دو معامله‌گر با موجودی یکسان، یک پوزیشن خرید بیت‌کوین با اهرم ۱۰ باز می‌کنند. اولی با ۹٫۵ درصد افت قیمت لیکوئید می‌شود و ۶۰۰ تتر از دست می‌دهد، دومی تا ۳۲ درصد افت دوام می‌آورد ولی اگر لیکوئید شود تقریباً کل حسابش را می‌بازد. فرق این دو فقط یک انتخاب در فرم سفارش است: مارجین ایزوله یا مارجین کراس. در این درس سطح متوسط می‌بینید هر کدام از این دو حالت چطور کار می‌کند، چطور قیمت لیکوئید را جابه‌جا می‌کند، با چند پوزیشن هم‌زمان چه رفتاری دارد و کی سراغ کدام بروید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
مارجین ایزوله و کراس چیست؟
در معاملات فیوچرز ارز دیجیتال، شما کل ارزش پوزیشن را نمی‌پردازید و فقط بخشی از آن را به عنوان وثیقه کنار می‌گذارید. به این وثیقه مارجین می‌گویند. اگر با سازوکار قراردادهای آتی و دائمی آشنا نیستید، اول درس فیوچرز ارز دیجیتال را بخوانید. حالت مارجین مشخص می‌کند صرافی برای پوشش ضرر یک پوزیشن تا کجای حساب شما اجازه دسترسی دارد.
مارجین ایزوله (Isolated Margin) یعنی هر پوزیشن وثیقه جداگانه خودش را دارد. وقتی با اهرم ۱۰ پوزیشنی به ارزش ۶٬۰۰۰ تتر باز می‌کنید، ۶۰۰ تتر از موجودی کنار گذاشته می‌شود و ضرر این پوزیشن فقط از همین ۶۰۰ تتر کم می‌شود. بقیه حساب دست‌نخورده می‌ماند.
مارجین کراس (Cross Margin) یعنی کل موجودی آزاد حساب، پشتوانه مشترک همه پوزیشن‌هاست. اگر پوزیشنی ضرر کند، صرافی برای جلوگیری از لیکوئید شدن آن از بقیه موجودی برداشت می‌کند و سود باز پوزیشن‌های دیگر هم به کمک می‌آید.
خلاصه یک جمله‌ای: در مارجین ایزوله حداکثر ضرر برابر مارجین همان پوزیشن است و در مارجین کراس حداکثر ضرر تا کل موجودی حساب می‌رسد.
مارجین اولیه و مارجین نگهداری در فیوچرز
برای فهم اثر حالت مارجین روی قیمت لیکوئید، دو عدد را باید بشناسید. مارجین اولیه (Initial Margin) مبلغی است که برای باز کردن پوزیشن لازم است و از تقسیم ارزش پوزیشن بر اهرم به دست می‌آید. با اهرم ۱۰، مارجین اولیه ۱۰ درصد ارزش پوزیشن است. رابطه اهرم و وثیقه را در درس لوریج در فارکس و فرمول‌های پایه را در درس مارجین چیست ببینید؛ همان منطق در فیوچرز کریپتو هم برقرار است.
مارجین نگهداری (Maintenance Margin) کمترین وثیقه‌ای است که باید پشت پوزیشن بماند تا صرافی آن را نبندد. برای بیت‌کوین در پله اول حجم، این نرخ معمولاً حدود ۰٫۵ درصد ارزش پوزیشن است و با بزرگ‌تر شدن پوزیشن، پله به پله بالا می‌رود. وقتی وثیقه باقی‌مانده به این کف برسد، موتور لیکوئید صرافی پوزیشن را می‌بندد.
صرافی‌ها ضرر را با قیمت مارک (Mark Price) می‌سنجند، یعنی میانگین قیمت چند صرافی اسپات. سازوکار کامل بستن پوزیشن را در درس لیکوئید شدن چیست توضیح داده‌ایم.
۵ تفاوت مارجین ایزوله و کراس
جدول زیر دو حالت را از نگاه یک معامله‌گر فیوچرز کنار هم می‌گذارد:
| معیار | مارجین ایزوله | مارجین کراس |
|---|---|---|
| وثیقه پوزیشن | فقط مارجینی که به همان پوزیشن داده‌اید | کل موجودی آزاد حساب |
| حداکثر ضرر هنگام لیکوئید | مارجین همان پوزیشن | تقریباً کل موجودی |
| فاصله تا قیمت لیکوئید | کمتر و ثابت | بیشتر و وابسته به موجودی |
| اثر پوزیشن‌های دیگر | هیچ اثری ندارد | سود و ضرر همه پوزیشن‌ها با هم جمع می‌شود |
| مدیریت وثیقه | افزودن یا برداشت دستی مارجین | خودکار |
فاصله بیشتر تا لیکوئید در مارجین کراس از جیب بقیه حساب تامین می‌شود؛ پوزیشن دیرتر بسته می‌شود و ضرر بزرگ‌تری به جا می‌گذارد.
مثال عددی: قیمت لیکوئید بیت‌کوین با اهرم ۱۰
فرض کنید ۲٬۰۰۰ تتر در حساب فیوچرز دارید و در قیمت ۶۰٬۰۰۰ دلار، ۰٫۱ بیت‌کوین با اهرم ۱۰ می‌خرید. برای ساده شدن حساب، کارمزد و فاندینگ را کنار می‌گذاریم:
- ارزش پوزیشن: ۰٫۱ ضرب در ۶۰٬۰۰۰ یعنی ۶٬۰۰۰ تتر.
- مارجین اولیه: ۱۰ درصد ارزش پوزیشن، یعنی ۶۰۰ تتر.
- مارجین نگهداری: ۰٫۵ درصد ارزش پوزیشن، یعنی ۳۰ تتر.
- ضرر هر ۱٬۰۰۰ دلار افت قیمت: ۱۰۰ تتر، چون حجم ۰٫۱ بیت‌کوین است.
در مارجین ایزوله وثیقه فقط ۶۰۰ تتر است. پوزیشن تا وقتی ضرر به ۵۷۰ تتر نرسیده، بسته نمی‌شود، یعنی ۶۰۰ منهای ۳۰. این ضرر با ۵٬۷۰۰ دلار افت قیمت پیش می‌آید، پس قیمت لیکوئید ۵۴٬۳۰۰ دلار است؛ حدود ۹٫۵ درصد پایین‌تر از قیمت ورود. اگر این اتفاق بیفتد، حدود ۶۰۰ تتر از دست می‌رود و ۱٬۴۰۰ تتر دیگر سالم می‌ماند.
در مارجین کراس کل ۲٬۰۰۰ تتر پشت پوزیشن است. ضرر مجاز ۱٬۹۷۰ تتر می‌شود که با ۱۹٬۷۰۰ دلار افت قیمت پیش می‌آید. قیمت لیکوئید به ۴۰٬۳۰۰ دلار می‌رسد، یعنی حدود ۳۲٫۸ درصد افت. اما اگر بازار تا آنجا بریزد، تقریباً کل ۲٬۰۰۰ تتر از بین رفته است.
فرمول ساده برای پوزیشن خرید: قیمت لیکوئید برابر است با قیمت ورود منهای (وثیقه منهای مارجین نگهداری) تقسیم بر حجم. برای پوزیشن فروش، همین مقدار به قیمت ورود اضافه می‌شود.
برای پوزیشن فروش با همین مشخصات در حالت ایزوله، قیمت لیکوئید ۶۵٬۷۰۰ دلار است. کارمزد و فاندینگ، قیمت لیکوئید واقعی را کمی به ورود نزدیک‌تر می‌کنند.
اثر چند پوزیشن هم‌زمان در مارجین کراس
مزیت و خطر اصلی مارجین کراس وقتی دیده می‌شود که چند پوزیشن باز دارید. حالا فرض کنید کنار همان خرید بیت‌کوین، ۲ اتر در قیمت ۳٬۰۰۰ دلار هم با اهرم ۱۰ می‌خرید. ارزش هر پوزیشن ۶٬۰۰۰ تتر است و هر دو از همان ۲٬۰۰۰ تتر وثیقه استفاده می‌کنند.
بیت‌کوین و اتریوم معمولاً با هم حرکت می‌کنند. اگر هر دو هم‌زمان افت کنند، مجموع مارجین نگهداری ۶۰ تتر است و حساب با حدود ۱۶٫۲ درصد افت هر دو لیکوئید می‌شود. یعنی پوزیشن دوم فاصله پوزیشن اول تا لیکوئید را از ۳۲٫۸ درصد به نصف رساند، بی‌آنکه در خود پوزیشن اول چیزی عوض شده باشد.
حالت برعکس هم وجود دارد. اگر بیت‌کوین را بخرید و اتریوم را بفروشید، ضرر یکی با سود دیگری جبران می‌شود و ریسک خالص حساب پایین می‌آید. این همان پوشش ریسک یا هج است و مارجین کراس برایش مناسب‌تر است، چون سود یک طرف مستقیم پشتوانه طرف دیگر می‌شود. در حالت ایزوله هر دو پوزیشن جدا حساب می‌شوند و ممکن است یکی لیکوئید شود در حالی که دیگری سود خوبی دارد.
افزودن مارجین به پوزیشن ایزوله
در مارجین ایزوله می‌توانید بعد از باز کردن پوزیشن، دستی به وثیقه آن اضافه کنید. در پنل پوزیشن‌ها کنار عدد مارجین معمولاً یک دکمه مثبت یا مداد هست که پنجره افزودن و کم کردن مارجین را باز می‌کند. در مثال بالا، هر ۱۰۰ تتر مارجین اضافه، قیمت لیکوئید را ۱٬۰۰۰ دلار پایین‌تر می‌برد:
- با ۸۰۰ تتر وثیقه، اهرم واقعی ۷٫۵ برابر و قیمت لیکوئید ۵۲٬۳۰۰ دلار است.
- با ۱٬۰۰۰ تتر وثیقه، اهرم واقعی ۶ برابر و قیمت لیکوئید ۵۰٬۳۰۰ دلار است.
- با ۱٬۵۰۰ تتر وثیقه، اهرم واقعی ۴ برابر و قیمت لیکوئید ۴۵٬۳۰۰ دلار است.
افزودن مارجین فقط سقف ضرری را که پوزیشن تحمل می‌کند بالا می‌برد. اگر تحلیل شما خراب شده باشد، هر تتر اضافه هم در همان پوزیشن از دست می‌رود. پس این کار را فقط وقتی انجام دهید که حد ضرر شما پایین‌تر از قیمت لیکوئید فعلی است و دلیل معامله هنوز معتبر است. گزینه افزودن خودکار مارجین در برخی صرافی‌ها هم پوزیشن ایزوله را به رفتاری شبیه کراس نزدیک می‌کند.
چه زمانی مارجین ایزوله و چه زمانی کراس؟
مارجین ایزوله برای این موقعیت‌ها مناسب‌تر است:
- معامله کوتاه‌مدت با اهرم بالا که می‌خواهید سقف ضررش از اول معلوم باشد.
- معامله روی آلت‌کوین‌های کم‌حجم که ممکن است در چند دقیقه ۳۰ درصد جابه‌جا شوند.
- وقتی تازه با فیوچرز کار می‌کنید.
مارجین کراس برای این موقعیت‌ها مناسب‌تر است:
- پوزیشن‌های هج، مثل خرید اسپات و فروش فیوچرز برای گرفتن فاندینگ یا خرید یک ارز و فروش ارز مرتبط.
- معامله‌گر باتجربه با اهرم پایین و حد ضرر همیشگی.
در استراتژی فاندینگ، مارجین کراس جلوی لیکوئید شدن طرف فیوچرز در یک جهش تند را می‌گیرد؛ جزئیات این استراتژی در درس نرخ فاندینگ آمده است.
یک قاعده عملی: اگر نمی‌دانید کدام را انتخاب کنید، مارجین ایزوله با حد ضرر مشخص را بردارید؛ چون بدترین حالتش از قبل معلوم است.
در عمل: انتخاب حالت مارجین برای یک حساب ۲٬۰۰۰ تتری
فرض کنید با همان ۲٬۰۰۰ تتر سه ایده دارید: خرید بیت‌کوین، خرید سولانا و فروش یک آلت‌کوین تازه‌لیست‌شده. ریسک هر معامله را ۲ درصد حساب، یعنی ۴۰ تتر، در نظر گرفته‌اید.
اگر هر سه را در مارجین کراس باز کنید، یک جهش ۴۰ درصدی در آن آلت‌کوین می‌تواند کل حساب را به خطر بیندازد، حتی اگر دو معامله دیگر درست پیش بروند. راه بهتر این است که هر سه را در مارجین ایزوله باز کنید و به هر کدام فقط مارجینی بدهید که قیمت لیکوئیدش کمی آن طرف حد ضرر بیفتد. مثلاً برای خرید بیت‌کوین با حد ضرر ۵۷٬۶۰۰ دلار، یعنی ۴ درصد پایین‌تر از ورود، و حجم ۰٫۰۱۶ بیت‌کوین (ارزش حدود ۹۶۰ تتر)، اهرم ۵ و مارجین ۱۹۲ تتر کافی است و قیمت لیکوئید حدود ۴۸٬۳۰۰ دلار می‌شود.
در این چیدمان، حد ضرر همیشه زودتر از لیکوئید فعال می‌شود و بدترین حالت هر معامله حدود ۴۰ تتر است. موجودی آزاد باقی‌مانده هم برای ایده‌های بعدی ذخیره می‌ماند.
تغییر حالت مارجین در صرافی‌ها
حالت مارجین معمولاً با برچسب Cross یا Isolated بالای فرم سفارش نشان داده می‌شود. روال کلی تغییر آن:
- سفارش‌های باز همان نماد را لغو کنید.
- پوزیشن باز همان نماد را ببندید؛ در بیشتر صرافی‌ها با پوزیشن یا سفارش باز، تغییر حالت ممکن نیست.
- روی برچسب حالت مارجین بالای فرم سفارش بزنید.
- حالت تازه را انتخاب و تایید کنید.
- اهرم را جداگانه تنظیم کنید؛ حالت مارجین و اهرم دو تنظیم مستقل‌اند.
- پیش از ثبت سفارش، قیمت لیکوئید تخمینی را در پیش‌نمایش سفارش ببینید.
در بعضی صرافی‌ها حالت مارجین برای هر نماد جداگانه انتخاب می‌شود و در بعضی دیگر برای کل حساب. مثلاً در حساب یکپارچه صرافی بای بیت، حالت ایزوله، کراس یا پورتفولیو برای کل حساب تعیین می‌شود. کوینکس هم هر دو حالت را در فیوچرز دارد.
مارجین پورتفولیو و حساب یکپارچه
نسل جدیدتر حالت‌های مارجین، مارجین پورتفولیو (Portfolio Margin) است. در این حالت صرافی ریسک خالص کل سبد را حساب می‌کند، یعنی پوزیشن‌های اسپات، فیوچرز و آپشن را با هم می‌سنجد و وثیقه لازم را بر اساس بدترین سناریوی ترکیبی تعیین می‌کند. مثلاً بیت‌کوین اسپات به همراه فروش فیوچرز آن، مارجین بسیار کمتری از دو پوزیشن جدا لازم دارد. حساب یکپارچه هم اجازه می‌دهد دارایی‌های اسپات مثل بیت‌کوین و اتر با ضریب تخفیف، به عنوان وثیقه فیوچرز حساب شوند. رفتار این حالت‌ها شبیه کراس است و معمولاً حداقل موجودی می‌خواهند.
اشتباهات رایج در انتخاب مارجین ایزوله یا کراس
- باز کردن پوزیشن پرریسک در کراس بدون حد ضرر. فاصله زیاد تا لیکوئید حس امنیت می‌دهد، ولی هر دلار آن از بقیه حساب تامین می‌شود.
- افزودن مارجین پشت سر هم به پوزیشن بازنده. این کار همان میانگین کم کردن ضرر است و معمولاً ضرر کوچک را به ضرر بزرگ تبدیل می‌کند.
- یکی دانستن اهرم و حالت مارجین. اهرم ۲ در کراس هم می‌تواند کل حساب را از بین ببرد؛ اهرم تعیین می‌کند وثیقه اولیه چقدر باشد و حالت مارجین تعیین می‌کند ضرر تا کجای حساب برسد.
- تکیه بر قیمت لیکوئید به جای حد ضرر. لیکوئید شدن آخرین خط دفاع صرافی است و معمولاً کارمزد بستن اجباری هم دارد.
نکات کلیدی این درس
- در مارجین ایزوله هر پوزیشن وثیقه جدا دارد و حداکثر ضرر برابر مارجین همان پوزیشن است.
- در مارجین کراس کل موجودی آزاد حساب پشت همه پوزیشن‌هاست و لیکوئید شدن می‌تواند تقریباً کل حساب را از بین ببرد.
- در مثال خرید ۰٫۱ بیت‌کوین با اهرم ۱۰، قیمت لیکوئید در ایزوله ۵۴٬۳۰۰ و در کراس با موجودی ۲٬۰۰۰ تتر حدود ۴۰٬۳۰۰ دلار است.
- در کراس، هر پوزیشن هم‌جهت تازه فاصله بقیه پوزیشن‌ها تا لیکوئید را کم می‌کند و پوزیشن مخالف آن را زیاد می‌کند.
- برای معامله جدا و اهرم بالا ایزوله، و برای هج و استراتژی‌های چندپوزیشنی کراس مناسب‌تر است.
اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی
اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.
برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:
- بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری می‌سنجیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
- رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
- تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
- پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.
💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:
- تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
- ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com
جمع‌بندی
انتخاب بین مارجین ایزوله و کراس پیش از هر چیز یک تصمیم مدیریت ریسک است. مارجین ایزوله سقف ضرر هر معامله را از اول معلوم می‌کند و قیمت لیکوئید را نزدیک‌تر می‌آورد؛ مارجین کراس فاصله تا لیکوئید را زیاد می‌کند ولی سرنوشت همه پوزیشن‌ها و کل حساب را به هم گره می‌زند. برای بیشتر معامله‌گرها، مارجین ایزوله با اهرم معقول و حد ضرری که پیش از قیمت لیکوئید فعال شود، امن‌ترین ترکیب است.
سوالات متداول درباره مارجین ایزوله و کراس
۵ سوالآیا مارجین ایزوله از مارجین کراس امن‌تر است؟
از نظر سقف ضرر بله، چون حداکثر ضرر برابر مارجین همان پوزیشن است. ولی قیمت لیکوئید نزدیک‌تر است، پس اگر اهرم بالا و حد ضرر نداشته باشید، زودتر لیکوئید می‌شوید.
می‌توانم وسط معامله حالت مارجین را عوض کنم؟
در بیشتر صرافی‌ها تا وقتی روی همان نماد پوزیشن یا سفارش باز دارید، تغییر حالت ممکن نیست. اول پوزیشن را ببندید و سفارش‌ها را لغو کنید، بعد حالت را عوض کنید.
در مارجین کراس ممکن است بیشتر از موجودی حساب ضرر کنم؟
در صرافی‌های معتبر معمولاً نه. اگر ضرر بیش از وثیقه شود، کسری از صندوق بیمه صرافی پوشش داده می‌شود. ولی تقریباً کل موجودی فیوچرز شما از دست می‌رود.
اهرم در مارجین ایزوله و کراس فرق دارد؟
اهرم در هر دو حالت مارجین اولیه را تعیین می‌کند. تفاوت در این است که در کراس، موجودی آزاد حساب هم پشت پوزیشن قرار می‌گیرد و اهرم واقعی حساب پایین‌تر از عدد انتخاب‌شده است.
برای ربات معامله‌گر کدام حالت بهتر است؟
رباتی که چند پوزیشن مستقل باز می‌کند بهتر است در حالت ایزوله کار کند تا خطای یک معامله کل حساب را درگیر نکند. ربات‌های هج با کراس بهتر کار می‌کنند.
