تورم هسته چیست؟ | تفاوت با تورم کل و ۳ شاخص فدرال رزرو

روز انتشار گزارش تورم آمریکا، بیشتر معامله‌گرها اول به رقم بزرگ بالای خبر نگاه می‌کنند؛ اما فدرال رزرو و معامله‌گران حرفه‌ای چشمشان به عدد دیگری است: تورم هسته، یعنی تورم بدون قیمت غذا و انرژی. در سپتامبر ۲۰۲۶ تورم کل آمریکا با جهش بنزین به ۳٫۷ درصد رسید، ولی رقم بدون غذا و انرژی ۲٫۶ درصد بود و همین فاصله نشان داد بخش بزرگ فشار قیمت از انرژی آمده است. در این درس سطح متوسط تعریف دقیق این شاخص، تفاوت نسخه CPI و PCE با تورم کل، سنجه‌های دیگری مثل میانه و سوپرکور، روش خواندن رقم ماهانه و اثر پایه و واکنش دلار و طلا و شاخص‌ها را با یک مثال عددی می‌بینیم. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

تورم هسته چیست؟

تورم یعنی رشد عمومی قیمت‌ها در یک دوره؛ اگر با این مفهوم آشنا نیستید، اول درس تورم را بخوانید. تورم هسته (Core Inflation) همان رشد قیمت‌هاست با این تفاوت که دو گروه پرنوسان، یعنی غذا و انرژی، از سبد کنار گذاشته می‌شوند. آنچه می‌ماند مسکن، خدمات و کالاهایی مثل خودرو و پوشاک است که قیمتشان آرام‌تر و پیوسته‌تر تغییر می‌کند.

در آمریکا دو نسخه رسمی از این شاخص منتشر می‌شود. نسخه اول از شاخص قیمت مصرف‌کننده یا CPI (Consumer Price Index) ساخته می‌شود و نسخه دوم از شاخص قیمت هزینه‌های مصرف شخصی یا PCE (Personal Consumption Expenditures).

تورم هسته روند پایدار قیمت‌ها را نشان می‌دهد؛ روندی که سیاست پولی می‌تواند رویش اثر بگذارد و بانک مرکزی برای تصمیم نرخ بهره به آن تکیه می‌کند.

۵ دلار کش‌بک از هر معاملهعضویت رایگان اسمارت پلاس، به‌همراه تحلیل و پلن روزانه.بونوس تا ۱۰۰٪تحلیل روزانه ۱۸ نمادبدون هزینهفعال‌سازی رایگان

چرا غذا و انرژی از تورم هسته حذف می‌شوند؟

در سبد CPI آمریکا غذا حدود ۱۴ درصد و انرژی حدود ۶ درصد وزن دارد. قیمت این دو گروه با عواملی تکان می‌خورد که ربطی به قدرت تقاضای داخلی ندارند: خشکسالی، جنگ، تصمیم تولید کشورهای نفتی یا یک طوفان در خلیج مکزیک.

داده زندههمین آموزش را روی چارت امتحان کنیدحساب آزمایشی با داده‌ی زنده‌ی بروکر واقعی، بدون ریسک پول.بدون ریسک پولچالش پراپبک‌تسترایگان شروع کنید

نرخ بهره روی این شوک‌ها اثر چندانی ندارد. اگر بانک مرکزی با هر جهش بنزین نرخ را بالا ببرد و با هر افت آن پایین بیاورد، سیاستش مدام عوض می‌شود و اقتصاد را بی‌دلیل تکان می‌دهد. برای همین سیاست‌گذار این دو گروه را کنار می‌گذارد تا ببیند بقیه قیمت‌ها، که حدود ۸۰ درصد سبد است، با چه سرعتی بالا می‌روند.

غذا و انرژی همچنان برای هزینه زندگی مردم مهم‌اند و اگر گرانی‌شان چند ماه بماند، کم‌کم به قیمت بلیت هواپیما، حمل کالا و دستمزدها سرایت می‌کند و وارد شاخص هسته هم می‌شود.

چرا بانک‌های مرکزی به تورم هسته نگاه می‌کنند؟

بانک مرکزی با ابزارهایی مثل نرخ بهره، تقاضای کل اقتصاد را کم یا زیاد می‌کند؛ این ابزارها را در درس سیاست پولی توضیح داده‌ایم. اثر نرخ بهره با تاخیر شش ماه تا دو سال به قیمت‌ها می‌رسد، پس سیاست‌گذار به شاخصی نیاز دارد که مسیر چند ماه آینده تورم را بهتر پیش‌بینی کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد رقم هسته امروز، تورم کل سال آینده را بهتر از خود تورم کل امروز پیش‌بینی می‌کند.

فدرال رزرو از سال ۲۰۱۲ هدف رسمی ۲ درصد را روی تورم کل PCE تعریف کرده است. با این حال در بیانیه‌ها و سخنرانی‌ها بیشترین ارجاع به نسخه هسته PCE است، چون مسیر رسیدن به هدف را بهتر نشان می‌دهد.

لحن بانک مرکزی هم به همین عدد گره خورده است. وقتی این رقم چند ماه پشت سر هم بالاتر از انتظار بیاید، اعضای فدرال رزرو لحن هاوکیش، یعنی طرفدار نرخ بهره بالاتر، می‌گیرند و وقتی آرام شود، لحن داویش. تفاوت این دو لحن را در درس هاوکیش و داویش ببینید.

تفاوت تورم هسته CPI و PCE با تورم کل

CPI را اداره آمار کار آمریکا هر ماه از قیمت‌هایی می‌سازد که خانوارها مستقیم می‌پردازند. PCE را اداره تحلیل اقتصادی آمریکا محاسبه می‌کند و دامنه‌اش گسترده‌تر است؛ مثلاً هزینه درمانی که بیمه کارفرما یا دولت برای خانوار می‌پردازد هم در آن حساب می‌شود. تفاوت‌های اصلی در جدول زیر آمده است:

چون وزن PCE هر ماه با رفتار مصرف‌کننده عوض می‌شود، اگر قیمت یک کالا بالا برود و مردم سراغ جایگزین ارزان‌تر بروند، این شاخص آن جابه‌جایی را می‌بیند. به همین دلیل در بیشتر سال‌ها نسخه هسته CPI حدود ۰٫۳ تا ۰٫۵ واحد درصد بالاتر از نسخه PCE بوده است. در سال ۲۰۲۶ این ترتیب برعکس شد؛ بخشی از دلیلش وزن بیشتر درمان و خدمات مالی در PCE است. پس هر بار که دو رقم را مقایسه می‌کنید، به وزن‌ها هم فکر کنید.

تورم هسته آمریکا در پاییز ۲۰۲۶ چند درصد است؟

گزارش CPI سپتامبر ۲۰۲۶ که ۱۴ اکتبر منتشر شد، تورم کل سالانه را ۳٫۷ درصد و رشد ماهانه را ۰٫۶ درصد نشان داد. انرژی در یک سال ۲۰٫۴ درصد گران شده بود. در همین گزارش CPI هسته سالانه از ۲٫۴ به ۲٫۶ درصد رسید و رقم ماهانه ۰٫۳ درصد بود، در حالی که بازار ۰٫۲ درصد انتظار داشت. جزئیات این گزارش و تقویم انتشارش را در صفحه گزارش CPI آمریکا ببینید.

آخرین رقم PCE مربوط به اوت ۲۰۲۶ است که ۳۰ سپتامبر منتشر شد: تورم کل PCE سالانه ۳٫۴ درصد و PCE هسته سالانه ۳٫۰ درصد، با رشد ماهانه ۰٫۲ درصد که از انتظار بازار پایین‌تر بود. هر دو عدد هنوز بالاتر از هدف ۲ درصدی‌اند. توضیح کامل این شاخص در صفحه شاخص PCE آمده است.

سنجه‌های دیگر تورم هسته: میانگین پیراسته، میانه و سوپرکور

حذف غذا و انرژی ساده‌ترین روش جدا کردن نوسان است و روش‌های دیگری هم وجود دارد. گاهی یک قلم دیگر، مثل خودروی دست دوم در سال ۲۰۲۱، به‌تنهایی رقم هسته را بالا می‌کشد. چند بانک منطقه‌ای فدرال رزرو برای همین سنجه‌های تکمیلی منتشر می‌کنند:

• میانگین پیراسته (Trimmed Mean). اقلامی که در آن ماه بیشترین و کمترین تغییر قیمت را داشته‌اند از دو سر فهرست حذف می‌شوند و میانگین بقیه گزارش می‌شود. بانک فدرال رزرو دالاس نسخه PCE آن را منتشر می‌کند.
• میانه CPI (Median CPI). همه اقلام از کم به زیاد چیده می‌شوند و تغییر قیمت قلم وسط گزارش می‌شود. بانک فدرال رزرو کلیولند آن را می‌سازد.
• سوپرکور (Supercore). خدمات هسته بدون مسکن. بخش بزرگ هزینه این خدمات دستمزد است، پس این عدد فشار بازار کار روی قیمت‌ها را نشان می‌دهد.
• تورم قیمت‌های چسبنده. فقط اقلامی که قیمتشان دیر به دیر عوض می‌شود، مثل اجاره و بیمه. بانک فدرال رزرو آتلانتا آن را منتشر می‌کند.

روش کار ساده است: وقتی شاخص رسمی بالا می‌رود ولی میانه و میانگین پیراسته آرام‌اند، احتمالاً یکی دو قلم خاص عامل جهش‌اند و فشار گسترده نیست.

رقم ماهانه، سالانه و اثر پایه در گزارش تورم هسته

هر گزارش تورم دو عدد اصلی دارد: رشد ماهانه (MoM) که تغییر قیمت نسبت به ماه قبل است و رشد سالانه (YoY) که تغییر نسبت به همان ماه در سال قبل است. بازار در لحظه انتشار بیشتر به رقم ماهانه هسته واکنش نشان می‌دهد، چون سرعت فعلی تورم را نشان می‌دهد.

برای اینکه رقم ماهانه را با هدف ۲ درصد مقایسه کنید، آن را سالانه کنید. رشد ماهانه ۰٫۱۷ درصد تقریباً معادل ۲ درصد در سال است، ۰٫۲ درصد حدود ۲٫۴ درصد و ۰٫۳ درصد حدود ۳٫۷ درصد. پس فاصله ۰٫۲ تا ۰٫۳ که روی کاغذ کوچک به نظر می‌رسد، اختلاف میان «نزدیک هدف» و «تقریباً دو برابر هدف» است. میانگین سه ماه اخیر را هم سالانه کنید تا اثر یک ماه استثنایی کم شود.

رقم سالانه به رقم همان ماه در سال قبل هم بستگی دارد. اگر سال گذشته در این ماه رشد ماهانه ۰٫۵ درصد بوده و امسال ۰٫۲ درصد باشد، آن ۰٫۵ از محاسبه سالانه خارج و ۰٫۲ وارد می‌شود و تورم سالانه حدود ۰٫۳ واحد پایین می‌آید. به این پدیده اثر پایه (Base Effect) می‌گویند. پس قبل از هر گزارش، رقم ماه مشابه سال قبل را ببینید.

تورم هسته چطور دلار، طلا و شاخص‌ها را تکان می‌دهد؟

زنجیره اثر از انتظار نرخ بهره شروع می‌شود. رقم هسته بالاتر از پیش‌بینی یعنی احتمال نرخ بهره بالاتر یا کاهش دیرتر نرخ. بازده اوراق دو ساله آمریکا، که به انتظار نرخ بهره حساس است، همان دقیقه بالا می‌رود و دلار از آن پشتیبانی می‌گیرد.

• دلار. رقم داغ معمولاً دلار را در برابر یورو، ین و پوند تقویت می‌کند و رقم سرد، تضعیف.
• طلا. طلا سود نقدی ندارد، پس با بالا رفتن بازده اوراق و نرخ بهره واقعی، هزینه نگه داشتنش بیشتر می‌شود و معمولاً فشار فروش می‌گیرد. نرخ بهره واقعی، یعنی نرخ اسمی منهای تورم مورد انتظار، را در درس نرخ بهره واقعی توضیح داده‌ایم.
• شاخص‌های سهام. نرخ بهره بالاتر ارزش فعلی سود آینده شرکت‌ها را کم می‌کند. نزدک ۱۰۰ معمولاً بیشترین واکنش را دارد.

اندازه حرکت به فاصله رقم واقعی با پیش‌بینی بستگی دارد. وقتی تورم کل بالاتر از انتظار و هسته پایین‌تر باشد، یا برعکس، بازار در چند دقیقه اول بالا و پایین می‌رود و معمولاً جهت نهایی را رقم هسته تعیین می‌کند. پس از گزارش CPI سپتامبر ۲۰۲۶ هم که هسته ۰٫۱ واحد بالاتر از انتظار آمد، دلار تقویت شد و طلا و سهام عقب نشستند.

مثال عددی: غافلگیری ۰٫۲ درصدی تورم هسته

فرض کنید بازار برای CPI هسته رشد ماهانه ۰٫۲ درصد پیش‌بینی کرده و رقم واقعی ۰٫۴ درصد منتشر می‌شود. رقم سالانه‌شده از حدود ۲٫۴ به حدود ۴٫۹ درصد می‌پرد و بازار احتمال یک افزایش دیگر نرخ بهره را بیشتر قیمت‌گذاری می‌کند. اعداد تصویر بالا فرضی‌اند و واکنش یک ساعت بعد را نشان می‌دهند: دلار ۰٫۷ درصد بالا می‌رود، EURUSD حدود ۸۰ پیپ و طلا ۱٫۲۵ درصد افت می‌کند و بازده اوراق دو ساله ۱۲ واحد پایه رشد می‌کند.

معامله‌گری که با حجم یک لات استاندارد در EURUSD خرید داشته، با این ۸۰ پیپ حدود ۸۰۰ دلار ضرر می‌کند. برای یک حساب ۱۰ هزار دلاری این یعنی ۸ درصد سرمایه در یک ساعت. اگر رقم ۰٫۱ درصد بیاید، همین بازارها با دامنه‌ای مشابه خلاف این جهت حرکت می‌کنند. این دامنه نشان می‌دهد چرا بسیاری از معامله‌گران چند دقیقه قبل از خبر حجم پوزیشن را کم می‌کنند یا از قبل حد ضرر مشخص می‌گذارند.

بازار به فاصله رقم واقعی تا پیش‌بینی واکنش نشان می‌دهد؛ رقم ۰٫۳ درصد در ماهی که ۰٫۴ پیش‌بینی شده، برای دلار خبر منفی است.

زمان انتشار گزارش به وقت تهران

هر دو گزارش CPI و PCE ساعت ۸:۳۰ صبح به وقت نیویورک منتشر می‌شوند. وقتی آمریکا در ساعت تابستانی است (از اواسط مارس تا اوایل نوامبر) این زمان ساعت ۱۶:۰۰ تهران است و در ساعت زمستانی آمریکا ساعت ۱۷:۰۰ تهران. CPI معمولاً بین دهم تا پانزدهم هر ماه برای ماه قبل منتشر می‌شود و PCE حدود دو هفته بعد، همراه گزارش درآمد و هزینه شخصی.

چون CPI زودتر می‌آید و PCE را تا حد زیادی قابل پیش‌بینی می‌کند، بیشتر واکنش بازار روی CPI است. در یکی دو دقیقه اول بعد از خبر، اسپرد بروکر بازتر و لغزش قیمت بیشتر می‌شود.

اشتباهات رایج در تفسیر تورم هسته

• مقایسه CPI هسته با هدف ۲ درصد. هدف فدرال رزرو روی PCE تعریف شده و فاصله دو شاخص ممکن است چند دهم درصد باشد؛ در پاییز ۲۰۲۶ نسخه CPI ۲٫۶ و نسخه PCE ۳٫۰ درصد بود. همیشه هر دو را کنار هم ببینید.
• واکنش فقط به رقم تورم کل. جهش بنزین تورم کل را بالا می‌برد ولی اگر هسته آرام باشد، فدرال رزرو معمولاً از آن عبور می‌کند.
• نادیده گرفتن پیش‌بینی. معنای عدد ۰٫۳ درصد فقط از مقایسه با انتظار بازار درمی‌آید.
• فراموش کردن اثر پایه. افت رقم سالانه ممکن است فقط به خاطر یک ماه داغ سال قبل باشد و سرعت فعلی قیمت‌ها کم نشده باشد.
• ورود در دقیقه اول خبر. حرکت اول گاهی برمی‌گردد.

نکات کلیدی این درس

• تورم هسته رشد قیمت‌ها بدون غذا و انرژی است و حدود ۸۰ درصد سبد CPI آمریکا را پوشش می‌دهد.
• فدرال رزرو هدف ۲ درصد را روی PCE گذاشته و نسخه هسته PCE را بهترین راهنمای مسیر آن می‌داند.
• در سپتامبر ۲۰۲۶ تورم کل CPI ۳٫۷ درصد و CPI هسته ۲٫۶ درصد بود؛ PCE هسته در اوت ۳٫۰ درصد بود.
• میانگین پیراسته، میانه CPI، سوپرکور و قیمت‌های چسبنده نشان می‌دهند فشار قیمت گسترده است یا از چند قلم خاص می‌آید.
• رقم ماهانه را سالانه کنید: ۰٫۲ درصد یعنی حدود ۲٫۴ و ۰٫۳ درصد یعنی حدود ۳٫۷ درصد در سال.
• رقم هسته داغ معمولاً دلار و بازده اوراق را بالا می‌برد و به طلا و سهام فشار می‌آورد.

اسمارت اف ایکس؛ مرجع مقایسه و انتخاب بهترین خدمات مالی

اسمارت اف ایکس همراه هوشمند شما در مسیر معامله‌گری است؛ ما ابزار، دانش و تحلیل‌های پیشرفته را در اختیار شما می‌گذاریم تا با اطمینان و هوشمندی، تصمیمات سرمایه‌گذاری بهتر و به‌روزتری بگیرید.

برخی از مزایای همکاری با اسمارت اف ایکس شامل موارد زیر است:

• بررسی بی‌طرفانه: بروکرها و بسترهای معاملاتی را بر اساس واقعیت‌ها و بدون جانبداری بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌ای داشته باشید.
• رشد سواد مالی: محتوای آموزشی و تحلیلی جامع تهیه می‌کنیم تا مهارت‌های لازم برای فعالیت موفق در بازارهای مالی را کسب کنید.
• تهیه مقالات جدید: با تمرکز بر دانش روز، مقالات آموزشی و تحلیلی به‌روز منتشر می‌کنیم.
• پایبندی به اصل شفافیت: نظرات و بازخوردهای کاربران را بدون حذف یا ویرایش منتشر می‌کنیم.

💬 اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از راه‌های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:

• تلگرام پشتیبانی: smartfxsupport
• ایمیل پشتیبانی: support@smartfxac.com

جمع‌بندی

تورم هسته با کنار گذاشتن غذا و انرژی، روند پایدار قیمت‌ها را از شوک‌های کوتاه‌مدت جدا می‌کند و به همین دلیل مهم‌ترین عدد گزارش تورم برای فدرال رزرو و بازار است. معامله‌گر باید تفاوت نسخه CPI و PCE را بشناسد، رقم ماهانه را سالانه کند، اثر پایه را از قبل ببیند و همیشه رقم واقعی را با پیش‌بینی بسنجد. پاییز ۲۰۲۶ نمونه خوبی است: جهش انرژی تورم کل را به ۳٫۷ درصد رساند و حالا جهت دلار و طلا به این بستگی دارد که این فشار چقدر به قیمت‌های هسته سرایت کند.