قیمت چند روز پشت سر هم بالا رفته و خریداران راضی‌اند. ناگهان یک کندل کوچک بالای نمودار ظاهر میشود و کندل بعدی با فروش سنگین بخش بزرگی از صعود قبلی را پس میگیرد. ستاره عصرگاهی نام همین ترکیب سه‌کندلی است؛ یکی از شناخته‌شده‌ترین الگوهای بازگشتی نزولی که در سقف حرکت صعودی شکل میگیرد و به معامله‌گر هشدار میدهد قدرت خریداران رو به پایان است. در این درس سطح مبتدی ساختار الگو، چهار شرط اعتبار، انواع آن، نقطه ورود و حد ضرر، یک مثال عددی روی EUR/USD و شش اشتباه رایج را قدم به قدم می‌بینید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
ستاره عصرگاهی چیست؟
ستاره عصرگاهی (Evening Star) یک الگوی کندلی سه‌تایی است که پایان یک حرکت صعودی و احتمال شروع ریزش را نشان میدهد. به این الگو «ستاره شامگاهی» هم می‌گویند و هر دو نام به یک چیز اشاره دارند. نام آن از سیاره‌ی زهره گرفته شده که کمی پیش از تاریکی شب در آسمان دیده میشود؛ الگو هم درست پیش از «تاریک شدن» بازار، یعنی پیش از ریزش قیمت، ظاهر میشود.
هر کندل در نمودار شمعی چهار قیمت دارد: باز شدن، بسته شدن، بالاترین و پایین‌ترین قیمت. بخش پهن کندل «بدنه» و خط‌های نازک بالا و پایین آن «سایه» نام دارند. اگر با این اجزا آشنا نیستید، اول درس نمودار شمعی را بخوانید.
الگوی ستاره عصرگاهی قرینهی الگوی ستاره صبحگاهی است. ستاره صبحگاهی در کف بازار و بعد از ریزش ساخته میشود و نشانهی بازگشت صعودی است. ستاره عصرگاهی در سقف و بعد از صعود ساخته میشود و نشانهی بازگشت نزولی است. نسخهی صعودی را در ادامه‌ی همین درس با این الگو مقایسه کرده‌ایم.
ستاره عصرگاهی فقط در انتهای یک حرکت صعودی معنا دارد. همین سه کندل در وسط یک محدوده‌ی بی‌جهت، ارزش معاملاتی ندارند.
ساختار سه کندل الگوی ستاره عصرگاهی
هر کدام از سه کندل این الگو نقش مشخصی دارد:
- کندل اول (صعودی و بلند): این کندل ادامه‌ی همان روند صعودی است و نشان میدهد خریداران هنوز کنترل بازار را در دست دارند. بدنهی آن معمولا از میانگین کندل‌های قبلی بزرگ‌تر است.
- کندل دوم (بدنهی کوچک): این کندل «ستاره» الگوست. بدنهی کوچک آن می‌تواند سبز یا قرمز باشد و معمولا بالاتر از بدنهی کندل اول قرار میگیرد. کوچک بودن بدنه یعنی خریداران و فروشندگان در این کندل تقریبا هم‌قدرت بوده‌اند.
- کندل سوم (نزولی و بلند): این کندل پایین‌تر از کندل دوم باز میشود و بسته شدن آن دست‌کم تا نیمه‌ی بدنهی کندل اول پایین می‌آید. همین کندل تایید الگو به شمار می‌رود.
در بازار سهام، کندل دوم اغلب با یک «گپ» یعنی فاصله‌ی خالی میان قیمت بسته شدن یک کندل و باز شدن کندل بعدی، از کندل اول جدا میشود. در فارکس که بازار ۲۴ ساعته است، این گپ کمتر دیده میشود و کندل دوم معمولا فقط بالای کندل اول یا هم‌سطح با آن قرار میگیرد. الگو بدون گپ هم معتبر است.
داستان خریداران و فروشندگان در این الگو
هر الگوی کندلی خلاصه‌ی رفتار معامله‌گران در چند بازه‌ی زمانی است و این الگو هم یک داستان سه‌مرحله‌ای دارد.
در کندل اول، خریداران با اطمینان قیمت را بالا می‌برند و بیشتر معامله‌گران انتظار ادامه‌ی صعود را دارند. در کندل دوم، قیمت تلاش می‌کند بالاتر برود، ولی فروشندگان جلوی آن را می‌گیرند و کندل با بدنهی کوچک بسته میشود. این مکث اولین نشانهی خستگی خریداران است. در کندل سوم، فروشندگان کنترل را به دست می‌گیرند و قیمت را تا عمق کندل اول پایین می‌آورند. معامله‌گرانی که در سقف خریده‌اند حالا در ضررند و بسته شدن معامله‌های آن‌ها فشار فروش را بیشتر می‌کند.
هرچه کندل سوم بخش بیشتری از بدنهی کندل اول را پس بگیرد، پیام الگو قوی‌تر است.
چهار شرط اعتبار الگوی ستاره عصرگاهی
سه کندلی که شبیه این الگو باشند همیشه سیگنال نمی‌دهند. چهار شرط زیر الگوی معتبر را از نوسان معمولی جدا می‌کند:
- روند صعودی روشن پیش از الگو: الگوی بازگشتی به حرکتی نیاز دارد که بخواهد آن را برگرداند. چند سقف و کف بالاتر پشت سر هم، نشانهی همین روند است.
- بدنهی کوچک کندل دوم: بدنهی ستاره باید به‌وضوح از دو کندل کناری کوچک‌تر باشد. اگر بدنهی آن بزرگ باشد، این سه کندل فقط یک نوسان معمولی را نشان میدهند.
- بسته شدن کندل سوم زیر نیمه‌ی کندل اول: وسط بدنهی کندل اول را پیدا کنید. کندل سوم باید پایین‌تر از این نقطه بسته شود.
- شکل گرفتن روی مقاومت: مقاومت سطحی است که قیمت قبلا چند بار از آن برگشته است. اگر الگو روی چنین سطحی یا روی یک سقف قبلی ساخته شود، احتمال موفقیت آن بیشتر میشود. روش رسم این سطوح را در درس حمایت و مقاومت ببینید.
انواع ستاره عصرگاهی و تفاوت با الگوهای مشابه
چند الگوی دیگر شکل نزدیکی به این الگو دارند و شناختن آن‌ها از اشتباه در معامله جلوگیری می‌کند.
| الگو | محل شکل‌گیری | شکل کندل میانی | معنا |
|---|---|---|---|
| ستاره عصرگاهی | سقف حرکت صعودی | بدنهی کوچک | بازگشت نزولی |
| ستاره عصرگاهی دوجی | سقف حرکت صعودی | دوجی بدون بدنه | بازگشت نزولی با تردید بیشتر |
| نوزاد رها شده نزولی | سقف حرکت صعودی | دوجی با گپ از دو طرف | بازگشت نزولی نادر و قوی |
| ستاره صبحگاهی | کف حرکت نزولی | بدنهی کوچک | بازگشت صعودی |
| شوتینگ استار | سقف حرکت صعودی | تک‌کندل با سایهی بالایی بلند | هشدار بازگشت نزولی |
ستاره عصرگاهی دوجی همان الگوست، با این تفاوت که کندل دوم یک دوجی است. دوجی کندلی است که قیمت باز و بسته شدن آن تقریبا یکسان است و بدنه‌ای ندارد. این حالت تعادل کامل خریدار و فروشنده را نشان میدهد. نوزاد رها شده حالت کمیاب‌تر است که در آن دوجی میانی از هر دو کندل کناری با گپ جدا شده است.
شوتینگ استار یک کندل تکی با بدنهی کوچک و سایهی بالایی بلند است و گاهی همان کندل میانی الگو میشود. توضیح کامل آن را در درس کندل شوتینگ استار بخوانید.
نقش حجم معاملات و تایم فریم در اعتبار الگو
حجم معاملات یعنی مقدار خرید و فروشی که در یک بازه‌ی زمانی انجام میشود. در یک الگوی سالم، حجم کندل سوم از دو کندل قبلی بیشتر است. حجم بالا نشان میدهد فروشندگان با پول واقعی وارد شده‌اند و احتمال ادامه‌ی ریزش بیشتر است. در فارکس حجم متمرکز وجود ندارد و پلتفرم‌ها «حجم تیک» یعنی تعداد تغییرات قیمت را نمایش میدهند که برای مقایسه‌ی نسبی کافی است. روش خواندن حجم را در درس حجم معاملات توضیح داده‌ایم.
تایم فریم یعنی مدت زمانی که هر کندل نشان میدهد. این الگو روی نمودار روزانه و چهار ساعته اعتبار بیشتری دارد، چون هر کندل آن حاصل معاملهی تعداد زیادی از فعالان بازار است. روی نمودار یک یا پنج دقیقه‌ای، این الگو بارها ساخته میشود و بیشتر آن‌ها فقط نویز بازارند.
نقطه ورود، حد ضرر و هدف در ستاره عصرگاهی
معامله با این الگو سه عدد دارد که پیش از ورود باید مشخص باشند:
- ورود: رایج‌ترین روش، فروش بعد از بسته شدن کامل کندل سوم است. معامله‌گران محتاط‌تر منتظر کندل چهارم می‌مانند و وقتی قیمت زیر کف کندل سوم برود، وارد می‌شوند. این روش سیگنال‌های کمتر ولی مطمئن‌تری میدهد.
- حد ضرر: جای منطقی حد ضرر کمی بالاتر از بالاترین قیمت الگو، یعنی سقف سایهی کندل دوم است. اگر قیمت از این نقطه بالاتر برود، الگو باطل شده است.
- هدف قیمت: هدف اول نزدیک‌ترین سطح حمایت زیر الگوست. هدف دوم را می‌توانید روی کف قبلی روند صعودی بگذارید.
اگر فاصله‌ی هدف تا نقطه ورود کمتر از دو برابر فاصله‌ی حد ضرر باشد، معامله ارزش ریسک را ندارد.
اندازه‌ی حجم معامله را همیشه از روی فاصله‌ی حد ضرر حساب کنید. قاعده‌ی رایج این است که در هر معامله بیش از یک تا دو درصد حساب را در معرض ضرر قرار ندهید. جزئیات این قاعده را در درس مدیریت ریسک و حد ضرر ببینید.
مثال عددی ستاره عصرگاهی روی EUR/USD
فرض کنید EUR/USD روی نمودار چهار ساعته از ۱٫۰۸۰۰ تا ۱٫۱۰۰۰ بالا رفته و سطح ۱٫۱۰۰۰ قبلا یک بار مقاومت بوده است. سه کندل زیر پشت سر هم ساخته می‌شوند:
- کندل اول: باز شدن در ۱٫۰۹۳۰ و بسته شدن در ۱٫۰۹۹۰، یعنی یک کندل صعودی ۶۰ پیپی. پیپ کوچک‌ترین واحد رایج تغییر قیمت در جفت ارزهاست.
- کندل دوم: بدنهی کوچک میان ۱٫۰۹۹۵ و ۱٫۱۰۰۵ و سقف سایه در ۱٫۱۰۲۰.
- کندل سوم: باز شدن در ۱٫۰۹۹۰ و بسته شدن در ۱٫۰۹۴۰ با حجم تیک بالاتر از دو کندل قبلی.
نیمه‌ی بدنهی کندل اول ۱٫۰۹۶۰ است و کندل سوم ۲۰ پیپ پایین‌تر از آن بسته شده است. هر چهار شرط برقرار است و الگو معتبر به نظر می‌رسد.
ورود: فروش در ۱٫۰۹۴۰ بعد از بسته شدن کندل سوم.
حد ضرر: ۱٫۱۰۲۵، یعنی ۵ پیپ بالاتر از سقف کندل دوم. فاصله تا ورود ۸۵ پیپ است.
هدف: ۱٫۰۷۷۰، کمی بالاتر از کف حرکت. فاصله تا ورود ۱۷۰ پیپ است.
- حساب ۱۰ هزار دلاری با ریسک یک درصد یعنی حداکثر ۱۰۰ دلار ضرر در این معامله
- ۱۰۰ دلار تقسیم بر ۸۵ پیپ حدود ۱٫۱۸ دلار برای هر پیپ میشود، یعنی حجم حدود ۰٫۱۲ لات
- سود در هدف: ۱۷۰ پیپ ضرب در ۱٫۱۸ دلار حدود ۲۰۰ دلار و نسبت ریسک به ریوارد ۱ به ۲
اگر قیمت پیش از رسیدن به هدف به ۱٫۰۸۶۰ برسد، بستن نیمی از حجم و بردن حد ضرر به نقطه ورود، باقی معامله را بدون ریسک نگه می‌دارد.
ترکیب ستاره عصرگاهی با اندیکاتور RSI
اندیکاتور ابزاری است که با یک فرمول از روی قیمت محاسبه میشود و روی نمودار نمایش داده میشود. شاخص قدرت نسبی یا RSI عددی میان صفر تا ۱۰۰ است که سرعت و قدرت حرکت قیمت را نشان میدهد. وقتی RSI بالای ۷۰ باشد، بازار در ناحیه‌ی «اشباع خرید» است، یعنی قیمت در مدت کوتاهی بیش از حد معمول بالا رفته است.
اگر الگو هم‌زمان با RSI بالای ۷۰ شکل بگیرد، دو نشانهی مستقل خستگی خریداران را تایید می‌کنند. نشانهی قوی‌تر، واگرایی است: قیمت سقف بالاتری می‌سازد ولی RSI سقف پایین‌تری ثبت می‌کند. ستاره عصرگاهی روی چنین سقفی سیگنال فروش قوی‌تری میدهد. روش خواندن این اندیکاتور را در درس اندیکاتور RSI ببینید.
برای آشنایی بیشتر با سایر الگوهای کندلی و تاریخچه‌ی آن‌ها، [صفحه مرجع الگوهای کندلی](https://en.wikipedia.org/wiki/Candlestick_pattern) را هم ببینید.
شش اشتباه رایج در معامله با ستاره عصرگاهی
- ورود پیش از بسته شدن کندل سوم: کندل تا لحظه‌ی بسته شدن می‌تواند شکل کاملا متفاوتی پیدا کند.
- دیدن الگو در وسط محدوده‌ی خنثی: بدون روند صعودی قبلی، این سه کندل معنای بازگشت ندارند.
- معامله در تایم فریم‌های خیلی کوچک: روی نمودار یک دقیقه‌ای، بیشتر این الگوها سیگنال‌های بی‌اعتبارند.
- نادیده گرفتن حمایت نزدیک: اگر یک حمایت مهم چند پیپ زیر نقطه ورود باشد، جای کافی برای سود وجود ندارد.
- حد ضرر خیلی نزدیک: حد ضرری که پایین‌تر از سقف ستاره قرار بگیرد، با یک نوسان معمولی فعال میشود.
- فروش خلاف روند بزرگ‌تر: این الگو روی نمودار ۱۵ دقیقه‌ای در دل یک روند صعودی قوی روزانه، معمولا فقط یک اصلاح کوتاه را نشان میدهد.
نکات کلیدی این درس
- ستاره عصرگاهی یک الگوی سه‌کندلی بازگشتی نزولی است که در سقف حرکت صعودی ساخته میشود.
- کندل اول صعودی و بلند است، کندل دوم بدنهی کوچکی دارد و کندل سوم با فروش سنگین پایین می‌آید.
- کندل سوم باید زیر نیمه‌ی بدنهی کندل اول بسته شود.
- شکل گرفتن روی مقاومت و حجم بالای کندل سوم، اعتبار الگو را بیشتر می‌کند.
- حد ضرر بالای سقف کندل دوم و هدف روی نزدیک‌ترین حمایت قرار میگیرد.
- نمودار روزانه و چهار ساعته سیگنال‌های قابل اعتمادتری از تایم فریم‌های کوچک میدهند.
اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی
اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.
برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:
- بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
- رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
- تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
- پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.
💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:
- تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
- ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com
جمع‌بندی
الگوی ستاره عصرگاهی داستان خستگی خریداران و ورود فروشندگان را در سه کندل روایت می‌کند: یک صعود قوی، یک مکث و یک ریزش سنگین. این الگو وقتی ارزش معامله دارد که بعد از یک روند صعودی روشن، روی یک مقاومت و با کندل سوم قوی ساخته شود. ورود بعد از بسته شدن کندل سوم، حد ضرر بالای سقف ستاره و هدفی که دست‌کم دو برابر فاصله‌ی حد ضرر باشد، اسکلت یک معاملهی منطقی با این الگوست. اگر این الگو را در کنار حجم معاملات و اندیکاتور RSI بسنجید و جهت تایم فریم بالاتر را هم در نظر بگیرید، از یک الگوی ساده به ابزاری قابل اتکا در معامله‌های شما تبدیل میشود.
سوالات متداول درباره ستاره عصرگاهی
۵ سوالستاره عصرگاهی صعودی است یا نزولی؟
این الگو بازگشتی و نزولی است. در سقف یک حرکت صعودی ساخته میشود و احتمال ریزش قیمت بعد از آن را نشان میدهد.
تفاوت ستاره عصرگاهی و ستاره صبحگاهی چیست؟
این دو الگو قرینهی یکدیگرند. ستاره صبحگاهی در کف بازار و بعد از ریزش ساخته میشود و نشانهی صعود است، و ستاره عصرگاهی در سقف و بعد از صعود دیده میشود. شرح کامل نسخهی صعودی در درس الگوی ستاره صبحگاهی آمده است.
آیا کندل وسط ستاره عصرگاهی باید قرمز باشد؟
خیر. رنگ کندل دوم اهمیتی ندارد و فقط کوچک بودن بدنهی آن مهم است. اگر این کندل دوجی باشد، الگو «ستاره عصرگاهی دوجی» نام دارد.
حد ضرر در الگوی ستاره عصرگاهی کجاست؟
حد ضرر کمی بالاتر از بالاترین قیمت الگو، یعنی سقف سایهی کندل دوم، قرار میگیرد. عبور قیمت از این نقطه یعنی الگو باطل شده است.
بهترین تایم فریم برای ستاره عصرگاهی کدام است؟
نمودار روزانه و چهار ساعته بهترین نتیجه را میدهند. در این تایم فریمها هر کندل حاصل معاملهی تعداد زیادی از فعالان بازار است و نویز کمتری دارد. اگر روی نمودار یک ساعته معامله میکنید، جهت نمودار چهار ساعته را هم ببینید.
