ارز رن چیست؟ | پل بیت کوین Ren، تعطیلی ۲۰۲۲ و ۵ ریسک

فرض کنید پولی در یک بانک دارید و می‌خواهید آن را در بانک دیگری خرج کنید که حساب جداگانه‌ای دارد. به یک واسطه نیاز دارید که پول را این طرف نگه دارد و معادلش را آن طرف بدهد. ارز رن توکن پروتکلی بود که همین نقش را میان بیت کوین و اتریوم بازی می‌کرد. این پروژه سال‌ها یکی از پل‌های شناخته‌شده دیفای بود، ولی بعد از سقوط صرافی FTX شبکه اصلی‌اش خاموش شد. در این درس می‌خوانید Ren چطور کار می‌کرد، چه شد که تعطیل شد، توکن REN امروز در چه وضعی است، استیکینگ (Staking) آن چه شد و پیش از هر تصمیمی باید چه ریسک‌هایی را بشناسید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

ارز رن چیست و چه مشکلی را حل می‌کرد؟

بیت کوین بزرگ‌ترین رمزارز بازار است، ولی شبکه آن قرارداد هوشمند پیچیده ندارد. یعنی نمی‌شود بیت کوین را مستقیم در برنامه‌های وام و معامله دیفای روی اتریوم به کار برد. اگر با این مفاهیم آشنا نیستید، اول درس‌های بیت کوین چیست و قرارداد هوشمند را بخوانید.

رن پروتکل (Ren Protocol) برای حل همین مشکل ساخته شد. کاربر بیت کوین را به آدرسی می‌فرستاد که شبکه Ren کنترل می‌کرد و در عوض همان مقدار renBTC روی اتریوم می‌گرفت. renBTC یک توکن ERC-20 بود که قرار بود همیشه با یک بیت کوین برابر باشد. هر وقت کاربر renBTC را برمی‌گرداند، شبکه آن را می‌سوزاند و بیت کوین واقعی را آزاد می‌کرد. به این سازوکار پل (Bridge) می‌گویند.

۵ دلار کش‌بک از هر معاملهعضویت رایگان اسمارت پلاس،
به‌همراه تحلیل و پلن روزانه.بونوس تا ۱۰۰٪تحلیل روزانه ۱۸ نمادبدون هزینهفعال‌سازی رایگان

ارز رن یا REN توکن همین شبکه بود. کسانی که می‌خواستند گره شبکه را اجرا کنند باید REN را وثیقه می‌گذاشتند و از کارمزد پل سهم می‌گرفتند.

ارز رن توکن پلی بود که بیت کوین را به شکل renBTC به اتریوم می‌برد و این پل از دسامبر ۲۰۲۲ دیگر کار نمی‌کند.

سازنده رن پروتکل کیست و ارز رن مال کجاست؟

این پروژه را تایانگ ژانگ (Taiyang Zhang) و لونگ وانگ (Loong Wang) در سال ۲۰۱۷ با نام ریپابلیک پروتکل (Republic Protocol) ساختند. هر دو از دانش‌آموختگان دانشگاه ملی استرالیا بودند. ایده اول چیز دیگری بود: یک بازار معاملاتی پنهان برای سفارش‌های بزرگ. فروش اولیه توکن در اوایل ۲۰۱۸ انجام شد و در سال ۲۰۱۹ نام پروژه به Ren تغییر کرد و تمرکزش به پل میان بلاکچین‌ها رفت.

در فوریه ۲۰۲۱ شرکت آلامدا ریسرچ (Alameda Research)، شرکت معاملاتی وابسته به صرافی FTX، تیم Ren را خرید تا هزینه توسعه بلندمدت آن را تامین کند. این خرید بعدها سرنوشت پروژه را تعیین کرد. پس جواب کوتاه پرسش «ارز رن مال کجاست» این است: ریشه تیم استرالیایی است و از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ پروژه زیر مالکیت آلامدا بود.

تبلیغبروکر جی تی سی (GTCFX)بونوس ۱۰۰٪ روی اولین واریز۵ دلار کش‌بک به‌ازای هر لاتپشتیبانی فارسی و واریز ریالیدارای مجوز FCA و ASICثبت‌نام در GTCثبت‌نام

شبکه رن پروتکل چطور کار می‌کرد؟

شبکه Ren که نام فنی‌اش RenVM بود، در مه ۲۰۲۰ روی شبکه اصلی راه افتاد. این شبکه از گره‌هایی به نام دارک نود (Darknode) تشکیل می‌شد. وثیقه هر گره ۱۰۰ هزار REN بود. گره‌ها با هم کلید خصوصی آدرس‌های بیت کوین را به شکل تقسیم‌شده نگه می‌داشتند، طوری که هیچ گرهی به‌تنهایی کل کلید را نداشت.

شبکه در دوره فعالیتش کاملا غیرمتمرکز نشد. تیم سازنده کنترل مهمی روی آن داشت و ادامه کار شبکه به بودجه همین تیم وابسته بود، موضوعی که با ورشکستگی آلامدا سرنوشت‌ساز شد.

در تصویر بالا که از صفحه داده‌های پروتکل در DefiLlama گرفته شده، روند ارزش دارایی‌های قفل‌شده در پل Ren دیده می‌شود. ارزش کل قفل‌شده (TVL) یعنی مجموع دارایی‌هایی که کاربران در قراردادهای پروژه گذاشته‌اند. این عدد در اوج، حوالی پایان ۲۰۲۱ و آغاز ۲۰۲۲، به حدود ۱٫۷ میلیارد دلار رسید. از نیمه ۲۰۲۲ به‌شدت افت کرد و بعد از تعطیلی شبکه تقریبا به صفر رسید.

کاربردهای رن پروتکل در دوران فعالیت

کاربردهای این پروژه پیش از تعطیلی چهار گروه بود:

1. بیت کوین روی اتریوم: renBTC در پروتکل‌های وام، استخرهای نقدینگی و صرافی‌های غیرمتمرکز به کار می‌رفت.
2. پل میان شبکه‌ها: نسخه‌های بعدی پل دارایی‌هایی مثل دوج کوین و بیت کوین کش را هم به چند بلاکچین سازگار با اتریوم می‌برد.
3. اجرای گره: دارندگان REN با اجرای دارک نود سهمی از کارمزد پل می‌گرفتند.
4. حاکمیت: دارندگان REN در رای‌گیری‌های سازمان خودگردان پروژه شرکت می‌کردند.

امروز هیچ‌کدام از این کاربردها فعال نیست.

توکنومیکس ارز رن

تبلیغبروکر ایکس چیف (XChief)حساب سنت با کمترین سرمایهحداقل واریز ۱۰ دلاراحراز هویت ایرانی و پشتیبانی فارسیکپی ترید و ربات مجازثبت‌نام در ایکس چیفثبت‌نام

توکنومیکس (Tokenomics) یعنی قواعدی که تعیین می‌کند یک توکن چطور ساخته و میان دارندگان پخش می‌شود. قواعد REN این‌ها بود:

• عرضه اولیه: یک میلیارد REN که در سال ۲۰۱۸ ساخته شد و بخش بزرگی از آن در فروش اولیه به سرمایه‌گذاران رسید.
• وثیقه گره‌ها: هر دارک نود ۱۰۰ هزار REN قفل می‌کرد و این قفل بخشی از عرضه را از بازار بیرون نگه می‌داشت.
• رای ۲۰۲۲: بعد از سقوط آلامدا، جامعه پروژه به ساخت حدود ۱۸۰ میلیون REN تازه برای تامین هزینه نسخه دوم و ساخت یک بنیاد رای داد.

با تعطیلی پل، منبع درآمد توکن از بین رفت. ارزش بازار REN امروز فقط از معامله و امید به نسخه تازه می‌آید.

ماجرای آلامدا و تعطیلی شبکه Ren

در نوامبر ۲۰۲۲ صرافی FTX و آلامدا ورشکست شدند. تیم Ren اعلام کرد چون نسخه ۱ زیر مدیریت آلامدا اجرا می‌شد و بودجه‌اش قطع شده، این نسخه را تعطیل می‌کند. اول ساخت renBTC تازه متوقف شد و به کاربران ۳۰ روز فرصت داده شد تا دارایی‌هایشان را به شبکه اصلی خودشان، مثلا بیت کوین، برگردانند. در دسامبر ۲۰۲۲ تیم هشدار داد شبکه به‌زودی خاموش می‌شود و هر دارایی باقی‌مانده ممکن است از دست برود. طبق گزارش‌های آن زمان، بیش از ۱۵ میلیون دلار renBTC هنوز روی اتریوم مانده بود.

در آوریل ۲۰۲۳ به دستور تیم تصفیه FTX، دارایی‌های پشتوانه پل به کیف پول‌های امانی تحت کنترل این تیم منتقل شد. تیم Ren وعده نسخه دوم را داده بود؛ شبکه‌ای متن‌باز که جامعه اجرا کند. بنیاد Ren هم راه افتاد، ولی تا پایان ۲۰۲۵ هیچ منبع معتبری راه‌اندازی شبکه اصلی نسخه دوم را تایید نکرده است. سایت رسمی پروژه در آبان ۱۴۰۵ فقط یک صفحه ساده با عنوان «یک Ren تازه» و نام بنیاد Ren را نشان می‌دهد.

ارز رن هنوز روی اتریوم وجود دارد و معامله می‌شود، ولی شبکه‌ای که به آن کاربرد می‌داد از دسامبر ۲۰۲۲ کار نمی‌کند.

آیا ارز رن کلاهبرداری است؟ اعتبار با داده

داوری درباره اعتبار یک پروژه با سابقه و داده قابل بررسی ممکن است. داده‌های اصلی درباره ارز رن این‌هاست:

• سابقه: پل Ren از ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ فعال بود و در دوره رونق دیفای از پل‌های پرکاربرد بیت کوین به شمار می‌رفت.
• علت تعطیلی: ورشکستگی آلامدا و قطع بودجه پروژه. گزارشی از هک شبکه اصلی در این ماجرا ثبت نشده است.
• زیان کاربران: کسانی که تا پیش از خاموشی renBTC را برنگرداندند، با ریسک از دست رفتن دارایی روبه‌رو شدند.
• حذف از صرافی‌ها: بایننس در دسامبر ۲۰۲۴ بازار REN را بست و صرافی‌های دیگری هم پشتیبانی آن را برداشتند.

پس داستان ارز رن داستان پروژه‌ای است که سال‌ها محصول واقعی داشت و امروز بدون محصول فعال مانده است. مراقب گروه‌ها و سایت‌هایی باشید که با وعده «بازگشت Ren» یا ایردراپ نسخه تازه از کاربران پول یا عبارت بازیابی می‌خواهند. الگوهای رایج را در درس کلاهبرداری رمزارز بخوانید.

آینده ارز رن؛ عوامل اثرگذار

هیچ عدد قیمتی را نمی‌شود با اطمینان برای REN پیش‌بینی کرد و ما هم عددی نمی‌دهیم. آینده ارز رن به چند عامل مشخص بستگی دارد:

1. نسخه دوم: بدون شبکه فعال، توکن کاربردی ندارد.
2. بودجه بنیاد: توسعه یک پل امن هزینه زیادی دارد و پروژه پشتیبان مالی بزرگی ندارد.
3. دسترسی در صرافی‌ها: حذف از صرافی‌های بزرگ نقدشوندگی را کم کرده است.
4. رقابت: پل‌ها و نسخه‌های دیگر بیت کوین روی اتریوم بازار renBTC را گرفته‌اند. درباره رفتار کلی بازار هم درس چرخه بازار کریپتو را ببینید.

خرید ارز رن از کجا؟

پیش از خرید ارز رن بدانید که این توکن در بیشتر صرافی‌های بزرگ دیگر معامله نمی‌شود. بایننس در دسامبر ۲۰۲۴ آن را حذف کرد. اگر صرافی ایرانی مثل صرافی نوبیتکس یا صرافی والکس هنوز بازار REN دارد، حجم معاملات و امکان برداشت را پیش از خرید بررسی کنید. بعضی صرافی‌های خارجی کاربران ایرانی را محدود می‌کنند و ممکن است حساب را مسدود کنند.

فهرست کامل را در صفحه صرافی‌های ارز دیجیتال ببینید و اصول کلی را در درس خرید ارز دیجیتال بخوانید. صفحه قیمت زنده جداگانه‌ای برای این توکن در سایت نداریم.

کیف پول و استیکینگ ارز رن

REN یک توکن ERC-20 است، پس هر کیف پول سازگار با اتریوم، مثل متامسک (MetaMask) یا کیف پول سخت‌افزاری لجر، آن را نگه می‌دارد. کیف پول رسمی وجود ندارد. اصول نگهداری عبارت بازیابی را در درس کیف پول ارز دیجیتال بخوانید.

استیکینگ REN امروز وجود ندارد. تنها راه گرفتن پاداش، اجرای دارک نود در شبکه نسخه ۱ بود که با تعطیلی شبکه از بین رفت. هر سایتی که امروز وعده استیکینگ REN با سود ثابت بدهد، مشکوک است. سازوکار کلی استیکینگ را در درس استیکینگ ببینید. هنگام انتقال هم شبکه اتریوم را انتخاب کنید؛ جزئیات در درس شبکه انتقال آمده است.

ریسک‌های نگه داشتن ارز رن

• نبود محصول: شبکه‌ای که به توکن کاربرد می‌داد از ۲۰۲۲ خاموش است.
• نقدشوندگی کم: حذف از صرافی‌های بزرگ یعنی فروش مقدار زیاد ممکن است سخت یا با ضرر همراه باشد.
• وعده تاییدنشده: راه‌اندازی نسخه دوم سال‌هاست اعلام شده و هنوز انجام نشده است.
• نوسان شدید: توکن‌های کم‌حجم با یک خبر یا شایعه به‌شدت بالا و پایین می‌روند.
• کلاهبرداری با نام پروژه: سایت‌های جعلی ایردراپ و استیکینگ از نام Ren سوءاستفاده می‌کنند.

فقط مبلغی را وارد کنید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمی‌زند.

تفاوت رن پروتکل و رپد بیت کوین

رپد بیت کوین (WBTC) رقیب اصلی renBTC بود و همان کار را با روش دیگری انجام می‌دهد. در WBTC یک متولی متمرکز بیت کوین را نگه می‌دارد و معادلش را روی اتریوم می‌سازد. Ren قرار بود این اعتماد به متولی را با شبکه‌ای از گره‌ها جایگزین کند، ولی در عمل به بودجه یک شرکت وابسته ماند.

فهرست همه درس‌های این حوزه در آموزش ارز دیجیتال آمده است.

نکات کلیدی این درس

• ارز رن توکن پلی بود که بیت کوین را به شکل renBTC به اتریوم می‌برد.
• تایانگ ژانگ و لونگ وانگ پروژه را در سال ۲۰۱۷ ساختند و آلامدا در ۲۰۲۱ آن را خرید.
• بعد از ورشکستگی FTX، شبکه نسخه ۱ در دسامبر ۲۰۲۲ تعطیل شد.
• تا آبان ۱۴۰۵ راه‌اندازی نسخه دوم تایید نشده و استیکینگ REN وجود ندارد.
• بایننس در دسامبر ۲۰۲۴ بازار REN را بست.

جمع‌بندی

رن پروتکل یکی از اولین پل‌های غیرمتمرکز میان بیت کوین و اتریوم بود و در دوره رونق دیفای کاربرد واقعی داشت. وابستگی مالی به آلامدا باعث شد با سقوط FTX شبکه‌اش خاموش شود و نسخه دوم هنوز جای آن را نگرفته است. اگر REN دارید یا به خرید آن فکر می‌کنید، آن را توکن پروژه‌ای بدون محصول فعال ببینید و فقط به اطلاعیه‌های رسمی اعتماد کنید. وضعیت فعلی را در سایت رسمی رن پروتکل و سابقه طراحی شبکه را در وایت پیپر اولیه پروژه ببینید.