استارک نت چیست؟ | لایه ۲ اتریوم با اثبات STARK و ارز STRK

یک معلم را تصور کنید که باید برگه هزار دانش‌آموز را تصحیح کند. اگر دستیاری همه برگه‌ها را تصحیح کند و یک گواهی بیاورد که معلم در یک دقیقه درستی کل کار را بسنجد، وقت معلم آزاد می‌شود. استارک نت همین کار را برای اتریوم انجام می‌دهد. در این درس سازندگان، فناوری، کاربردها، توکنومیکس، اعتبار، عوامل اثرگذار بر آینده، راه خرید و نگهداری و ریسک‌های این شبکه را با داده‌های آبان ۱۴۰۵ مرور می‌کنیم. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

استارک نت چیست و چه مشکلی را حل می‌کند؟

استارک نت (Starknet) یک شبکه لایه ۲ روی اتریوم است. لایه ۲ شبکه‌ای است که تراکنش‌ها را بیرون از بلاکچین اصلی اجرا می‌کند و نتیجه را روی آن ثبت می‌کند. اگر با پایه‌های این حوزه آشنا نیستید، اول درس ارز دیجیتال چیست را بخوانید. اتریوم در هر ثانیه تعداد محدودی تراکنش جا می‌دهد و وقتی شلوغ می‌شود کارمزد بالا می‌رود.

این شبکه هزاران تراکنش را جمع می‌کند، بیرون از اتریوم اجرا می‌کند و برای همه آن‌ها یک اثبات ریاضی می‌سازد. این اثبات STARK نام دارد و اتریوم با بررسی آن مطمئن می‌شود محاسبه درست انجام شده است. به این مدل رول‌آپ با اثبات اعتبار (Validity Rollup) یا رول‌آپ دانش صفر (ZK Rollup) می‌گویند. هزینه ثبت روی اتریوم بین همه تراکنش‌ها پخش می‌شود و سهم هر کاربر کم می‌شود.

۵ دلار کش‌بک از هر معاملهعضویت رایگان اسمارت پلاس،
به‌همراه تحلیل و پلن روزانه.بونوس تا ۱۰۰٪تحلیل روزانه ۱۸ نمادبدون هزینهفعال‌سازی رایگان

استارک نت تراکنش‌ها را بیرون از اتریوم اجرا می‌کند و با یک اثبات ریاضی STARK درستی آن‌ها را روی اتریوم ثبت می‌کند.

سازنده استارک نت کیست و مال کجاست؟

این شبکه را شرکت استارک‌ور (StarkWare) ساخته است. این شرکت در سال ۲۰۱۸ در اسرائیل تاسیس شد و بنیان‌گذارانش الی بن‌ساسون (Eli Ben-Sasson)، اوری کلودنی (Uri Kolodny)، الساندرو کیزا (Alessandro Chiesa) و مایکل ریابزف (Michael Riabzev) هستند. بن‌ساسون استاد سابق علوم کامپیوتر و از پدیدآورندگان فناوری STARK است.

استارک‌ور پیش از این شبکه، موتوری به نام StarkEx برای پروژه‌هایی مثل صرافی dYdX در نسخه سوم ساخته بود. نسخه آلفای شبکه اصلی در نوامبر ۲۰۲۱ راه افتاد و توکن STRK در فوریه ۲۰۲۴ همراه با یک ایردراپ بزرگ عرضه شد. مدیریت توکن و برنامه‌های رشد اکوسیستم با بنیاد استارک نت (Starknet Foundation) است.

شبکه استارک نت به زبان ساده؛ اجماع، سرعت و کارمزد

امنیت نهایی این شبکه از اتریوم می‌آید، چون اثبات هر دسته تراکنش روی اتریوم بررسی می‌شود. ترتیب تراکنش‌ها و ساخت بلاک را نرم‌افزاری به نام سکوئنسر (Sequencer) انجام می‌دهد. ارتقای Grinta در سپتامبر ۲۰۲۵ ساختار سکوئنسر را غیرمتمرکز کرد و طبق برنامه، سپردن ساخت بلاک به استیک‌کنندگان در مرحله‌های بعدی کامل می‌شود.

تبلیغبروکر جی تی سی (GTCFX)بونوس ۱۰۰٪ روی اولین واریز۵ دلار کش‌بک به‌ازای هر لاتپشتیبانی فارسی و واریز ریالیدارای مجوز FCA و ASICثبت‌نام در GTCثبت‌نام

برنامه‌ها روی این شبکه با زبان برنامه‌نویسی کایرو (Cairo) نوشته می‌شوند که برای ساختن اثبات طراحی شده است. کارمزد تراکنش با STRK یا اتر پرداخت می‌شود و معمولا کسری از یک سنت است. هر حساب کاربری در این شبکه یک قرارداد هوشمند است. به این قابلیت انتزاع حساب (Account Abstraction) می‌گویند و امکاناتی مثل بازیابی حساب بدون عبارت بازیابی را ممکن می‌کند.

اکسپلورر وویجر در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ بیش از ۱۷٫۶ میلیون بلاک، حدود ۳۲۱ میلیون تراکنش کل و بیش از ۷٫۷ میلیون قرارداد را برای این شبکه نشان می‌داد.

کاربردهای استارک نت

کاربردهای این شبکه همان کارهایی است که روی اتریوم انجام می‌شود، با هزینه کمتر:

1. تراکنش ارزان: انتقال توکن و تعامل با برنامه‌ها با کارمزدی بسیار کمتر از شبکه اصلی اتریوم.
2. برنامه‌های دیفای: صرافی غیرمتمرکز، وام‌دهی و ابزارهای مالی دیگر. درس دیفای این مفهوم را توضیح می‌دهد.
3. استیکینگ: دارندگان STRK و نسخه‌های توکنی بیت کوین با قفل کردن دارایی در امنیت شبکه شریک می‌شوند.
4. بازی و کیف پول هوشمند: انتزاع حساب و کارمزد پایین، این شبکه را برای بازی‌های زنجیره‌ای و کیف پول‌های ساده‌تر مناسب کرده است.

توکنومیکس استارک نت

توکنومیکس (Tokenomics) یعنی قواعدی که ساخت و پخش یک توکن را تعیین می‌کند. طبق اسناد بنیاد، ۱۰ میلیارد STRK در شروع این‌طور تقسیم شد:

• مشارکت‌کنندگان اولیه: ۲۰٫۰۴ درصد برای کارمندان و همکاران اولیه استارک‌ور.
• سرمایه‌گذاران: ۱۸٫۱۷ درصد.
• شرکت استارک‌ور: ۱۰٫۷۶ درصد.
• جامعه: ۹ درصد برای ایردراپ و ۹ درصد برای بازپرداخت کارمزد کاربران.
• بنیاد و اکوسیستم: ۱۲٫۹۳ درصد کمک‌هزینه توسعه، ۱۰ درصد ذخیره راهبردی، ۸٫۱ درصد خزانه بنیاد و ۲ درصد اهدا.

سهم مشارکت‌کنندگان اولیه و سرمایه‌گذاران از آوریل ۲۰۲۵ تا مارس ۲۰۲۷ ماهانه حداکثر ۱۲۷ میلیون توکن آزاد می‌شود. این آزادسازی منظم یعنی عرضه در گردش تا آن زمان مدام بیشتر می‌شود. پاداش استیکینگ هم با ساخت توکن تازه پرداخت می‌شود.

تبلیغبروکر ایکس چیف (XChief)حساب سنت با کمترین سرمایهحداقل واریز ۱۰ دلاراحراز هویت ایرانی و پشتیبانی فارسیکپی ترید و ربات مجازثبت‌نام در ایکس چیفثبت‌نام

حدود نیمی از STRK به تیم، سرمایه‌گذاران و استارک‌ور رسیده و آزادسازی ماهانه آن تا مارس ۲۰۲۷ ادامه دارد.

آیا استارک نت کلاهبرداری است؟ اعتبار با داده

برای سنجش اعتبار این پروژه باید داده‌ها را کنار هم گذاشت:

• پشتوانه فنی: فناوری STARK در مقاله‌های علمی منتشر شده و شرکت سازنده سابقه طولانی در این حوزه دارد.
• قطعی شبکه: در ۲ سپتامبر ۲۰۲۵ پس از ارتقای Grinta تولید بلاک چند ساعت متوقف شد و تراکنش‌های بخشی از این مدت باید دوباره ارسال می‌شدند. در ژانویه ۲۰۲۶ هم یک توقف بیش از دو ساعته رخ داد.
• هک برنامه‌ها: بعضی برنامه‌های روی شبکه هک شده‌اند، مثل پروتکل وام‌دهی zkLend در فوریه ۲۰۲۵. این حمله به برنامه بود و خود شبکه هک نشد.
• ایردراپ: توزیع توکن در فوریه ۲۰۲۴ به خاطر شرایط واجد بودن، انتقادهای زیادی از کاربران گرفت.

این شبکه یک پروژه واقعی و فعال است، ولی هنوز در مسیر غیرمتمرکز شدن است و قطعی‌های اخیر را باید در نظر گرفت. مراقب سایت‌های جعلی ایردراپ و توکن‌های هم‌نام STRK باشید. الگوهای رایج را در درس کلاهبرداری رمزارز بخوانید.

آینده استارک نت؛ عوامل اثرگذار

هیچ‌کس نمی‌تواند قیمت آینده STRK را با اطمینان بگوید و ما هم عددی پیش‌بینی نمی‌کنیم. عواملی که مسیر این شبکه را شکل می‌دهند:

1. آزادسازی توکن: عرضه ماهانه تا مارس ۲۰۲۷ فشار فروش احتمالی می‌سازد.
2. بیت کوین روی شبکه: استیکینگ بیت کوین توکنی از سپتامبر ۲۰۲۵ فعال شده و رشد آن می‌تواند نقدینگی بیاورد.
3. رقابت لایه ۲ها: شبکه‌های رقیب سازگاری بیشتری با برنامه‌های اتریوم دارند و کاربران بیشتری جذب کرده‌اند.
4. چرخه بازار: درس چرخه بازار کریپتو نشان می‌دهد آلت کوین‌ها معمولا هم‌جهت با کل بازار حرکت می‌کنند.

برای دنبال کردن روند کوتاه‌مدت بازار، تحلیل روزانه ارز دیجیتال را ببینید.

خرید استارک نت از کجا؟

صرافی‌های ایرانی مثل صرافی نوبیتکس و صرافی والکس معمولا STRK را با تومان یا تتر عرضه می‌کنند. صرافی‌های خارجی مثل بایننس و کوکوین هم بازار این توکن را دارند. بعضی صرافی‌های خارجی کاربران ایرانی را محدود می‌کنند و ممکن است حساب را مسدود کنند.

فهرست صرافی‌ها را در صفحه صرافی‌های ارز دیجیتال ببینید، مراحل کلی را در راهنمای خرید ارز دیجیتال بخوانید و نمودار لحظه‌ای را در صفحه قیمت استارک نت دنبال کنید.

کیف پول استارک نت و استیکینگ

چون حساب‌ها در این شبکه قرارداد هوشمند هستند، کیف پول مخصوص لازم است. ردی (Ready، نام تازه آرجنت) و براووس (Braavos) کیف پول‌های اصلی این شبکه‌اند. توکن STRK نسخه‌ای روی اتریوم هم دارد، پس هنگام برداشت از صرافی شبکه Starknet را با ERC20 اشتباه نگیرید. اصول نگهداری را در درس کیف پول ارز دیجیتال و تفاوت شبکه‌ها را در درس شبکه انتقال بخوانید.

STRK استیکینگ (Staking) دارد. می‌توانید STRK را به یک اعتبارسنج واگذار کنید و پاداش بگیرید. از سپتامبر ۲۰۲۵ نسخه‌های توکنی بیت کوین مثل WBTC و tBTC هم قابل استیک هستند و تا ۲۵ درصد وزن استیکینگ را می‌گیرند. پاداش با توکن تازه پرداخت می‌شود و نرخ آن ثابت نیست. سازوکار کلی را در درس استیکینگ ببینید.

۵ ریسک سرمایه‌گذاری روی استارک نت

• آزادسازی ماهانه: تا مارس ۲۰۲۷ هر ماه حجم زیادی توکن به بازار اضافه می‌شود.
• قطعی شبکه: دو توقف بلند در سپتامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ ثبت شده است.
• تمرکز سکوئنسر: تولید بلاک هنوز کاملا در دست استیک‌کنندگان مستقل نیست.
• رقابت سنگین: لایه ۲های سازگار با اتریوم برنامه‌نویس‌ها را راحت‌تر جذب می‌کنند.
• نوسان شدید: STRK از سقف‌های قبلی خود فاصله زیادی دارد و مثل بیشتر آلت کوین‌ها نوسان بالایی دارد.

فقط مبلغی را وارد بازار کنید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمی‌زند.

تفاوت استارک نت و آربیتروم

آربیتروم (Arbitrum) هم لایه ۲ اتریوم است، ولی از مدل رول‌آپ خوش‌بینانه استفاده می‌کند. در این مدل تراکنش‌ها درست فرض می‌شوند و هر کسی ۷ روز فرصت دارد تقلب را ثابت کند. این شبکه برای هر دسته تراکنش اثبات ریاضی می‌فرستد و منتظر اعتراض نمی‌ماند.

فهرست همه درس‌های این حوزه در آموزش ارز دیجیتال آمده است.

نکات کلیدی این درس

• شبکه یک لایه ۲ اتریوم است که شرکت اسرائیلی استارک‌ور ساخته است.
• درستی تراکنش‌ها با اثبات ریاضی STARK روی اتریوم بررسی می‌شود.
• عرضه اولیه STRK ده میلیارد است و آزادسازی ماهانه تا مارس ۲۰۲۷ ادامه دارد.
• STRK و بیت کوین توکنی هر دو قابل استیک هستند.
• قطعی‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نشان می‌دهد غیرمتمرکز شدن شبکه هنوز کامل نشده است.

جمع‌بندی

این پروژه یکی از جدی‌ترین تلاش‌ها برای ارزان کردن اتریوم با اثبات‌های ریاضی است. پشتوانه علمی قوی، انتزاع حساب و استیکینگ بیت کوین ویژگی‌های اصلی آن هستند. در مقابل، آزادسازی سنگین توکن، قطعی‌های اخیر و رقابت با لایه ۲های سازگارتر ریسک‌هایی‌اند که پیش از هر تصمیم باید بسنجید. داده زنده شبکه را در اکسپلورر وویجر و اخبار پروژه را در سایت رسمی استارک نت دنبال کنید.