وقتی خبر میرسد که قدرت پردازش شبکه بیتکوین رکورد تازهای زده یا ناگهان افت کرده، بیشتر معاملهگران نمیدانند این عدد دقیقا کدام فعالیت را میسنجد. نام این عدد هش ریت است و نشان میدهد ماینرهای سراسر دنیا در هر ثانیه چند حدس برای ساختن بلاک بعدی میزنند. در این درس واحدهای این شاخص، روش محاسبه آن، رابطهاش با سختی شبکه، اثر آن بر امنیت شبکه و قیمت بیتکوین، و یک مثال عددی از درآمد ماینر را میبینید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
هش ریت چیست؟
هش ریت (Hashrate) تعداد محاسبههای هشی است که یک دستگاه یا کل شبکه در یک ثانیه انجام میدهد. هش خروجی یک تابع ریاضی است که هر ورودی را به رشتهای با طول ثابت تبدیل میکند؛ با کوچکترین تغییر ورودی، خروجی کاملا عوض میشود. توضیح کامل این مفهوم را در درس هش بخوانید.
ماینر کسی است که با دستگاههای پردازشی تراکنشها را در بلاکهای تازه ثبت میکند و در عوض پاداش میگیرد. هرچه دستگاههای بیشتری روشن باشند، قدرت پردازش شبکه بالاتر میرود. به همین دلیل این عدد معیار اصلی سنجش اندازه صنعت ماینینگ و قدرت محافظت از شبکههای اثبات کار است.
هش ریت سرعت حدس زدن ماینرهاست. عدد بالاتر یعنی دستگاههای بیشتر، برق بیشتر و هزینه بالاتر برای کسی که بخواهد به شبکه حمله کند.
ماینر چطور بلاک پیدا میکند؛ از یک هش تا یک بلاک
برای ساختن هر بلاک در بیتکوین، ماینر باید عددی پیدا کند که وقتی با اطلاعات بلاک ترکیب و هش شود، خروجی از یک مقدار هدف کوچکتر باشد. این عدد را نانس (Nonce) مینامند. هیچ راه میانبری برای پیدا کردن نانس درست وجود ندارد و ماینر فقط میتواند عددها را یکییکی امتحان کند.
هر امتحان یک هش است. دستگاهی که در ثانیه ۲۰۰ هزار میلیارد هش بسازد، در ثانیه ۲۰۰ هزار میلیارد شانس دارد. اولین ماینری که جواب درست را پیدا کند بلاک را به شبکه میفرستد، نودها درستی آن را در کسری از ثانیه بررسی میکنند و پاداش به او میرسد.
پس قدرت پردازش هر ماینر معادل تعداد بلیتهای قرعهکشی است. ماینری که سهم بیشتری از قدرت کل شبکه را دارد، به همان نسبت بلاکهای بیشتری پیدا میکند. ماینرهای کوچک برای اینکه درآمد منظمتری داشته باشند، قدرت خود را در یک استخر ماینینگ جمع میکنند.
واحدهای هش ریت از H/s تا ZH/s

واحد پایه یک هش در ثانیه یا H/s است. چون عددها خیلی بزرگاند، از پیشوندهای هزارتایی استفاده میشود:
- کیلوهش (KH/s): هزار هش در ثانیه
- مگاهش (MH/s): یک میلیون هش در ثانیه
- گیگاهش (GH/s): یک میلیارد هش در ثانیه
- تراهش (TH/s): هزار میلیارد هش در ثانیه؛ واحد معمول برای یک دستگاه ماینر بیتکوین
- پتاهش (PH/s): هزار تراهش؛ واحد معمول برای یک مزرعه ماینینگ
- اگزاهش (EH/s): یک میلیون تراهش؛ واحد سنجش کل شبکه
- زتاهش (ZH/s): هزار اگزاهش
قدرت پردازش بیتکوین در سال ۲۰۱۰ با پردازنده رایانههای خانگی چند مگاهش بود. امروز این عدد در نوامبر ۲۰۲۶ حدود ۱۰۰۰ اگزاهش، یعنی نزدیک یک زتاهش در ثانیه است. این رشد از ورود دستگاههای ASIC آمد؛ تراشههایی که فقط برای یک الگوریتم ساخته شدهاند.
سختی شبکه و هش ریت بیت کوین چه رابطهای دارند؟

سختی شبکه (Difficulty) عددی است که مشخص میکند پیدا کردن نانس درست چقدر سخت باشد. بیتکوین میخواهد بهطور میانگین هر ۱۰ دقیقه یک بلاک ساخته شود. اگر ماینرهای تازه وارد شوند و بلاکها زودتر پیدا شوند، شبکه سختی را بالا میبرد. اگر ماینرها خاموش کنند، سختی پایین میآید. این سازوکار بخشی از الگوریتم اجماع اثبات کار در بیتکوین است.
این تنظیم هر ۲۰۱۶ بلاک، یعنی تقریبا هر دو هفته، بهطور خودکار انجام میشود. شبکه زمان واقعی ساخت آن ۲۰۱۶ بلاک را با زمان هدف دو هفته مقایسه میکند و سختی را به همان نسبت تغییر میدهد. هر تغییر حداکثر چهار برابر به بالا یا پایین است.
هیچکس قدرت کل شبکه را مستقیم نمیبیند. نودها فقط بلاکها و سختی را میبینند و این عدد از روی آنها تخمین زده میشود:
| ورودی | مقدار نمونه |
|---|---|
| سختی شبکه | حدود ۱۴۸ هزار میلیارد (148T) |
| ضریب ثابت | ۲ به توان ۳۲ |
| زمان هدف بلاک | ۶۰۰ ثانیه |
| قدرت تخمینی شبکه | سختی ضرب در ۲ به توان ۳۲ تقسیم بر ۶۰۰، حدود ۱۰۶۰ اگزاهش |
چون بلاکها بهطور تصادفی پیدا میشوند، تخمین روزانه پرنوسان است. برای همین بیشتر تحلیلگران میانگین ۷ روزه یا ۳۰ روزه آن را دنبال میکنند. نمودار زنده این عدد را میتوانید در نمودار هش ریت و سختی شبکه بیت کوین ببینید.
قدرت پردازش بالا میرود، بلاکها زودتر پیدا میشوند و دو هفته بعد سختی بالا میرود. این چرخه زمان بلاک را نزدیک ۱۰ دقیقه نگه میدارد.
قدرت دستگاه ماینر و بازدهی انرژی

برای انتخاب دستگاه، کنار قدرت پردازش باید بازدهی انرژی را هم دید. این عدد با ژول بر تراهش (J/TH) سنجیده میشود؛ یعنی دستگاه برای ساختن هر تراهش چقدر برق مصرف میکند. هرچه این عدد کوچکتر باشد، دستگاه با برق کمتری همان کار را انجام میدهد.
| دستگاه نمونه | قدرت تقریبی | بازدهی تقریبی |
|---|---|---|
| انت ماینر S19j Pro | حدود ۱۰۴ تراهش | حدود ۲۹٫۵ ژول بر تراهش |
| انت ماینر S21 | حدود ۲۰۰ تراهش | حدود ۱۷٫۵ ژول بر تراهش |
| انت ماینر S21 XP | حدود ۲۷۰ تراهش | حدود ۱۳٫۵ ژول بر تراهش |
وقتی قدرت کل شبکه بالا میرود، سهم هر دستگاه از پاداش کم میشود. دستگاههای قدیمی با بازدهی پایین زودتر از بقیه به نقطه زیان میرسند و خاموش میشوند. به همین دلیل قدرت شبکه به قیمت برق هم حساس است و ماینرها به مناطقی با برق ارزان میروند. اصول کلی این کار را در درس استخراج ارز دیجیتال ببینید.
هش ریت و امنیت شبکه بیت کوین
برای بازنویسی تاریخچه تراکنشها، مهاجم باید بیش از نیمی از قدرت پردازش کل شبکه را در اختیار داشته باشد. این سناریو حمله ۵۱ درصدی نام دارد. با قدرتی نزدیک یک زتاهش، چنین حملهای به میلیونها دستگاه ASIC و برقی در اندازه مصرف یک کشور کوچک نیاز دارد. هزینه آن عملا از هر سود احتمالی بیشتر است.
در شبکههای کوچکتر وضعیت فرق دارد. اتریوم کلاسیک در سال ۲۰۲۰ چند بار هدف حمله ۵۱ درصدی قرار گرفت، چون قدرت پردازش پایینی داشت و میشد توان لازم را برای چند ساعت اجاره کرد. اتریوم از سپتامبر ۲۰۲۲ به اثبات سهام رفت و دیگر ماینر ندارد.
| شبکه | الگوریتم | سختافزار اصلی |
|---|---|---|
| بیتکوین | SHA-256 | دستگاه ASIC |
| لایت کوین و دوج کوین | Scrypt | دستگاه ASIC؛ استخراج مشترک |
| اتریوم کلاسیک | Etchash | ASIC و کارت گرافیک |
| مونرو | RandomX | پردازنده رایانه (CPU) |
قدرت شبکههایی که الگوریتم متفاوت دارند با هم قابل مقایسه نیست. یک تراهش در SHA-256 با یک تراهش در الگوریتم دیگر کار یکسانی انجام نمیدهد. مقایسه درست، سهم هر شبکه از کل قدرت قابل دسترس برای همان الگوریتم است.
چه عواملی قدرت پردازش شبکه را بالا و پایین میبرد؟
این عدد با تصمیم هزاران ماینر تغییر میکند و هر ماینر فقط یک حساب ساده دارد: آیا درآمد روزانه دستگاه از هزینه برق بیشتر است؟ عوامل اصلی اینها هستند:
- قیمت بیتکوین. قیمت بالاتر درآمد هر بلاک را به دلار بالا میبرد و ماینرها دستگاههای بیشتری روشن میکنند.
- قیمت برق. برق ارزان سودآوری را حفظ میکند و گران شدن برق باعث خاموش شدن دستگاههای قدیمی میشود.
- هاوینگ. هر چهار سال پاداش بلاک نصف میشود. در آوریل ۲۰۲۴ پاداش از ۶٫۲۵ به ۳٫۱۲۵ بیتکوین رسید و درآمد هر بلاک برای ماینرها یکشبه نصف شد.
- قانونگذاری. در مه ۲۰۲۱ چین ماینینگ را ممنوع کرد. قدرت شبکه تا ژوئیه نزدیک به نصف افت کرد و سختی در ۳ ژوئیه ۲۰۲۱ حدود ۲۸ درصد پایین آمد؛ بزرگترین کاهش سختی تاریخ بیتکوین.
- آبوهوا و شبکه برق. در تابستانهای گرم، محدودیت برق در کشورهایی مثل ایران و ایالت تگزاس آمریکا ماینرها را مجبور به خاموش کردن دستگاهها میکند و قدرت شبکه چند روز افت میکند.
- نسل تازه دستگاهها. دستگاه کممصرفتر با همان برق هش بیشتری میسازد و قدرت شبکه را بدون نیاز به برق اضافه بالا میبرد.
رابطه هش ریت با قیمت بیت کوین

در بلندمدت قدرت شبکه و قیمت همجهت حرکت کردهاند و معمولا قیمت جلوتر حرکت میکند. وقتی قیمت بالا میرود، ماینرها دستگاه سفارش میدهند. ساخت و نصب این دستگاهها چند ماه طول میکشد، پس هش ریت معمولا با تاخیر به دنبال قیمت میآید.
بعضی معاملهگران میگویند «قیمت به دنبال هش ریت میرود». این جمله فقط بخشی از ماجراست. رشد قدرت پردازش نشان میدهد ماینرها به سودآوری آینده اطمینان دارند و سرمایه سنگین در دستگاه و زیرساخت گذاشتهاند. این اطمینان نشانه مثبتی است و برای پیشبینی قیمت باید کنار عوامل دیگر دیده شود.
این عدد را بهعنوان نشانه سلامت شبکه و اطمینان ماینرها بخوانید. برای زمانبندی ورود و خروج، آن را کنار شاخصهای دیگر تحلیل آنچین بگذارید.
اثر غیرمستقیم هم وجود دارد. ماینرها برای پرداخت هزینه برق بخشی از بیتکوین خود را میفروشند. وقتی حاشیه سودشان کم شود، فشار فروش آنها در بازار بیشتر میشود.
تسلیم ماینرها و میانگین های قدرت شبکه

تسلیم ماینرها (Miner Capitulation) دورهای است که بخش بزرگی از ماینرها به زیان میرسند، دستگاهها را خاموش میکنند و ذخیره بیتکوین خود را میفروشند. این اتفاق معمولا پس از ریزش شدید قیمت یا پس از هاوینگ رخ میدهد.
یکی از روشهای رایج برای دیدن این دوره، مقایسه میانگین ۳۰ روزه و ۶۰ روزه قدرت پردازش شبکه است:
- ورود به دوره تسلیم: میانگین ۳۰ روزه به زیر میانگین ۶۰ روزه میرود؛ یعنی قدرت شبکه در حال کم شدن است.
- پایان دوره تسلیم: میانگین ۳۰ روزه دوباره به بالای میانگین ۶۰ روزه برمیگردد؛ یعنی ماینرهای ضعیف حذف شدهاند و قدرت شبکه دوباره رشد میکند.
در گذشته پایان چند دوره تسلیم نزدیک کفهای میانمدت قیمت بوده است، مثل پایان سال ۲۰۱۸ و پس از ممنوعیت چین در ۲۰۲۱. تعداد این نمونهها کم است و هیچ تضمینی برای تکرار آن وجود ندارد، پس این روش را فقط یک نشانه کمکی بدانید.
هش پرایس و مثال عددی درآمد ماینر
هش پرایس (Hashprice) درآمد روزانه هر واحد قدرت پردازش است و معمولا به دلار برای هر پتاهش در روز بیان میشود. این عدد به قیمت بیتکوین، درآمد هر بلاک از پاداش و کارمزد، و قدرت کل شبکه بستگی دارد. اعداد مثال زیر فرضیاند.
قدم اول: سهم دستگاه. یک دستگاه ۲۰۰ تراهشی در شبکهای با قدرت ۱۰۰۰ اگزاهش کار میکند. سهم آن ۲۰۰ تقسیم بر یک میلیارد تراهش است، یعنی ۰٫۰۰۰۰۰۰۲ از کل شبکه.
قدم دوم: درآمد روزانه. شبکه روزانه حدود ۱۴۴ بلاک میسازد. با پاداش ۳٫۱۲۵ و کمی کارمزد، روزانه حدود ۴۵۵ بیتکوین به ماینرها میرسد. سهم دستگاه حدود ۰٫۰۰۰۰۹۱ بیتکوین است که با قیمت فرضی ۹۰ هزار دلار، حدود ۸٫۲ دلار میشود.
قدم سوم: هزینه برق. دستگاه با بازدهی ۱۷٫۵ ژول بر تراهش حدود ۳٫۵ کیلووات برق میکشد، یعنی روزانه ۸۴ کیلوواتساعت. با برق ۰٫۰۶ دلاری، هزینه روزانه حدود ۵ دلار و سود حدود ۳٫۲ دلار است.
قدم چهارم: رشد قدرت شبکه. اگر قدرت شبکه ۱۰ درصد بالا برود و قیمت ثابت بماند، درآمد به حدود ۷٫۴ دلار میرسد و سود به حدود ۲٫۴ دلار کم میشود.
رشد قدرت شبکه بدون رشد قیمت، سود هر ماینر را کم میکند. به همین دلیل ماینرها همیشه به دنبال دستگاه کممصرفتر و برق ارزانتر هستند.
اگر خودتان دستگاه ندارید و قدرت پردازش اجاره میکنید، یعنی از ماینینگ ابری استفاده میکنید، همین محاسبه را پیش از هر قرارداد انجام دهید.
اشتباه های رایج در خواندن قدرت پردازش شبکه
- قضاوت با عدد یک روز. تخمین روزانه به شانس پیدا شدن بلاکها وابسته است و میتواند ۱۰ درصد جابهجا شود. میانگین ۷ روزه را ملاک بگیرید.
- مقایسه دو الگوریتم متفاوت. قدرت پردازش بیتکوین و لایت کوین با یک معیار سنجیده نمیشوند و مقایسه مستقیم آنها نتیجه غلط میدهد.
- سیگنال خرید دانستن هر رکورد. رکورد قدرت شبکه نشانه سرمایهگذاری ماینرهاست و زمان مناسب خرید را تعیین نمیکند.
- نادیده گرفتن هزینه برق. دستگاهی با قدرت بالا و مصرف زیاد ممکن است با قیمت فعلی زیان بدهد.
- فراموش کردن تاخیر تنظیم سختی. تغییر ناگهانی قدرت شبکه تا تنظیم بعدی سختی، زمان بلاکها را کوتاه یا بلند میکند و تایید تراکنشها را هم تغییر میدهد.
نکات کلیدی این درس
- هش ریت تعداد هشهایی است که یک دستگاه یا کل شبکه در هر ثانیه میسازد.
- واحد دستگاه ماینر بیتکوین تراهش و واحد کل شبکه اگزاهش است؛ قدرت شبکه در نوامبر ۲۰۲۶ نزدیک یک زتاهش است.
- قدرت کل شبکه مستقیم دیده نمیشود و از سختی و سرعت ساخت بلاکها تخمین زده میشود.
- سختی هر ۲۰۱۶ بلاک تنظیم میشود تا زمان بلاک نزدیک ۱۰ دقیقه بماند.
- قدرت پردازش بالاتر هزینه حمله ۵۱ درصدی را بالاتر میبرد و امنیت شبکه را بیشتر میکند.
- این عدد با تاخیر به دنبال قیمت میآید و افت آن میتواند نشانه تسلیم ماینرها باشد.
جمعبندی
هش ریت سادهترین عدد برای دیدن اندازه و قدرت شبکههای اثبات کار است. این عدد نشان میدهد ماینرها چقدر سرمایه و برق در شبکه گذاشتهاند و حمله به آن چقدر گران است. برای معاملهگر، روند این عدد تصویر روشنی از وضعیت ماینرها میدهد: رشد پایدار یعنی اطمینان به آینده، و افت شدید یعنی فشار مالی و احتمال فروش بیشتر. میانگینهای آن را همراه با نمودار قیمت و تغییرات سختی ببینید تا تصویر کاملتری از بازار داشته باشید.
سوالات متداول درباره هش ریت
۵ سوالهش ریت بالا برای قیمت بیت کوین خوب است؟
قدرت پردازش بالا نشانه امنیت بیشتر شبکه و اطمینان ماینرها به سودآوری آینده است. این عدد معمولا با تاخیر به دنبال قیمت میآید و بهتنهایی قیمت را بالا نمیبرد، پس آن را نشانه سلامت شبکه بدانید.
هش ریت شبکه بیت کوین چقدر است؟
در نوامبر ۲۰۲۶ میانگین قدرت شبکه بیتکوین حدود ۱۰۰۰ اگزاهش در ثانیه، یعنی نزدیک یک زتاهش است. عدد دقیق هر روز تغییر میکند. چون تخمین روزانه به شانس پیدا شدن بلاکها وابسته است، بهتر است میانگین ۷ روزه را ببینید و برای روند بلندمدت میانگین ۳۰ روزه را.
چرا هش ریت ناگهان افت میکند؟
رایجترین دلیلها اینهاست: افت قیمت بیتکوین، گران شدن برق، قطعی برق در فصل گرم، هاوینگ و ممنوعیت ماینینگ در یک کشور است.
هش ریت با سختی شبکه چه فرقی دارد؟
هش ریت سرعت حدس زدن ماینرهاست و سختی، میزان سخت بودن معما را نشان میدهد. شبکه هر ۲۰۱۶ بلاک سختی را با قدرت ماینرها هماهنگ میکند تا زمان بلاک نزدیک ۱۰ دقیقه بماند.
آیا اتریوم هش ریت دارد؟
اتریوم از سپتامبر ۲۰۲۲ به اثبات سهام رفت و دیگر ماینینگ ندارد. شبکههایی مثل اتریوم کلاسیک، لایت کوین، دوج کوین و مونرو هنوز اثبات کار هستند و ماینر دارند.




