ژاپن رخ داد و شاخص نیکی افت شدیدی کرد. لیسون به جای بستن موقعیتها، قراردادهای خرید بیشتری باز کرد تا با برگشت شاخص همه ضررها جبران شود. شاخص برنگشت و تا پایان فوریه ضرر به حدود ۸۲۷ میلیون پوند رسید، رقمی بیشتر از کل سرمایه بانک. بارینگز در ۲۶ فوریه ۱۹۹۵ ورشکست شد و بعدا به مبلغ نمادین یک پوند به یک گروه مالی هلندی فروخته شد.
این داستان همان الگوی حسابهای کوچک را نشان میدهد: هر خرید تازه میانگین ورود را پایین آورد و حجم کل را هم بزرگتر کرد، تا جایی که یک حرکت ادامهدار کل سرمایه را از بین برد.
ورود پلهای با برنامه؛ نسخه کنترلشده
افزودن حجم در چند قیمت در یک حالت قابل دفاع است: وقتی تصمیم آن پیش از ورود اول گرفته شده باشد. در ورود پلهای با برنامه، پیش از خرید اول سه عدد روی کاغذ نوشته میشود: حجم کل، قیمت هر ورود و یک حد ضرر مشترک برای همه ورودها. ریسک کل با همه ورودها از قبل حساب شده است و اگر قیمت به حد ضرر برسد، کل موقعیت با همان ضرر از پیش تعیینشده بسته میشود.
برای مثال اگر قصد دارید در یک ناحیه حمایتی ۰٫۲۰ لات یورو دلار بخرید و حد ضرر را زیر آن ناحیه میگذارید، میتوانید ۰٫۱۰ لات را در بالای ناحیه و ۰٫۱۰ لات را در وسط آن با سفارش معلق ثبت کنید. حالا اگر هر دو ورود فعال شوند و قیمت به حد ضرر برسد، ضرر شما همان عددی است که از اول پذیرفته بودید. محاسبه حجم مناسب برای این ریسک را میتوانید با ماشینحساب حجم معامله انجام دهید.
۵ قاعده پیش از افزودن به معامله ضررده

اگر با وجود همه ریسکها تصمیم دارید از میانگین کم کردن استفاده کنید، این پنج قاعده را پیش از هر افزودن چک کنید:
- ریسک کل از اول تعیین شود. مجموع ضرر همه ورودها تا حد ضرر نباید از ۱ تا ۲ درصد حساب بیشتر شود. روش محاسبه این سقف در درس مدیریت ریسک و حد ضرر آمده است.
- همه ورودها یک حد ضرر مشترک داشته باشند. حد ضرر بعد از افزودن حجم عقب برده نمیشود.
- تعداد افزودن سقف داشته باشد. حداکثر دو بار افزودن، با حجمی برابر یا کمتر از ورود اول.
- افزودن دلیل تحلیلی داشته باشد. حجم تازه فقط در سطحی اضافه شود که پیش از ورود اول مشخص کرده بودید، مثل یک حمایت مهم روی تایم فریم بالاتر.
- سطح مارجین پایش شود. بعد از هر افزودن، سطح مارجین بالای ۳۰۰ درصد بماند تا یک حرکت عادی بازار حساب را به استاپ اوت نرساند.
میانگین کم کردن در متاتریدر
در متاتریدر ۴ و حسابهای هجینگ متاتریدر ۵، هر ورود به شکل یک معامله جدا با قیمت ورود خودش نمایش داده میشود. نرمافزار میانگین ورود را نشان نمیدهد و باید آن را با همان فرمول میانگین وزنی حساب کنید. حد ضرر هم برای هر معامله جدا تنظیم میشود، پس برای اجرای حد ضرر مشترک باید عدد یکسانی را روی همه ورودها بگذارید.
در حسابهای نتینگ متاتریدر ۵، هر خرید تازه روی همان نماد با موقعیت قبلی ادغام میشود. در این حالت یک موقعیت با حجم کل و قیمت میانگین در تب معاملات دیده میشود.
اشتباههای رایج در میانگین کم کردن
- افزودن بدون حد ضرر. معاملهای که حد ضرر ندارد، با هر افزودن خطرناکتر میشود.
- بزرگتر کردن حجم با هر افت. این کار میانگین کم کردن را عملا به مارتینگل تبدیل میکند.
- افزودن در خلاف روند اصلی. در یک روند نزولی روشن روی تایم فریم روزانه، احتمال برگشت قیمت کم است و خرید دوباره فقط ضرر را بزرگتر میکند.
- افزودن پیش از اخبار مهم. نوسان گزارشهایی مثل اشتغال آمریکا (NFP) میتواند در چند دقیقه قیمت را به اندازه کل فاصله تا استاپ اوت جابهجا کند.
برای سنجش این روش روی سابقه خودتان، معاملههایی را که به آنها حجم اضافه کردهاید جدا کنید و نتیجهشان را با بقیه مقایسه کنید. اگر بزرگترین ضررهای حساب از همین گروه آمدهاند، الگو روشن است و ثبت آن در ژورنال معاملاتی به شما کمک میکند دفعه بعد زودتر متوجه شوید.
نکات کلیدی این درس
- میانگین کم کردن یعنی افزودن حجم به معامله ضررده در قیمت بهتر تا میانگین ورود به قیمت فعلی نزدیک شود.
- میانگین ورود یک میانگین وزنی است و با هر ورود همحجم، دقیقا وسط دو قیمت مینشیند.
- این روش نقطه سربهسر را نزدیک میکند و سرعت بزرگ شدن ضرر را هم بالا میبرد.
- در مثال یورو دلار، یک بار افزودن فاصله تا استاپ اوت را از حدود ۹۴۵ پیپ به ۴۴۵ پیپ رساند.
- ورود پلهای با برنامه، با حجم کل و حد ضرر مشترکی که از قبل تعیین شده، نسخه کنترلشده همین ایده است.
- بیشتر تصمیمهای افزودن از ضرر گریزی میآیند؛ اگر دلیل تحلیلی ندارید، حجم اضافه نکنید.
جمعبندی
میانگین کم کردن یکی از رایجترین واکنشها به یک معامله ضررده است، چون در کوتاهمدت آرامش میدهد و نقطه سربهسر را نزدیک میکند. همین روش در فارکس، با اهرم و روندهای طولانی، یکی از دلیلهای رایج صفر شدن حسابهاست و حتی یک بانک ۲۳۳ ساله را ورشکست کرد. اگر قصد دارید در چند قیمت وارد شوید، تصمیم را پیش از خرید اول بگیرید: حجم کل، قیمت هر ورود و یک حد ضرر مشترک. هر افزودنی که بعد از دیدن ضرر و بیرون از این برنامه انجام شود، ریسک شما را بدون سقف بزرگ میکند. برای آشنایی بیشتر با خطر حسابهای اهرمی، توضیح رسمی درباره مارجین کال در سایت آموزش سرمایهگذاران کمیسیون بورس آمریکا را هم ببینید.
سوالات متداول درباره میانگین کم کردن
۵ سوالآیا میانگین کم کردن در فارکس سودآور است؟
در بازار رنج گاهی نتیجه مثبت میدهد، ولی در یک روند ادامهدار ضرری بسیار بزرگتر از حالت عادی میسازد. سود چند معامله موفق با این روش میتواند با یک معامله ناموفق کامل از بین برود، پس نتیجه بلندمدت آن بدون حد ضرر مشترک معمولا منفی است.
میانگین کم کردن با ورود پلهای چه تفاوتی دارد؟
در ورود پلهای حجم کل، قیمت هر ورود و حد ضرر پیش از خرید اول تعیین میشود. میانگین کم کردن معمولا بعد از دیدن ضرر و بدون برنامه قبلی انجام میشود و ریسک کل در آن مشخص نیست.
میانگین ورود را چطور حساب کنم؟
قیمت هر ورود را در حجم آن ضرب کنید، حاصلها را جمع کنید و بر جمع حجمها تقسیم کنید. برای نمونه خرید ۰٫۱۰ لات در ۱٫۱۰۰۰ و ۰٫۱۰ لات در ۱٫۰۹۵۰، میانگین ورود ۱٫۰۹۷۵ میدهد.
آیا میانگین کم کردن در معامله فروش هم انجام میشود؟
بله. در معامله فروش، حجم تازه وقتی اضافه میشود که قیمت بالاتر از ورود اول رفته است. محاسبه میانگین و ریسکها دقیقا مثل معامله خرید است، فقط جهت حرکت قیمت برعکس است.
چند بار میتوان به یک معامله ضررده اضافه کرد؟
قاعده محتاطانه حداکثر دو بار افزودن با حجم برابر یا کمتر از ورود اول است، به شرطی که ضرر کل تا حد ضرر مشترک از ۱ تا ۲ درصد حساب بیشتر نشود و سطح مارجین بالای ۳۰۰ درصد بماند.




