زمستان ۱۴۰۲ خیلی‌ها در صف مترو یا پشت میز کار، گوشی را باز می‌کردند و در یک ربات تلگرامی روی تصویر یک سکه ضربه می‌زدند. هر ضربه امتیاز کوچکی بود و کسی نمی‌دانست این امتیازها روزی ارزش پیدا می‌کنند. نات کوین نتیجه همان بازی است: توکنی که در مه ۲۰۲۴ میان میلیون‌ها بازیکن پخش شد و در صرافی‌های بزرگ جهان معامله میشود. در این درس سازنده، شبکه تون، کاربرد، توکنومیکس و ایردراپ، اعتبار، عوامل اثرگذار بر آینده، خرید، کیف پول، استیکینگ (Staking) و ریسک‌های این توکن را مرور می‌کنید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.
نات کوین چیست و چه مشکلی را حل می‌کند؟
نات کوین (Notcoin) با نماد NOT توکنی روی بلاکچین تون است. این پروژه با یک بازی «تپ تو ارن» (Tap to Earn) شروع شد؛ یعنی بازی‌هایی که کاربر با ضربه زدن روی صفحه امتیاز جمع می‌کند. بازی داخل تلگرام اجرا می‌شد و نصب برنامه جداگانه یا ساخت کیف پول لازم نداشت. اگر مفهوم توکن و بلاکچین برایتان تازه است، درس ارز دیجیتال چیست را اول بخوانید.
مشکلی که سازندگان سراغش رفتند، سختی ورود مردم عادی به وب ۳ بود. ساخت کیف پول، نگهداری عبارت بازیابی و پرداخت کارمزد برای بیشتر کاربران گیج‌کننده است. این بازی کاربران را اول با یک سرگرمی ساده جذب کرد و بعد قدم‌به‌قدم با کیف پول و توکن آشنا کرد. طبق اعلام تیم، ده‌ها میلیون نفر در این بازی شرکت کردند.
ارزش ارز نات کوین از تقاضای بازار، شهرت پروژه، جامعه بزرگ کاربران و کاربردهایی به دست میآید که تیم در بازیها و ماموریتهای تلگرامی برایش می‌سازد. پشتوانه‌ای مثل سهم یک شرکت یا سود یک پروتکل پشت آن قرار ندارد. به همین دلیل بسیاری آن را نزدیک به میم کوین می‌دانند.
NOT توکنی است که از یک بازی تلگرامی بیرون آمد و ارزش آن بیشتر به جامعه کاربران و تقاضای بازار بستگی دارد تا درآمد یک کسب‌وکار.
سازنده نات کوین کیست و ارز نات کوین مال کجاست؟
این پروژه را تیم Open Builders ساخت که رهبری آن با ساشا پلوتوینوف (Sasha Plotvinov) است. همین تیم پیش‌تر در اکوسیستم تون فعالیت داشت و پروژه را در کانال‌های تلگرامی معرفی کرد. بازی در ژانویه ۲۰۲۴ برای عموم باز شد و در چند ماه به یکی از پربازدیدترین ربات‌های تلگرام تبدیل شد.
پروژه کشور مشخصی ندارد و مانند بیشتر پروژه‌های تون به‌صورت بین‌المللی و از راه تلگرام اداره میشود. پس در پاسخ به «ارز نات کوین مال کجاست» میشود گفت: پروژه‌ای بین‌المللی روی شبکه تون است که خود شرکت تلگرام آن را نساخته است.
توکن NOT در ۱۶ مه ۲۰۲۴ روی بلاکچین تون ساخته شد و همان روز در صرافی‌های بزرگ از جمله بایننس فهرست شد. پیش از آن، بخشی از امتیازها به شکل ووچر NFT قابل خرید و فروش بود. NFT توکنی یکتاست که در اینجا نقش حواله دریافت NOT را داشت. ووچرها در بازارهای NFT شبکه تون معامله می‌شدند و دارندگانشان در روز عرضه آن‌ها را به NOT تبدیل کردند.
شبکه تون و نات کوین چطور کار می‌کنند؟
NOT بلاکچین مستقل ندارد و یک «جتون» (Jetton) روی شبکه تون است. جتون استاندارد توکن در تون است، همان‌طور که ERC20 استاندارد توکن در اتریوم است. شبکه تون (The Open Network) بلاکچینی است که با روش اثبات سهام کار می‌کند و تراکنش‌ها را معمولا در چند ثانیه تایید می‌کند. طرح اولیه این شبکه را تیم تلگرام نوشت، ولی تلگرام در سال ۲۰۲۰ پس از درگیری حقوقی با SEC پروژه را رها کرد و جامعه برنامه‌نویسان متن‌باز ادامه آن را به دست گرفت. همین پیوند تاریخی باعث شده کیف پول و مینی‌اپ‌های تلگرام از تون پشتیبانی کنند و بازی‌هایی مثل این پروژه روی همین شبکه ساخته شوند.
ارز اصلی شبکه تون تا ژوئن ۲۰۲۶ تون کوین نام داشت. در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶، پس از رای جامعه، نام آن به گرم و نمادش به GRAM تغییر کرد. خود شبکه همان است و تبدیل یا مهاجرتی لازم نبود. کارمزد انتقال NOT هم با همین GRAM پرداخت میشود.
اکسپلورر Tonviewer در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ برای قرارداد NOT این داده‌ها را نشان می‌داد:
- حداکثر عرضه: حدود ۱۰۲٫۴۵ میلیارد NOT که کمی کمتر از عرضه اولیه است، چون بخشی از توکن‌ها سوزانده شد.
- تعداد دارنده: حدود ۲٫۸۶ میلیون آدرس.
- نوع قرارداد: jetton_master، یعنی قرارداد اصلی که توکن NOT را تعریف می‌کند.
در همان صفحه یک توکن ناشناس با برچسب «مشکوک» دیده میشود که برای قرارداد اصلی فرستاده شده است. ارسال توکن‌های جعلی برای جلب توجه در شبکه تون رایج است و چنین توکنی را هرگز نباید باز یا معامله کرد.
کاربردهای ارز نات کوین
بعد از عرضه توکن، تیم سعی کرد NOT را از یک پاداش یک‌باره به ابزاری برای اکوسیستم تون تبدیل کند. کاربردهای اصلی امروز این‌هاست:
- پاداش بازیها: بازیها و ماموریتهای تازه داخل تلگرام به بازیکنان NOT جایزه می‌دهند.
- بخش Explore: کاربر با سر زدن به پروژه‌های تازه تون و انجام کارهای ساده در آن‌ها امتیاز و NOT می‌گیرد. هزینه این جایزه‌ها را خود پروژه‌ها می‌پردازند.
- ورود به وب ۳: برای بسیاری از کاربران، این بازی نخستین تجربه ساخت کیف پول و دریافت توکن بود.
- معامله: NOT در صرافی‌های بزرگ جهانی و ایرانی بازار دارد و بیشترین استفاده آن در عمل خرید و فروش است.
دقت کنید که کاربرد این توکن به برنامه‌های تیم و علاقه کاربران وابسته است. اگر بازیها و ماموریت‌ها کاربر جذب نکنند، تقاضای واقعی برای NOT کم میشود.
توکنومیکس نات کوین و ایردراپ ۷۸ درصدی
توکنومیکس (Tokenomics) یعنی قواعد ساخت و پخش و از بین رفتن یک توکن. توزیع NOT در میان پروژه‌های بزرگ کم‌نظیر بود، چون بخش اصلی آن به کاربران رسید:
- عرضه اولیه: حدود ۱۰۲٫۷ میلیارد NOT در مه ۲۰۲۴ ساخته شد و قرار نیست واحد تازهای اضافه شود.
- سهم بازیکنان: حدود ۷۸ درصد عرضه به بازیکنان و دارندگان ووچر رسید. این یکی از بزرگ‌ترین ایردراپ‌های تاریخ رمزارز بود.
- بقیه عرضه: حدود ۲۲ درصد برای صندوق اکوسیستم، توسعه، پاداش کاربران تازه و حدود ۳ درصد هم برای لانچ پول بایننس کنار گذاشته شد.
- سوزاندن: در ژوئن ۲۰۲۴ حدود ۲۱۰ میلیون NOT سوزانده شد. سوزاندن یعنی فرستادن توکن به آدرسی که هیچ‌کس به آن دسترسی ندارد.
ایردراپ (Airdrop) یعنی پخش رایگان توکن میان کاربران. نکته مهم این است که بیشتر بازیکنان توکن را مجانی گرفتند و بسیاری از آن‌ها همان روزهای اول فروختند. همین فشار فروش یکی از دلایل نوسان شدید NOT بعد از عرضه بود.
حدود ۷۸ درصد ارز نات کوین مستقیم به بازیکنان رسید و هیچ واحد تازهای در آینده ساخته نمیشود.
آیا نات کوین کلاهبرداری است؟ اعتبار نات کوین با داده
داوری درباره اعتبار یک پروژه با داده قابل بررسی ممکن است. داده‌های اصلی درباره NOT این‌هاست:
- قرارداد عمومی: قرارداد توکن در اکسپلورر تون قابل دیدن است و عرضه و دارندگان آن را هر کسی می‌تواند بررسی کند.
- توزیع گسترده: بخش اصلی عرضه به کاربران رسید و سهم تیم در مقایسه با بسیاری از پروژه‌ها کوچک بود.
- صرافی‌های بزرگ: NOT از روز عرضه در صرافی‌های بزرگ جهانی معامله شده است.
- افت قیمت: قیمت NOT از سقف سال ۲۰۲۴ بسیار پایین‌تر آمده و بخش بزرگی از ارزش اولیه خود را از دست داده است.
- هک ثبت‌شده: تا آبان ۱۴۰۵ گزارشی از هک قرارداد اصلی NOT منتشر نشده است.
در کنار این‌ها، کلاهبرداری با نام نات کوین زیاد است: ربات‌های تلگرامی تقلبی با نام‌های شبیه، وعده «فصل دوم ایردراپ» در ازای اتصال کیف پول و توکن‌های جعلی با نماد مشابه. هیچ ربات واقعی برای دادن جایزه، عبارت بازیابی کیف پول شما را نمی‌خواهد. الگوهای رایج را در درس کلاهبرداری رمزارز ببینید.
آینده نات کوین؛ عوامل اثرگذار
هیچ عدد قیمتی را نمیشود با اطمینان برای NOT پیش‌بینی کرد و ما هم عددی نمی‌دهیم. عواملی که آینده نات کوین را شکل می‌دهند قابل دنبال کردن‌اند:
- کاربرد تازه: موفقیت بازیها، بخش Explore و هر محصول تازه تیم، تقاضای واقعی برای NOT می‌سازد.
- وضعیت تون و تلگرام: رشد کاربران تلگرام در بلاکچین تون و سلامت خود شبکه روی همه پروژه‌های آن اثر دارد.
- رقابت بازی‌های تلگرامی: ده‌ها بازی مشابه بعد از این پروژه آمدند و توجه کاربران میان آن‌ها تقسیم شده است.
- جو بازار: توکن‌های جامعه‌محور در دوره‌های رونق تند بالا می‌روند و در رکود تند افت می‌کنند. این رفتار را در درس چرخه بازار کریپتو بخوانید.
برای دنبال کردن روند کوتاه‌مدت بازار، تحلیل روزانه ارز دیجیتال را ببینید.
خرید نات کوین از کجا؟
برای خرید نات کوین با تومان می‌توانید از صرافی‌های ایرانی مثل صرافی نوبیتکس و صرافی والکس استفاده کنید. پیش از ثبت‌نام، وجود بازار NOT و امکان برداشت روی شبکه تون را در همان صرافی بررسی کنید. مراحل کلی را در راهنمای خرید ارز دیجیتال نوشته‌ایم.
صرافی‌های خارجی مثل بایننس و کوکوین بازار NOT با نقدشوندگی بیشتری دارند. بعضی صرافی‌های خارجی کاربران ایرانی را محدود می‌کنند و ممکن است حساب را مسدود کنند. راه دیگر خرید مستقیم از صرافی‌های غیرمتمرکز تون مثل STON.fi با کیف پول شخصی است. فهرست صرافیها را در صفحه صرافی‌های ارز دیجیتال و قیمت لحظه‌ای را در صفحه قیمت نات کوین ببینید.
کیف پول نات کوین و استیکینگ NOT
هر کیف پولی که شبکه تون را پشتیبانی کند، NOT را هم نگه می‌دارد. رایجترین گزینهها کیف پول Tonkeeper و کیف پول داخلی تلگرام است. کیف پول‌های سختافزاری مثل لجر هم تون را پشتیبانی می‌کنند. برای جابهجا کردن NOT باید مقدار کمی GRAM در کیف پول داشته باشید تا کارمزد پرداخت شود. اصول نگهداری عبارت بازیابی را در درس کیف پول ارز دیجیتال ببینید.
هنگام واریز NOT به صرافی دو نکته را رعایت کنید:
- شبکه درست: شبکه TON را انتخاب کنید؛ ارسال به شبکه اشتباه ممکن است دارایی را گم کند.
- ممو یا کامنت: بیشتر صرافیها برای واریز در شبکه تون یک ممو یا کامنت عددی می‌دهند. بدون آن، واریز به حساب شما نمی‌نشیند.
توضیح کامل انتخاب شبکه را در درس شبکه انتقال بخوانید.
NOT استیکینگ بومی ندارد، چون یک جتون است و اعتبارسنجی شبکه تون با GRAM انجام میشود. طرحهای سودی که بعضی صرافیها برای NOT ارائه می‌دهند، به شرایط همان صرافی وابسته است و ریسک آن را دارد. سازوکار کلی را در درس استیکینگ ببینید.
ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی نات کوین
- نوسان بسیار شدید: NOT در هفته‌های اول عرضه چند برابر شد و بعد بخش بزرگی از ارزشش را از دست داد. این الگو ممکن است تکرار شود.
- ارزش ذاتی محدود: پروژه درآمد یا سود مشخصی برای دارنده توکن ندارد و ارزش آن به توجه بازار بستگی دارد.
- وابستگی به یک اکوسیستم: سرنوشت NOT به تلگرام و شبکه تون گره خورده است.
- فشار فروش: بیشتر توکن‌ها رایگان پخش شد و دارندگان بزرگ با هر جهش قیمت ممکن است بفروشند.
- رقابت: بازی‌های تلگرامی زیادی برای جذب همان کاربران رقابت می‌کنند و بیشترشان بعد از عرضه توکن افت کردند.
- کلاهبرداری: ربات‌ها و سایت‌های جعلی با نام این پروژه رایج‌اند و توکن تقلبی با نماد مشابه هم کم نیست.
فقط مبلغی را وارد کنید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمی‌زند.
تفاوت نات کوین و همستر کامبت
همستر کامبت (Hamster Kombat) مشهورترین بازی تلگرامی بعد از این پروژه بود که بازیکن در آن مدیر یک صرافی خیالی می‌شد. هر دو بازی روی تون توکن عرضه کردند و هر دو بخش بزرگ عرضه را به بازیکنان دادند. NOT زودتر آمد و توکنش چند ماه زودتر عرضه شد. توکن همستر (HMSTR) در سپتامبر ۲۰۲۴ عرضه شد و بعد از عرضه افت شدیدی داشت.
| معیار | نات کوین (NOT) | همستر کامبت (HMSTR) |
|---|---|---|
| شروع بازی | ژانویه ۲۰۲۴ | مارس ۲۰۲۴ |
| عرضه توکن | مه ۲۰۲۴ | سپتامبر ۲۰۲۴ |
| کل عرضه | حدود ۱۰۲٫۴ میلیارد | ۱۰۰ میلیارد |
| سهم بازیکنان | حدود ۷۸ درصد | حدود ۶۰ درصد |
| شبکه | تون | تون |
برای مقایسه با شبکه‌های بزرگ‌تر، درس‌های سولانا چیست و بیت کوین چیست را ببینید. فهرست همه درس‌های این حوزه در آموزش ارز دیجیتال آمده است.
نکات کلیدی درباره نات کوین
- NOT توکنی روی شبکه تون است که از یک بازی تپ تو ارن در تلگرام ساخته شد.
- سازنده پروژه تیم Open Builders به رهبری ساشا پلوتوینوف است و توکن در ۱۶ مه ۲۰۲۴ عرضه شد.
- حدود ۷۸ درصد عرضه به بازیکنان رسید و حداکثر عرضه حدود ۱۰۲٫۴۵ میلیارد است.
- ارز اصلی شبکه تون از ژوئن ۲۰۲۶ گرم (GRAM) نام دارد و کارمزد NOT با آن پرداخت میشود.
- هنگام واریز به صرافی شبکه TON و ممو را درست وارد کنید.
جمع‌بندی
نات کوین نشان داد یک بازی ساده در تلگرام می‌تواند میلیون‌ها نفر را با کیف پول و توکن آشنا کند. توزیع گسترده میان بازیکنان نقطه قوت پروژه است، ولی ارزش توکن به جامعه کاربران و موفقیت محصولات تازه تیم بستگی دارد و نوسان آن بسیار زیاد است. پیش از هر تصمیمی، ریسک‌ها را بشناسید و کیف پول را از منبع رسمی نصب کنید. قرارداد توکن را در اکسپلورر تون و اخبار پروژه را در سایت رسمی نات کوین دنبال کنید.
سوالات متداول درباره نات کوین
۱۰ سوالارز نات کوین مال کدام کشور است؟
پروژه کشور مشخصی ندارد. تیم Open Builders آن را روی شبکه تون و داخل تلگرام ساخته و به‌صورت بین‌المللی اداره می‌کند.
آیا نات کوین مال تلگرام است؟
خیر. سازنده آن تیم مستقل Open Builders است و تلگرام فقط بستری بود که بازی داخل آن اجرا می‌شد.
نات کوین روی چه شبکه‌ای است؟
شبکه اصلی NOT بلاکچین تون است و استاندارد توکن آن جتون نام دارد.
آیا هنوز میشود نات کوین استخراج کرد؟
بازی ضربهزدن اولیه با عرضه توکن در مه ۲۰۲۴ تمام شد. امروز NOT از راه بازیها و ماموریتهای تازه پروژه یا خرید از صرافی به دست میآید.
تعداد کل نات کوین چقدر است؟
حداکثر عرضه حدود ۱۰۲٫۴۵ میلیارد NOT است و واحد تازهای ساخته نمیشود.
چرا قیمت نات کوین بعد از عرضه افت کرد؟
بسیاری از بازیکنانی که توکن را رایگان گرفته بودند آن را فروختند و توجه بازار به بازی‌های تلگرامی هم با گذشت زمان کم شد. این دو عامل فشار فروش زیادی ساخت.
GRAM چه ربطی به نات کوین دارد؟
GRAM نام تازه ارز اصلی شبکه تون است. برای جابهجا کردن NOT باید کمی GRAM برای کارمزد داشته باشید.
بهترین کیف پول نات کوین کدام است؟
کیف پول Tonkeeper و کیف پول داخلی تلگرام رایجترین گزینهها هستند. برای مبلغ زیاد، کیف پول سختافزاری امنتر است.
آیا نات کوین استیکینگ دارد؟
استیکینگ بومی ندارد. طرحهای سود صرافیها به شرایط همان صرافی وابسته است.
آینده نات کوین چطور است؟
آینده نات کوین به محصولات تازه تیم، رشد شبکه تون و جو بازار بستگی دارد. هیچ عدد قیمتی را نمیشود با اطمینان پیش‌بینی کرد.
