صفحه‌ی بسیاری از پروتکل‌های مالی غیرمتمرکز عددهایی مثل ۴۰ یا ۲۰۰ درصد سود سالانه را نشان می‌دهد. روشی که این عددها را می‌سازد ییلد فارمینگ نام دارد: دارایی خود را در اختیار یک پروتکل می‌گذارید و در برابرش کارمزد، بهره و توکن پاداش می‌گیرید. در این درس سطح پیشرفته سه منبع سود، چهار قدم اجرا، روش محاسبه‌ی بازده واقعی با مثال عددی، چهار نوع استخر و شش ریسک اصلی را می‌بینیم. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
ییلد فارمینگ چیست؟
ییلد فارمینگ (Yield Farming) یعنی جابه‌جا کردن دارایی دیجیتال میان پروتکل‌های دیفای برای گرفتن بیشترین بازده ممکن. دیفای مجموعه‌ی خدمات مالی است که با قرارداد هوشمند و بدون واسطه اجرا می‌شود و در درس دیفای معرفی شده است.
کسی که این کار را می‌کند تامین‌کننده‌ی نقدینگی نام دارد. او دارایی‌اش را در یک استخر نقدینگی می‌گذارد، یعنی قراردادی که دارایی کاربران را جمع می‌کند تا دیگران با آن معامله کنند یا از آن وام بگیرند. پروتکل در برابر این خدمت به او سود می‌دهد.
پرسش اصلی در ییلد فارمینگ این است که سود را چه کسی و از کجا می‌پردازد؛ اندازه‌ی درصد در درجه‌ی دوم قرار دارد.
سه منبع سود در ییلد فارمینگ
کارمزد معاملات. هر معامله در صرافی غیرمتمرکز کارمزد کوچکی دارد که میان تامین‌کنندگان نقدینگی همان استخر تقسیم می‌شود. این درآمد از فعالیت واقعی کاربران می‌آید و تا وقتی حجم معامله هست، ادامه دارد. سازوکار این استخرها در درس بازارساز خودکار توضیح داده شده است.
بهره‌ی وام. در پروتکل‌های وام‌دهی، دارایی شما به وام‌گیرندگان قرض داده می‌شود و بهره‌ی آن به شما می‌رسد. نرخ با تقاضای وام بالا و پایین می‌رود. جزئیات در درس وام‌دهی کریپتو آمده است.
توکن پاداش. پروتکل‌های تازه برای جذب نقدینگی، توکن خودشان را میان سپرده‌گذاران توزیع می‌کنند. به این کار استخراج نقدینگی می‌گویند. بیشتر عددهای سه‌رقمی از همین منبع می‌آیند و دوامشان به قیمت همان توکن بسته است.
ییلد فارمینگ چطور کار می‌کند؟
رایج‌ترین شکل ییلد فارمینگ روی صرافی‌های غیرمتمرکز چهار قدم دارد.
- انتخاب استخر. جفت دارایی، پروتکل و شبکه را انتخاب می‌کنید، مثلا استخر اتر و دلار دیجیتال روی یک شبکه‌ی لایه دو.
- واریز نقدینگی. از هر دو دارایی به ارزش برابر واریز می‌کنید. پروتکل در برابر آن توکن سهم استخر (LP Token) می‌دهد که رسید مالکیت شما از استخر است.
- سپرده‌گذاری توکن سهم. این توکن را در قرارداد پاداش پروتکل قفل می‌کنید تا علاوه بر کارمزد، توکن پاداش هم بگیرید.
- برداشت و سرمایه‌گذاری دوباره. پاداش انباشته را برداشت می‌کنید. می‌توانید آن را بفروشید یا به دو دارایی استخر تبدیل و دوباره واریز کنید.
هر کدام از این قدم‌ها یک تراکنش جدا و یک کارمزد شبکه دارد. هزینه‌ی این تراکنش‌ها در درس کارمزد گس بررسی شده است.
تفاوت APR و APY در ییلد فارمینگ
پروتکل‌ها بازده را با دو عدد متفاوت نمایش می‌دهند و اشتباه گرفتن آن‌ها مقایسه را خراب می‌کند.
APR نرخ ساده‌ی سالانه است و فرض می‌کند سود را برداشت می‌کنید و دوباره سرمایه‌گذاری نمی‌کنید. APY نرخ مرکب است و فرض می‌کند سود هر دوره به اصل سرمایه اضافه می‌شود.
| APR اعلام‌شده | دفعات سرمایه‌گذاری دوباره | APY حاصل |
|---|---|---|
| ۴۰ درصد | هرگز | ۴۰ درصد |
| ۴۰ درصد | هفتگی | حدود ۴۹ درصد |
| ۴۰ درصد | روزانه | حدود ۴۹٫۱ درصد |
تفاوت هفتگی و روزانه ناچیز است، در حالی که کارمزد شبکه هفت برابر می‌شود. برای سرمایه‌های کوچک، سرمایه‌گذاری دوباره‌ی پرتکرار بیشتر از سودش هزینه دارد. منطق نرخ مرکب در درس سود مرکب آمده است.
محاسبه بازده واقعی ییلد فارمینگ
فرض کنید ۱۰٬۰۰۰ دلار را در استخر اتر و دلار دیجیتال می‌گذارید. صفحه‌ی استخر ۴۰ درصد سود سالانه نشان می‌دهد: ۱۲ درصد از کارمزد معاملات و ۲۸ درصد از توکن پاداش. یک سال بعد سه اتفاق افتاده است.
- قیمت توکن پاداش به خاطر فروش پیوسته‌ی سپرده‌گذاران نصف شده و ۲۸ درصد در عمل به ۱۴ درصد رسیده است.
- قیمت اتر دو برابر شده و استخر بخشی از اتر شما را در مسیر رشد فروخته است. این اثر حدود ۵٫۷ درصد از ارزش سپرده را در مقایسه با نگه داشتن ساده‌ی همان دو دارایی کم می‌کند.
- تراکنش‌های واریز، برداشت پاداش و خروج حدود ۱۰۰ دلار یعنی یک درصد هزینه داشته است.
حاصل: ۱۲ به‌اضافه‌ی ۱۴، منهای ۵٫۷ و منهای ۱، یعنی ۱۹٫۳ درصد. سود واقعی کمتر از نصف عددی است که روی صفحه دیده می‌شد.
اثر دوم ضرر ناپایدار نام دارد و فرمول و جدول کاملش در درس ضرر ناپایدار آمده است. با چهار برابر شدن قیمت یکی از دو دارایی، این ضرر به ۲۰ درصد می‌رسد.
چهار نوع استخر در ییلد فارمینگ
| نوع استخر | بازده معمول سالانه | ریسک غالب |
|---|---|---|
| دو استیبل کوین | ۲ تا ۸ درصد | جدا شدن قیمت یکی از دو توکن از دلار |
| وام‌دهی یک دارایی | ۲ تا ۱۰ درصد | نقص قرارداد و بدهی وصول‌نشده |
| دو دارایی بزرگ بازار | ۵ تا ۲۵ درصد | ضرر ناپایدار |
| توکن تازه با پاداش بالا | ۵۰ تا چند صد درصد | سقوط قیمت توکن پاداش |
این بازه‌ها تقریبی‌اند و با شرایط بازار جابه‌جا می‌شوند. استیبل کوین توکنی است که قیمتش به یک ارز مثل دلار وصل شده و سازوکار آن در درس استیبل کوین توضیح داده شده است.
دسته‌ی پنجمی هم وجود دارد: خزانه‌های خودکار. این قراردادها پاداش را خودشان برداشت می‌کنند، می‌فروشند و دوباره سرمایه‌گذاری می‌کنند و در برابر آن درصدی از سود را برمی‌دارند. هزینه‌ی شبکه میان همه‌ی سپرده‌گذاران تقسیم می‌شود و یک لایه ریسک قرارداد تازه به کار اضافه می‌شود.
تفاوت ییلد فارمینگ با استیکینگ
این دو روش اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند، چون در هر دو دارایی قفل می‌شود و پاداش می‌رسد.
| ویژگی | ییلد فارمینگ | استیکینگ |
|---|---|---|
| کار دارایی شما | تامین نقدینگی برای معامله یا وام | تامین امنیت شبکه |
| پرداخت‌کننده‌ی سود | معامله‌گران، وام‌گیرندگان و پروتکل | خود شبکه‌ی بلاکچین |
| تعداد دارایی | معمولا دو دارایی | یک دارایی |
| ضرر ناپایدار | دارد | ندارد |
| نیاز به مدیریت | زیاد | کم |
روش دوم در درس استیکینگ به طور کامل آمده است.
شش ریسک ییلد فارمینگ
- ضرر ناپایدار. هرچه نسبت قیمت دو دارایی بیشتر تغییر کند، ارزش سهم شما بیشتر از نگه داشتن ساده عقب می‌ماند.
- نقص قرارداد هوشمند. یک خطا در کد می‌تواند کل استخر را در چند دقیقه خالی کند. حسابرسی امنیتی این خطر را کم می‌کند و حذفش نمی‌کند. مبانی در درس قرارداد هوشمند آمده است.
- سقوط توکن پاداش. همه‌ی سپرده‌گذاران همان توکن را می‌گیرند و بیشترشان می‌فروشند. بدون تقاضای واقعی، قیمت پیوسته پایین می‌آید.
- اختیار تیم سازنده. در بعضی پروتکل‌ها یک کلید مدیریتی می‌تواند کارمزد را تغییر دهد، برداشت را متوقف کند یا دارایی را منتقل کند.
- لغزش استیبل کوین. وقتی یکی از دو توکن استخر از یک دلار فاصله می‌گیرد، استخر به‌تدریج پر از همان توکن ضعیف می‌شود.
- لیکوئید شدن. در روش‌های اهرمی، دارایی را وثیقه می‌گذارید، وام می‌گیرید و دوباره سپرده می‌کنید. با افت قیمت وثیقه، موقعیت به اجبار بسته می‌شود. این سازوکار در درس لیکوئید شدن توضیح داده شده است.
سود پایدار و سود موقت را چطور جدا کنیم؟
سود پایدار از پولی می‌آید که کاربران واقعی برای یک خدمت می‌پردازند: کارمزد معامله و بهره‌ی وام. سود موقت از توکنی می‌آید که پروتکل چاپ می‌کند.
برای جدا کردن این دو، در صفحه‌ی استخر دنبال تفکیک بازده بگردید. بیشتر پروتکل‌ها سهم کارمزد و سهم پاداش را جدا نشان می‌دهند. اگر ۹۰ درصد بازده از توکن پاداش است، آن عدد تا وقتی دوام دارد که برنامه‌ی توزیع ادامه داشته باشد و قیمت توکن نریزد.
برنامه‌ی توزیع توکن و سرعت اضافه شدن عرضه‌ی آن را می‌توان از مستندات پروتکل خواند. روش بررسی آن در درس توکنومیکس آمده است.
شش بررسی پیش از ورود به یک استخر
- ارزش قفل‌شده و روند آن. مقدار دارایی سپرده‌شده در پروتکل و اینکه در سه ماه گذشته بالا رفته یا پایین آمده. این معیار در درس ارزش کل قفل‌شده توضیح داده شده است.
- سابقه و حسابرسی. پروتکل چند وقت است کار می‌کند و چند حسابرسی مستقل داشته است.
- تفکیک بازده. چه سهمی از سود از کارمزد واقعی و چه سهمی از توکن پاداش است.
- عمق استخر. خروج سرمایه‌ی شما قیمت را چقدر جابه‌جا می‌کند.
- اختیارات مدیریتی. تغییر قواعد با تاخیر زمانی و رای‌گیری انجام می‌شود یا با یک کلید.
- هزینه‌ی ورود و خروج. مجموع کارمزد شبکه در برابر سود مورد انتظار دوره‌ای که قصد ماندن دارید.
نشانه‌های پروژه‌های متقلب در این حوزه در درس کلاهبرداری ارز دیجیتال فهرست شده است.
ییلد فارمینگ برای چه کسی مناسب است؟
این روش برای کسی مناسب است که سه شرط را با هم دارد: کار با کیف پول شخصی و قراردادها را می‌شناسد، وقت پایش هفتگی موقعیت را دارد و سرمایه‌اش آن‌قدر هست که کارمزد شبکه سهم کوچکی از سود باشد.
با سرمایه‌ی ۵۰۰ دلاری روی شبکه‌ای که هر تراکنش چند دلار هزینه دارد، چهار قدم ورود و خروج بخش بزرگی از سود یک سال را می‌برد. شبکه‌های کم‌هزینه‌تر این مشکل را کوچک می‌کنند و در درس لایه دو بلاکچین معرفی شده‌اند.
نکات کلیدی این درس
- ییلد فارمینگ یعنی تامین نقدینگی برای پروتکل‌های دیفای در برابر کارمزد، بهره و توکن پاداش.
- کارمزد و بهره سود پایدارند و توکن پاداش سود موقت.
- APY فرض می‌کند سود پیوسته دوباره سرمایه‌گذاری می‌شود و از APR بزرگ‌تر است.
- افت قیمت توکن پاداش، ضرر ناپایدار و کارمزد شبکه، سود اعلام‌شده را کوچک می‌کنند.
- بازده بالاتر همیشه بهای پذیرفتن یکی از شش ریسک این درس است.
اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی
اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.
برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:
- بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
- رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
- تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
- پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.
💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:
- تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
- ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com
جمع‌بندی
ییلد فارمینگ راهی برای به کار گرفتن دارایی راکد است و بازدهش مزد پذیرفتن ریسک‌هایی است که در صرافی معمولی وجود ندارد. عدد روی صفحه‌ی استخر نقطه‌ی شروع محاسبه است. برای تمرین، یک استخر با بازده بالا را انتخاب کنید و چهار عدد را بنویسید: سهم کارمزد از کل بازده، تغییر قیمت توکن پاداش در سه ماه گذشته، ضرر ناپایدار با دو برابر شدن قیمت یکی از دو دارایی و مجموع کارمزد شبکه برای ورود و خروج. حاصل این چهار عدد، بازده‌ای است که واقعا می‌توانید انتظارش را داشته باشید.
سوالات متداول درباره ییلد فارمینگ
۵ سوالییلد فارمینگ با استخراج نقدینگی چه فرقی دارد؟
استخراج نقدینگی یکی از منابع سود است و به توکن پاداشی گفته می‌شود که پروتکل میان سپرده‌گذاران توزیع می‌کند. ییلد فارمینگ نام کلی‌تری است و کارمزد معاملات و بهره‌ی وام را هم در بر می‌گیرد.
آیا در ییلد فارمینگ اصل سرمایه از دست می‌رود؟
بله، ممکن است. نقص قرارداد، سقوط قیمت یکی از دو دارایی استخر یا لیکوئید شدن در روش‌های اهرمی می‌تواند بخشی یا همه‌ی اصل سرمایه را از بین ببرد.
چرا سود بعضی استخرها چند صد درصد است؟
چون بیشتر آن با توکن تازه‌چاپ‌شده‌ی خود پروتکل پرداخت می‌شود. این عدد با فرض ثابت ماندن قیمت همان توکن حساب شده و با ورود سپرده‌گذاران بیشتر و فروش پاداش‌ها به سرعت پایین می‌آید.
کم‌ریسک‌ترین روش ییلد فارمینگ کدام است؟
استخر دو استیبل کوین معتبر در یک پروتکل قدیمی و حسابرسی‌شده. ضرر ناپایدار در آن ناچیز است و ریسک اصلی، فاصله گرفتن قیمت یکی از دو توکن از دلار و نقص قرارداد است.
هر چند وقت یک بار باید پاداش را برداشت کرد؟
وقتی پاداش انباشته چند ده برابر کارمزد تراکنش برداشت شده باشد. برای سرمایه‌های کوچک این یعنی هفتگی یا ماهانه، چون برداشت روزانه بیشتر از سود مرکبش هزینه دارد.
