آرویو چیست؟ | ذخیره دائمی داده و سقف ۶۶ میلیون AR

لینک‌های زیادی را دیده‌اید که چند سال بعد باز نمی‌شوند؛ مقاله‌ای حذف شده، سایتی تعطیل شده یا عکسی از سرور پاک شده است. حالا تصور کنید فایلی را یک بار هزینه بدهید و مطمئن باشید سال‌ها بعد هم سر جایش است. آرویو شبکه‌ای است که برای همین هدف ساخته شده است. در این درس از اسمارت اف ایکس با سازنده این پروژه، روش کار، صندوق پشتوانه، شبکه AO، توکنومیکس (Tokenomics)، خرید، کیف پول و ریسک‌های AR آشنا می‌شوید.

آرویو چیست و چه مشکلی را حل می‌کند؟

آرویو (Arweave) یک بلاکچین لایه ۱ برای ذخیره دائمی داده است. بلاکچین دفتر حسابی است که نسخه یکسانی از آن روی کامپیوترهای زیادی نگه داشته می‌شود و هیچ نفری به‌تنهایی نمی‌تواند آن را تغییر دهد. اگر این مفهوم برایتان تازه است، درس ارز دیجیتال چیست را اول بخوانید.

در فضاهای ابری معمولی، هزینه ذخیره را ماهانه یا سالانه می‌پردازید و اگر پرداخت قطع شود یا شرکت تصمیم دیگری بگیرد، فایل پاک می‌شود. در این شبکه کاربر یک بار هزینه می‌دهد و فایل برای همیشه روی شبکه می‌ماند. هدف طراحی پروژه نگهداری داده دست‌کم برای ۲۰۰ سال است.

۵ دلار کش‌بک از هر معاملهعضویت رایگان اسمارت پلاس،
به‌همراه تحلیل و پلن روزانه.بونوس تا ۱۰۰٪تحلیل روزانه ۱۸ نمادبدون هزینهفعال‌سازی رایگان

به مجموعه سایت‌ها و برنامه‌هایی که روی این شبکه میزبانی می‌شوند، Permaweb یا «وب دائمی» می‌گویند. پروژه‌های NFT، آرشیوهای خبری و برنامه‌های غیرمتمرکز از آن برای نگهداری فایل‌هایی استفاده می‌کنند که نباید تغییر کنند یا پاک شوند.

Arweave شبکه‌ای است که با یک بار پرداخت توکن AR، فایل را برای همیشه روی هزاران دستگاه مستقل نگه می‌دارد.

سازنده آرویو کیست و این پروژه مال کجاست؟

این پروژه را سم ویلیامز (Sam Williams) و ویلیام جونز (William Jones) ساختند که هر دو دانشجوی دکترای دانشگاه کنت در انگلستان بودند. پروژه در اوت ۲۰۱۷ با نام Archain معرفی شد، در فوریه ۲۰۱۸ به Arweave تغییر نام داد و شبکه اصلی آن در ژوئن ۲۰۱۸ راه افتاد.

پس جواب کوتاه پرسش «آرویو مال کجاست» این است: ریشه پروژه انگلیسی است و بنیان‌گذاران آن از دانشگاه کنت آمده‌اند. امروز توسعه اکوسیستم بیشتر با شرکت Forward Research به رهبری سم ویلیامز انجام می‌شود. در سال ۲۰۲۰ سرمایه‌گذارانی مثل a16z و Union Square Ventures در این پروژه سرمایه‌گذاری کردند.

تبلیغبروکر جی تی سی (GTCFX)بونوس ۱۰۰٪ روی اولین واریز۵ دلار کش‌بک به‌ازای هر لاتپشتیبانی فارسی و واریز ریالیدارای مجوز FCA و ASICثبت‌نام در GTCثبت‌نام

شبکه آرویو چطور کار می‌کند؟

ساختار داده این شبکه بلاک‌ویو (Blockweave) نام دارد. هر بلاک تازه علاوه بر بلاک قبلی، به یک بلاک قدیمی تصادفی هم وصل است. ماینر برای ساختن بلاک تازه باید ثابت کند که داده آن بلاک تصادفی را در اختیار دارد. پس هر چه داده بیشتری نگه دارد، شانس بیشتری برای گرفتن پاداش دارد.

نام این روش اثبات دسترسی است که نسخه فعلی آن SPoRA (Succinct Proofs of Random Access) نام دارد. این روش ماینرها را تشویق می‌کند داده را روی دیسک خودشان نگه دارند و سریع به آن دسترسی داشته باشند. برای مقایسه با روش‌های دیگر، درس اثبات کار را ببینید.

اکسپلورر ViewBlock در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ این عددها را برای شبکه نشان می‌داد:

• حجم داده ذخیره‌شده: حدود ۳۵۷ ترابایت.
• حجم کل نسخه‌های نگهداری‌شده روی شبکه: حدود ۲۰٫۵ پتابایت، چون هر داده چند نسخه دارد.
• تعداد آدرس‌ها: بیش از ۳۱۶ هزار.
• تراکنش‌ها: بیش از ۲۴ میلیارد، با احتساب فایل‌هایی که دسته‌ای ارسال شده‌اند.

در فوریه ۲۰۲۵ شبکه اصلی AO روی این پروژه راه افتاد. AO یک کامپیوتر غیرمتمرکز است که برنامه‌ها را هم‌زمان اجرا می‌کند و همه داده‌هایش را روی Arweave نگه می‌دارد. AO توکن جداگانه‌ای دارد که نباید آن را با AR اشتباه گرفت.

کاربردهای ارز آرویو

توکن AR در اصل ابزار پرداخت هزینه ذخیره است:

• ذخیره فایل: کاربر یا برنامه برای هر بار بارگذاری، یک بار با AR هزینه می‌دهد.
• پاداش ماینرها: نگهدارندگان داده با AR تازه و سهمی از کارمزد پاداش می‌گیرند.
• وب دائمی: سایت‌ها، برنامه‌ها و فایل‌های NFT روی Permaweb میزبانی می‌شوند.
• شبکه AO: داده‌هایی که AO تولید می‌کند روی Arweave ذخیره می‌شود و هزینه آن با AR پرداخت می‌شود.

کاربران معمولی هم می‌توانند با سرویس‌هایی مثل ArDrive فایل شخصی را بدون نیاز به دانش فنی روی شبکه بگذارند.

تبلیغبروکر ایکس چیف (XChief)حساب سنت با کمترین سرمایهحداقل واریز ۱۰ دلاراحراز هویت ایرانی و پشتیبانی فارسیکپی ترید و ربات مجازثبت‌نام در ایکس چیفثبت‌نام

توکنومیکس ارز آرویو

سقف عرضه AR ۶۶ میلیون واحد است. در ژوئن ۲۰۱۸، ۵۵ میلیون AR در بلاک اول ساخته شد و ۱۱ میلیون باقی‌مانده به‌تدریج به عنوان پاداش استخراج آزاد می‌شود. تا سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۵ میلیون AR در گردش بود. کوچک‌ترین واحد AR وینستون نام دارد.

بخش مهم این توکنومیکس صندوق پشتوانه (Endowment) است. بخش بزرگی از هزینه‌ای که کاربر برای ذخیره می‌پردازد، در این صندوق می‌ماند تا در آینده، اگر پاداش استخراج برای پوشش هزینه ماینرها کافی نباشد، از آن پرداخت شود. فرض طراحی این است که هزینه ذخیره‌سازی با پیشرفت فناوری همچنان کاهش پیدا کند. برای فهم این مفاهیم، درس توکنومیکس چیست را بخوانید.

آیا آرویو کلاهبرداری است؟ اعتبار با داده

شبکه اصلی این پروژه از ۲۰۱۸ بدون توقف کار کرده، کد آن متن‌باز است و طبق اکسپلورر صدها ترابایت داده روی آن ذخیره شده است. سرمایه‌گذاران شناخته‌شده و پروژه‌های بزرگ NFT هم از آن استفاده کرده‌اند.

نقطه بحث‌برانگیز آن، فرض بلندمدت صندوق پشتوانه است. اگر هزینه ذخیره‌سازی آن‌طور که مدل فرض کرده کاهش نیابد، پایداری مدل «یک بار پرداخت برای همیشه» زیر سوال می‌رود. منتقدان همچنین می‌گویند داده دائمی و غیرقابل حذف، برای محتوای غیرقانونی هم چالش می‌سازد. کلاهبرداری‌های رایج از نوع ایردراپ جعلی و سایت‌هایی‌اند که کلید کیف پول یا فایل کلید را می‌خواهند. درس روش‌های کلاهبرداری ارز دیجیتال نشانه‌های آن‌ها را توضیح می‌دهد.

آینده آرویو؛ عوامل اثرگذار

آینده این پروژه به چند عامل بستگی دارد: حجم داده‌ای که واقعا روی شبکه ذخیره می‌شود، رشد AO و برنامه‌های آن، دوام مدل صندوق پشتوانه و رقابت با شبکه‌های ذخیره‌سازی دیگر. حال کلی بازار در چرخه بازار کریپتو هم اثر دارد. هیچ عدد قیمتی را نمی‌شود با اطمینان پیش‌بینی کرد.

خرید آرویو از کجا؟

ارز آرویو در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ در بازارهای صرافی والکس فهرست نشده بود. پیش از خرید از نوبیتکس یا هر صرافی ایرانی دیگر، فهرست بازارهایش را ببینید. در صرافی‌های خارجی مثل بایننس و کوکوین بازار AR وجود دارد. مقایسه صرافی‌ها در صفحه صرافی‌های ارز دیجیتال آمده و مراحل کلی را در راهنمای خرید ارز دیجیتال می‌خوانید.

بعضی صرافی‌های خارجی دسترسی کاربران ایرانی را محدود می‌کنند.

آدرس کیف پول Arweave ۴۳ نویسه دارد و با 0x شروع نمی‌شود. هنگام برداشت از صرافی، شبکه Arweave را انتخاب کنید و آدرس را کپی کنید، نه این‌که تایپ کنید. اگر صرافی AR را روی شبکه دیگری می‌فرستد، مقصد هم باید همان شبکه را پشتیبانی کند. درس شبکه انتقال ارز دیجیتال این اشتباه را توضیح می‌دهد. قیمت آرویو را می‌توانید زنده در سایت ببینید.

کیف پول و استیکینگ آرویو

کیف پول اصلی اکوسیستم Wander است که قبلا ArConnect نام داشت و به شکل افزونه مرورگر و برنامه موبایل عرضه می‌شود. کیف پول تحت وب arweave.app هم گزینه دیگری است. این کیف پول‌ها یک فایل کلید یا عبارت بازیابی می‌سازند که باید آن را جای امنی نگه دارید. مبانی را در درس کیف پول ارز دیجیتال ببینید.

این شبکه استیکینگ (Staking) ندارد، چون شبکه آن بر پایه اثبات سهام کار نمی‌کند. تنها راه رسمی کسب AR از شبکه، استخراج با نگهداری داده است که دیسک‌های بزرگ و سخت‌افزار مناسب لازم دارد. سایت‌هایی که «استیکینگ AR با سود ثابت» پیشنهاد می‌دهند، به خود پروژه ربطی ندارند. درباره مفهوم کلی، درس استیکینگ چیست را بخوانید.

ریسک‌های آرویو

• فرض صندوق پشتوانه: اگر هزینه ذخیره‌سازی کاهش پیدا نکند، مدل نگهداری دائمی تحت فشار قرار می‌گیرد.
• تقاضای محدود: بیشتر کاربران هنوز فضای ابری معمولی را ترجیح می‌دهند.
• ریسک حقوقی: داده غیرقابل حذف ممکن است با قوانین حذف محتوا در کشورها تعارض پیدا کند.
• تمرکز ماینرها: استخراج به سخت‌افزار و دیسک زیاد نیاز دارد و ممکن است دست چند گروه بزرگ بیفتد.
• نقدشوندگی: AR در صرافی‌های ایرانی کمتر از کوین‌های بزرگ فهرست می‌شود.
• سردرگمی توکن‌ها: AO و AR دو توکن جدا هستند و ایردراپ‌های جعلی از این شباهت سوءاستفاده می‌کنند.

فقط مبلغی را وارد کنید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمی‌زند.

تفاوت آرویو و فایل کوین

فایل کوین (Filecoin) بزرگ‌ترین رقیب این پروژه در ذخیره‌سازی غیرمتمرکز است. در فایل کوین کاربر برای مدت مشخصی با ماینر قرارداد می‌بندد و اگر قرارداد تمدید نشود، نگهداری فایل تضمینی ندارد. در Arweave یک بار پرداخت انجام می‌شود و فایل برای همیشه می‌ماند. فایل کوین برای ذخیره داده‌های حجیم ارزان‌تر است و Arweave برای داده‌ای که باید بدون تغییر باقی بماند طراحی شده است.

فهرست همه درس‌های این حوزه در آموزش ارز دیجیتال آمده است.

نکات کلیدی این درس

• Arweave شبکه‌ای برای ذخیره دائمی داده با یک بار پرداخت است.
• شبکه اصلی در ژوئن ۲۰۱۸ راه افتاد و بنیان‌گذاران آن سم ویلیامز و ویلیام جونز هستند.
• سقف عرضه AR ۶۶ میلیون است و بخشی از هزینه ذخیره به صندوق پشتوانه می‌رود.
• اجماع شبکه SPoRA است و استیکینگ وجود ندارد.
• AO از فوریه ۲۰۲۵ روی این شبکه فعال است و توکن جداگانه دارد.

جمع‌بندی

این پروژه برای مشکلی واقعی، یعنی از بین رفتن داده‌های اینترنت، راهی متفاوت پیشنهاد می‌دهد و شبکه آن از ۲۰۱۸ فعال است. در مقابل، دوام مدل صندوق پشتوانه و تقاضای محدود ریسک‌هایی‌اند که دارنده ارز آرویو باید در نظر بگیرد. آمار زنده شبکه را در اکسپلورر ViewBlock و جزئیات پروژه را در سایت رسمی آرویو ببینید.