تبلیغ سایتهایی که با «اجاره قدرت استخراج» درآمد روزانه بیت‌کوین وعده میدهند، این روزها در شبکههای اجتماعی زیاد دیده میشود. ماینینگ ابری روشی است که در آن به‌جای خرید دستگاه، توان محاسباتی یک مزرعه استخراج را برای مدت مشخصی اجاره میکنید و سهم خود از پاداش بیت‌کوین را دریافت میکنید. در این درس سازوکار این قراردادها، سه مدل اصلی، هزینه‌های پنهان، محاسبه سود با یک مثال عددی و نشانه‌های کلاهبرداری را می‌بینید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
ماینینگ ابری چیست؟
ماینینگ ابری (Cloud Mining) یعنی خرید سهمی از قدرت پردازش دستگاه‌هایی که در یک مزرعه استخراج کار می‌کنند. ماینینگ یا استخراج، فرایندی است که در آن دستگاه‌های تخصصی تراکنش‌های شبکه بیت‌کوین را تایید می‌کنند و در ازای آن پاداش می‌گیرند؛ توضیح کامل آن را در درس استخراج ارز دیجیتال بخوانید.
در این روش شما مالک دستگاه نیستید. شرکت ارائه‌دهنده دستگاه را می‌خرد و هزینه برق، سرمایش و تعمیر آن را می‌پردازد و شما مقداری از توان آن را، که با واحد هش ریت (Hash Rate) سنجیده میشود، برای یک دوره مثلا ۱۲ ماهه می‌خرید. هر روز سهم شما از درآمد دستگاه‌ها، پس از کسر هزینه‌ها، به حساب کاربری‌تان واریز میشود.
در ماینینگ ابری شما فقط توان محاسباتی اجاره میکنید؛ دستگاه، محل نگهداری و کنترل آن در اختیار شرکت ارائه‌دهنده است.
ماینینگ ابری چطور کار می‌کند؟
مسیر یک قرارداد معمولا پنج مرحله دارد:
- انتخاب بسته: مقدار هش ریت، مثلا ۱۰۰ تراهش بر ثانیه (TH/s)، و مدت قرارداد را انتخاب میکنید.
- پیش‌پرداخت: مبلغ قرارداد را یک‌جا، معمولا با تتر یا بیت‌کوین، می‌پردازید.
- اتصال به استخر: شرکت توان خریداری‌شده را به یک استخر استخراج وصل می‌کند. استخر گروهی از ماینرهاست که توان خود را روی هم می‌گذارند و پاداش را به نسبت سهم تقسیم می‌کنند.
- تسویه روزانه: درآمد روزانه محاسبه میشود و هزینه نگهداری، یعنی برق و خدمات، از آن کم میشود.
- برداشت: وقتی موجودی به حداقل برداشت رسید، آن را به کیف پول خود منتقل میکنید.
هش ریت تعداد محاسبه‌ای است که دستگاه در هر ثانیه انجام می‌دهد. هر تراهش برابر هزار میلیارد محاسبه در ثانیه است و هرچه سهم شما از کل هش ریت شبکه بیشتر باشد، سهم بیشتری از پاداش میگیرید. برای آشنایی با واحدها درس نرخ هش را ببینید.
سه مدل اصلی ماینینگ ابری
شرکتهای این حوزه با سه مدل متفاوت کار می‌کنند و ریسک هر مدل با بقیه فرق دارد:
- اجاره هش ریت: رایج‌ترین مدل است. سهمی از توان کل مزرعه را می‌خرید و هیچ دستگاه مشخصی به نام شما ثبت نمیشود. ساده است، ولی بررسی واقعی بودن توان فروخته‌شده سخت است.
- میزبانی دستگاه (Hosted Mining): دستگاه را خودتان می‌خرید و شرکت آن را در مزرعه خود نگه می‌دارد. شماره سریال دستگاه مال شماست و در پایان قرارداد می‌توانید آن را بفروشید یا تحویل بگیرید.
- بازار هش ریت: پلتفرمی که در آن ماینرها توان اضافه خود را به خریداران اجاره میدهند. قراردادها کوتاه‌مدت‌اند و قیمت با عرضه و تقاضا تغییر می‌کند. این مدل بیشتر مناسب کاربران حرفه‌ای است.
در میان این سه مدل، میزبانی دستگاه شفاف‌ترین است، چون یک دارایی فیزیکی با شماره سریال دارید. در اجاره هش ریت، تنها مدرک شما داشبورد سایت است و اگر شرکت بیش از توان واقعی خود بفروشد، از بیرون متوجه نمی‌شوید.
هزینه‌های قرارداد ماینینگ ابری
قیمتی که روی صفحه بسته می‌بینید فقط بخشی از هزینه است. پیش از خرید، این چهار هزینه را جدا حساب کنید:
- پیش‌پرداخت: قیمت خود قرارداد که بر اساس هر تراهش اعلام میشود.
- هزینه نگهداری روزانه: هزینه برق و خدمات که هر روز از درآمد کم میشود. این بند مهم‌ترین عامل سود یا زیان است.
- کارمزد استخر: معمولا ۱ تا ۴ درصد از درآمد ناخالص.
- کارمزد برداشت و حداقل برداشت: بعضی سایت‌ها حداقل برداشت را بالا می‌گذارند تا موجودی کاربر مدت‌ها قفل بماند.
هزینه نگهداری روزانه تعیین می‌کند قرارداد سودده است یا نه؛ پیش‌پرداخت پایین با هزینه نگهداری بالا، در عمل گران‌ترین گزینه است.
بسیاری از قراردادها بندی دارند که اگر درآمد روزانه کمتر از هزینه نگهداری شود، قرارداد متوقف یا لغو میشود. یعنی ممکن است پیش‌پرداخت را بدهید و قرارداد پیش از پایان دوره عملا تمام شود.
هش پرایس؛ درآمد هر تراهش در روز
برای سنجیدن هر پیشنهاد ماینینگ ابری، باید عددی به نام هش پرایس (Hashprice) را بشناسید. هش پرایس درآمد روزانه یک تراهش بر ثانیه است، یعنی مجموع پاداش بلاک‌ها و کارمزد تراکنش‌های یک روز تقسیم بر کل هش ریت شبکه.
این عدد به سه عامل وابسته است: قیمت بیت‌کوین، سختی شبکه و پاداش هر بلاک. در بیشتر ماه‌های سال ۲۰۲۵، هش پرایس بین حدود ۰٫۰۴ تا ۰٫۰۶ دلار برای هر تراهش در روز بود. اگر سایتی برای هر تراهش درآمد روزانه‌ای چند برابر این عدد وعده بدهد، با یک محاسبه ساده متوجه می‌شوید که چنین درآمدی از استخراج واقعی به دست نمی‌آید.
سختی و هش ریت کل شبکه را می‌توانید در آمار زنده استخراج و سختی شبکه بیت‌کوین دنبال کنید.
مثال عددی: سود ماینینگ ابری در یک قرارداد یک‌ساله
فرض کنید قرارداد ۱۰۰ تراهش برای ۱۲ ماه را به قیمت ۹۰۰ دلار می‌خرید. دستگاه‌های مزرعه برای هر تراهش ۲۰ وات برق مصرف می‌کنند و قیمت برق در قرارداد ۰٫۰۷ دلار برای هر کیلووات ساعت است. هش پرایس روز اول را ۰٫۰۵ دلار و کارمزد استخر را ۲ درصد در نظر بگیرید.
- درآمد ناخالص روزانه: ۱۰۰ تراهش ضرب در ۰٫۰۵ دلار، یعنی ۵ دلار
- مصرف برق روزانه: ۱۰۰ تراهش ضرب در ۲۰ وات، یعنی ۲ کیلووات، که در ۲۴ ساعت ۴۸ کیلووات ساعت میشود
- هزینه نگهداری روزانه: ۴۸ کیلووات ساعت ضرب در ۰٫۰۷ دلار، یعنی ۳٫۳۶ دلار
- کارمزد استخر: ۲ درصد از ۵ دلار، یعنی ۰٫۱ دلار
- سود خالص روزانه: ۵ دلار منهای ۳٫۳۶ دلار و ۰٫۱ دلار، یعنی ۱٫۵۴ دلار
اگر هش پرایس در کل سال ثابت بماند، سود یک سال حدود ۵۶۲ دلار میشود و پس از کم کردن ۹۰۰ دلار پیش‌پرداخت، حدود ۳۳۸ دلار زیان میکنید. اگر هش پرایس هر ماه ۲ درصد کم شود، که با رشد معمول سختی شبکه دور از انتظار نیست، سود سالانه به حدود ۳۸۰ دلار می‌رسد و زیان به حدود ۵۲۰ دلار.
قرارداد فقط وقتی سودده است که قیمت بیت‌کوین در طول دوره به‌شدت رشد کند. ولی در همان سناریو، خرید مستقیم بیت‌کوین با همان ۹۰۰ دلار معمولا سود بیشتری می‌داد، چون هزینه برق و نگهداری نداشت.
اثر سختی شبکه و هاوینگ بر قرارداد ماینینگ ابری
سختی شبکه بیت‌کوین حدودا هر دو هفته یک بار تنظیم میشود تا زمان ساخت هر بلاک نزدیک ۱۰ دقیقه بماند. وقتی ماینرهای تازه با دستگاه‌های قوی‌تر وارد شبکه میشوند، سختی بالا می‌رود و سهم هر تراهش از پاداش کمتر میشود. در قرارداد ماینینگ ابری، هش ریت شما ثابت است ولی سهمتان از شبکه هر ماه کوچک‌تر میشود.
هاوینگ عامل دوم است. هر حدود چهار سال، پاداش هر بلاک نصف میشود؛ آخرین هاوینگ در آوریل ۲۰۲۴ پاداش را از ۶٫۲۵ به ۳٫۱۲۵ بیت‌کوین رساند و هاوینگ بعدی حدود سال ۲۰۲۸ انتظار می‌رود. اگر قرارداد شما از روز هاوینگ عبور کند، درآمد بیت‌کوینی روزانه یک‌شبه تقریبا نصف میشود، در حالی که هزینه برق همان است. جزئیات را در درس هاوینگ بخوانید.
مقایسه ماینینگ ابری با خرید دستگاه و خرید بیت‌کوین
جدول زیر سه راه رسیدن به بیت‌کوین را از نظر میزان کنترل شما روی دارایی، هزینه‌های جاری و ریسک کنار هم می‌گذارد:
| ویژگی | ماینینگ ابری | خرید دستگاه ماینر | خرید مستقیم بیت‌کوین |
|---|---|---|---|
| سرمایه اولیه | کم تا متوسط | زیاد | به انتخاب شما |
| کنترل روی دارایی | ندارید | کامل | کامل |
| هزینه برق و نگهداری | روزانه از درآمد کم میشود | به عهده خود شما | ندارد |
| ریسک طرف مقابل | بسیار بالا | کم | در حد صرافی یا کیف پول |
| ارزش در پایان دوره | صفر | دستگاه دست دوم | همان بیت‌کوین |
| شفافیت درآمد | وابسته به داشبورد سایت | قابل بررسی در استخر | قابل بررسی در بلاکچین |
مهم‌ترین تفاوت ردیف آخر جدول است. در پایان قرارداد ماینینگ ابری چیزی در دست شما نمی‌ماند، ولی دستگاه خریداری‌شده یا بیت‌کوین خریداری‌شده همچنان ارزش دارد.
نشانه‌های کلاهبرداری در سایت‌های ماینینگ ابری
این حوزه یکی از پرکلاهبرداری‌ترین بخش‌های بازار ارز دیجیتال است. پرونده بیت‌کلاب نتورک (BitClub Network) که در سال ۲۰۱۹ در آمریکا باز شد، حدود ۷۲۲ میلیون دلار از سرمایه‌گذاران گرفته بود، و بنیان‌گذاران هش‌فلر (HashFlare) هم در سال ۲۰۲۲ به کلاهبرداری حدود ۵۷۵ میلیون دلاری متهم شدند. در هر دو پرونده، شرکت بیش از توان واقعی خود قرارداد فروخته بود و سود کاربران قدیمی از پول کاربران تازه پرداخت می‌شد. این الگو همان طرح پانزی است. نشانه‌های آن:
- سود ثابت و تضمینی روزانه. درآمد استخراج هر روز با قیمت و سختی تغییر می‌کند و هیچ ماینر واقعی سود ثابت ندارد.
- پاداش زیرمجموعه‌گیری چندسطحی. وقتی درآمد اصلی شرکت از آوردن کاربر تازه باشد، استخراج فقط پوشش تبلیغاتی است.
- نبود آدرس و مجوز مزرعه. شرکت واقعی محل مزرعه، ظرفیت برق و عکس یا بازدید از تاسیسات را نشان می‌دهد.
- قرارداد مادام‌العمر. دستگاه‌های استخراج پس از چند سال از رده خارج میشوند و قرارداد بی‌پایان معنا ندارد.
- افزایش ناگهانی حداقل برداشت. این کار معمولا نشانه کمبود نقدینگی شرکت است.
- اپلیکیشنی که با زدن یک دکمه روی گوشی استخراج انجام می‌دهد. گوشی توان لازم برای استخراج بیت‌کوین را ندارد.
الگوهای دیگر را در درس کلاهبرداری رمزارز ببینید.
شش قدم بررسی یک سایت ماینینگ ابری پیش از پرداخت
اگر با وجود این ریسک‌ها قصد خرید قرارداد دارید، پیش از پرداخت این مراحل را انجام دهید:
- سود را خودتان حساب کنید. درآمد وعده‌داده‌شده را با هش پرایس روز مقایسه کنید و هزینه نگهداری را از آن کم کنید.
- متن کامل قرارداد را بخوانید. بند توقف قرارداد در زمان زیان، نحوه محاسبه هزینه برق و شرایط برداشت را پیدا کنید.
- لینک ناظر استخر بخواهید. ارائه‌دهنده معتبر یک لینک فقط‌خواندنی از حساب استخر می‌دهد تا هش ریت واقعی را ببینید.
- واریزها را در بلاکچین ردیابی کنید. آدرس پرداخت‌کننده را در بلاک اکسپلورر بررسی کنید و ببینید از کدام استخر پول آمده است.
- سابقه و ثبت شرکت را بررسی کنید. شرکتی که کمتر از یک سال سابقه دارد یا نام مدیرانش معلوم نیست، ریسک بسیار بالایی دارد.
- با مبلغ کم آزمایش کنید. اولین برداشت را پیش از هر خرید بزرگ‌تر امتحان کنید.
نکات کلیدی این درس
- ماینینگ ابری اجاره توان محاسباتی از یک مزرعه استخراج برای مدت مشخص است و دستگاهی در اختیار شما نمی‌گذارد.
- سه مدل اصلی دارد: اجاره هش ریت، میزبانی دستگاه و بازار هش ریت؛ میزبانی دستگاه شفاف‌ترین مدل است.
- هزینه نگهداری روزانه، یعنی برق و خدمات، مهم‌ترین عامل سود یا زیان قرارداد است.
- هش پرایس درآمد روزانه هر تراهش را نشان می‌دهد و معیار سنجش هر وعده سود است.
- رشد سختی شبکه و هاوینگ درآمد قرارداد را در طول زمان کم می‌کنند.
- سود ثابت تضمینی، زیرمجموعه‌گیری و قرارداد مادام‌العمر نشانه‌های آشکار طرح پانزیاند.
جمع‌بندی
ماینینگ ابری راهی برای ورود به استخراج بیت‌کوین بدون خرید دستگاه و درگیری با برق و سرمایش است، ولی این راحتی هزینه دارد. شما همه ریسک‌های استخراج، یعنی افت قیمت، رشد سختی و هاوینگ را می‌پذیرید و ریسک اعتماد به شرکت ارائه‌دهنده هم به آن اضافه میشود. پیش از هر خرید، سود را با هش پرایس روز و هزینه نگهداری خودتان حساب کنید و آن را با خرید مستقیم بیت‌کوین مقایسه کنید. هر پیشنهاد با سود ثابت روزانه را کنار بگذارید.
سوالات متداول درباره ماینینگ ابری
۵ سوالآیا ماینینگ ابری واقعی است؟
بله، شرکتهای واقعی هم وجود دارند که توان مزرعه خود را اجاره میدهند یا دستگاه کاربران را نگه میدارند. ولی بخش بزرگی از سایتهایی که در شبکههای اجتماعی تبلیغ میشوند طرح پانزیاند و استخراجی انجام نمیدهند.
ماینینگ ابری چقدر سود دارد؟
سود به هش پرایس، هزینه نگهداری و قیمت خرید قرارداد بستگی دارد. با اعداد رایج سال ۲۰۲۵، بیشتر قراردادهای یک‌ساله در صورت ثابت ماندن قیمت بیت‌کوین زیان‌ده بودند و فقط با رشد تند قیمت سود می‌دادند.
آیا ماینینگ ابری با گوشی ممکن است؟
گوشی فقط برای دیدن داشبورد و برداشت کاربرد دارد و استخراج روی دستگاه‌های مزرعه انجام میشود. اپلیکیشنی که ادعا می‌کند خود گوشی را به ماینر تبدیل می‌کند، ماینینگ واقعی انجام نمی‌دهد.
چه ارزهایی را میشود با ماینینگ ابری استخراج کرد؟
بیشتر قراردادها برای بیتکویناند. بعضی ارائهدهندهها لایتکوین، دوجکوین یا کسپا (Kaspa) را هم ارائه میدهند. اتریوم از سال ۲۰۲۲ به اثبات سهام رفته و دیگر استخراج نمیشود؛ سایتی که قرارداد استخراج اتریوم بفروشد قابل اعتماد نیست.
تفاوت ماینینگ ابری با استیکینگ چیست؟
در ماینینگ ابری توان محاسباتی اجاره میکنید و هزینه برق میدهید. در استیکینگ (Staking)، ارز دیجیتال را در شبکهای با اثبات سهام قفل میکنید و پاداش میگیرید و دارایی اصلی در پایان دوره به شما برمیگردد. توضیح بیشتر در درس استیکینگ آمده است.
