اتنا چیست؟ | دلار مصنوعی USDe، توکن ENA و ۵ ریسک آن

بیشتر کسانی که در بازار کریپتو دلار نگه می‌دارند، تتر یا USDC دارند؛ دلارهایی که پشتوانه‌شان پول نقد و اوراق در حساب‌های بانکی است. اتنا راه دیگری را امتحان کرده است: دلاری می‌سازد که پشتوانه‌اش اتر و بیت کوین است و ریسک بالا و پایین رفتن قیمت آن‌ها با قرارداد آتی خنثی می‌شود. در این درس سازوکار دلار USDe، سازنده، توکن ENA، توکنومیکس، اعتبار، عوامل اثرگذار بر آینده و راه‌های خرید و نگهداری را مرور می‌کنیم. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

اتنا چیست و چه مشکلی را حل می‌کند؟

اتنا (Ethena) یک پروتکل در حوزه دیفای است که روی اتریوم کار می‌کند. محصول اصلی آن USDe است؛ توکنی که قرار است همیشه نزدیک یک دلار بماند. پروژه به آن «دلار مصنوعی» (Synthetic Dollar) می‌گوید تا با استیبل کوین‌های معمولی که پشتوانه بانکی دارند اشتباه نشود.

مشکلی که این پروژه هدف گرفته، وابستگی دلارهای کریپتویی به بانک‌هاست. اتنا به‌جای حساب بانکی، دارایی کریپتو نگه می‌دارد و همان مقدار را در بازار آتی می‌فروشد. وقتی قیمت اتر پایین می‌آید، ارزش اتر نگهداری‌شده کم می‌شود ولی معامله فروش در بازار آتی سود می‌کند و این دو یکدیگر را خنثی می‌کنند. به این روش پوشش ریسک دلتا خنثی (Delta Neutral) می‌گویند.

۵ دلار کش‌بک از هر معاملهعضویت رایگان اسمارت پلاس،
به‌همراه تحلیل و پلن روزانه.بونوس تا ۱۰۰٪تحلیل روزانه ۱۸ نمادبدون هزینهفعال‌سازی رایگان

ارز اتنا یا ENA توکن حاکمیتی این پروتکل است. دارندگانش درباره تصمیم‌های پروژه رای می‌دهند و می‌توانند آن را استیک کنند.

اتنا دلار مصنوعی USDe را با پشتوانه کریپتو و فروش هم‌اندازه در بازار آتی می‌سازد و ENA توکن رای این پروتکل است.

سازنده اتنا کیست و ارز اتنا مال کجاست؟

شرکت Ethena Labs را گای یانگ (Guy Young) در سال ۲۰۲۳ راه انداخت؛ کسی که پیش از آن در یک شرکت سرمایه‌گذاری سنتی کار می‌کرد. صندوق شخصی آرتور هیز، بنیان‌گذار صرافی BitMEX، و چند صندوق سرمایه‌گذاری کریپتو از اولین حامیان پروژه بودند. USDe در فوریه ۲۰۲۴ برای عموم عرضه شد و توکن ENA در آوریل ۲۰۲۴ با یک ایردراپ بزرگ پخش شد.

ناشر USDe شرکتی ثبت‌شده در جزایر ویرجین بریتانیاست. شاخه آلمانی پروژه در سال ۲۰۲۵ بعد از ایرادهای نهاد ناظر مالی آلمان فعالیتش را متوقف کرد. پس جواب کوتاه پرسش «اتنا مال کجاست» این است: تیم پروژه بین‌المللی است و شرکت ناشر در جزایر ویرجین بریتانیا ثبت شده است.

تبلیغبروکر جی تی سی (GTCFX)بونوس ۱۰۰٪ روی اولین واریز۵ دلار کش‌بک به‌ازای هر لاتپشتیبانی فارسی و واریز ریالیدارای مجوز FCA و ASICثبت‌نام در GTCثبت‌نام

سازوکار اتنا و دلار USDe به زبان ساده

این پروژه بلاکچین مستقلی ندارد و USDe و ENA توکن‌های استاندارد روی اتریوم‌اند که روی چند شبکه دیگر هم منتقل شده‌اند. پس سرعت و کارمزد به شبکه‌ای بستگی دارد که استفاده می‌کنید. سازوکار ساخت USDe چند مرحله دارد:

• ساخت: یک کاربر مجاز اتر، بیت کوین یا استیبل کوین تحویل می‌دهد و USDe تازه می‌گیرد. کاربران عادی USDe را از بازار می‌خرند.
• پوشش ریسک: پروتکل به اندازه دارایی تحویلی در بازار قرارداد دائمی (Perpetual) صرافی‌ها موضع فروش باز می‌کند.
• نگهداری: دارایی‌ها نزد امانت‌دارهای خارج از صرافی نگه داشته می‌شوند تا اگر یک صرافی ورشکست شد، پشتوانه در آن گیر نیفتد.
• بازخرید: کاربر مجاز می‌تواند USDe را برگرداند و دارایی پشتوانه را پس بگیرد.

درآمد پروتکل از دو جا می‌آید: نرخ تامین مالی (Funding Rate) که در بازار قرارداد دائمی معمولا به فروشنده‌ها پرداخت می‌شود و پاداش استیکینگ اتر. این نرخ ثابت نیست و در دوره‌هایی منفی می‌شود؛ برای همین پروژه یک صندوق ذخیره نگه می‌دارد. داشبورد شفافیت پروژه در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ نسبت پشتوانه را ۱۰۱٫۰۶ درصد و عرضه USDe را حدود ۴٫۹۵ میلیارد دلار نشان می‌داد.

کاربردهای اتنا و USDe

کاربردهای اصلی این پروتکل برای کاربر و برنامه‌های دیفای این‌هاست:

1. دلار دیجیتال: نگه داشتن USDe به‌جای استیبل کوین‌های با پشتوانه بانکی.
2. بازده sUSDe: کسی که USDe را در پروتکل استیک کند، sUSDe می‌گیرد که سهمی از درآمد پروتکل را به همراه دارد. این بازده ثابت نیست و ممکن است صفر شود.
3. وثیقه در دیفای: USDe در پروتکل‌های وام‌دهی و صرافی‌های غیرمتمرکز به‌عنوان وثیقه یا جفت معاملاتی استفاده می‌شود.
4. حاکمیت: دارندگان ENA درباره دارایی‌های پشتوانه و قواعد ریسک رای می‌دهند.

پروژه دلار دیگری هم به نام USDtb عرضه کرده که پشتوانه آن بیشتر صندوق‌های اوراق خزانه آمریکاست و در دوره‌های منفی بودن نرخ تامین مالی به‌عنوان پشتوانه کمکی به کار می‌رود.

توکنومیکس اتنا و عرضه ENA

توکنومیکس (Tokenomics) یعنی قواعد ساخت و پخش یک توکن. سقف عرضه ارز اتنا ۱۵ میلیارد ENA است و توزیع آن طبق مستندات رسمی این‌طور است:

تبلیغبروکر ایکس چیف (XChief)حساب سنت با کمترین سرمایهحداقل واریز ۱۰ دلاراحراز هویت ایرانی و پشتیبانی فارسیکپی ترید و ربات مجازثبت‌نام در ایکس چیفثبت‌نام

• مشارکت‌کنندگان اصلی: ۳۰ درصد با آزادسازی تدریجی.
• توسعه اکوسیستم و ایردراپ‌ها: ۲۸ درصد.
• سرمایه‌گذاران: ۲۵ درصد با آزادسازی تدریجی.
• بنیاد اتنا: ۱۵ درصد.
• لانچ‌پول بایننس: ۲ درصد.

عرضه در گردش در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۰ میلیارد ENA گزارش شده و بقیه طبق جدول آزادسازی وارد بازار می‌شود. دارندگان ENA می‌توانند آن را استیک کنند و sENA بگیرند. طرح تقسیم بخشی از درآمد پروتکل با sENA بارها مطرح شده و فعال شدن آن به شرط‌هایی مثل رسیدن عرضه USDe به سطح مشخصی گره خورده است.

ENA سهمی از پشتوانه USDe ندارد و ارزشش به رشد پروتکل و تصمیم‌های حاکمیتی درباره تقسیم درآمد وابسته است.

آیا اتنا کلاهبرداری است؟ اعتبار اتنا با داده

داده‌های قابل بررسی درباره اعتبار این پروتکل این‌هاست:

• شفافیت: داشبورد رسمی پشتوانه، عرضه و دارایی‌ها را به‌طور مرتب منتشر می‌کند.
• حادثه ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵: در ریزش تند بازار، قیمت USDe فقط در دفتر سفارش یک صرافی بزرگ تا حدود ۰٫۶۵ دلار پایین آمد. در بازارهای دیگر و روی بلاکچین نزدیک یک دلار ماند و پروتکل در دو روز حدود ۲ میلیارد دلار بازخرید را انجام داد. آن صرافی بعدا به کاربران آسیب‌دیده غرامت داد.
• کاهش عرضه: عرضه USDe از نزدیک ۱۵ میلیارد دلار پیش از آن حادثه به حدود ۵ میلیارد دلار در آبان ۱۴۰۵ رسید.
• نظارت: نهاد ناظر مالی آلمان در سال ۲۰۲۵ ایرادهایی به شاخه آلمانی پروژه گرفت و آن شاخه تعطیل شد.
• هک: تا آبان ۱۴۰۵ هک مستقیمی که پشتوانه USDe را ببرد گزارش نشده است.

در مقابل، کلاهبرداری با نام این پروژه وجود دارد: سایت‌های جعلی ایردراپ، توکن‌های هم‌نام و گروه‌هایی که بازده ثابت تضمینی برای USDe وعده می‌دهند. این‌ها به خود پروتکل ربطی ندارند. الگوهای رایج را در درس کلاهبرداری رمزارز بخوانید.

آینده اتنا؛ عوامل اثرگذار

هیچ عدد قیمتی را نمی‌شود با اطمینان برای ENA پیش‌بینی کرد و ما هم عددی نمی‌دهیم. عواملی که مسیر آینده این پروژه را شکل می‌دهند قابل دنبال کردن‌اند:

1. عرضه USDe: رشد یا افت آن مهم‌ترین نشانه اعتماد بازار است.
2. نرخ تامین مالی: در بازار صعودی معمولا مثبت است و درآمد می‌سازد؛ در رکود ممکن است منفی شود.
3. تقسیم درآمد: فعال شدن سهم درآمد برای sENA کاربرد توکن را تغییر می‌دهد.
4. آزادسازی توکن: ورود سهم سرمایه‌گذاران و تیم به بازار عرضه ENA را بیشتر می‌کند.
5. قانون‌گذاری: قواعد تازه درباره استیبل کوین‌ها در اروپا و آمریکا روی دسترسی به USDe اثر دارد.

برای دنبال کردن روند کوتاه‌مدت بازار، تحلیل روزانه ارز دیجیتال را ببینید. اثر چرخه بازار کریپتو بر نرخ تامین مالی را هم در نظر بگیرید.

خرید اتنا از کجا؟

برای خرید اتنا دو راه رایج دارید. صرافی‌های ایرانی ENA را با تومان یا تتر می‌فروشند، مثل صرافی نوبیتکس و صرافی والکس. پیش از ثبت سفارش، وجود بازار ENA و شبکه برداشت آن را در همان صرافی بررسی کنید.

صرافی‌های خارجی مثل بایننس و کوکوین نقدشوندگی بیشتری دارند. بعضی صرافی‌های خارجی کاربران ایرانی را محدود می‌کنند و ممکن است حساب را مسدود کنند. فهرست کامل را در صفحه صرافی‌های ارز دیجیتال ببینید و نمودار لحظه‌ای را در صفحه قیمت اتنا دنبال کنید. اگر اولین خرید شماست، راهنمای خرید ارز دیجیتال کمک می‌کند.

کیف پول اتنا و استیکینگ ENA

ENA یک توکن استاندارد ERC-20 روی اتریوم است و در کیف پول‌هایی مثل متامسک یا تراست ولت نگه داشته می‌شود. کیف پول سخت‌افزاری هم از آن پشتیبانی می‌کند. عبارت بازیابی را روی کاغذ نگه دارید و در هیچ سایتی وارد نکنید. اصول نگهداری را در درس کیف پول ارز دیجیتال بخوانید.

استیکینگ (Staking) ENA در اپلیکیشن رسمی انجام می‌شود و در ازای آن sENA می‌گیرید. برداشت ENA استیک‌شده دوره انتظار دارد و پاداش آن بیشتر از برنامه‌های تشویقی و همکاری با پروژه‌های دیگر می‌آید. این سازوکار با استیکینگ شبکه‌های اثبات سهام فرق دارد، چون ENA امنیت بلاکچینی را تامین نمی‌کند. پیش از استیک، مدت انتظار برداشت را در سایت رسمی بخوانید.

هنگام برداشت ENA یا USDe از صرافی، شبکه درست را انتخاب کنید. نسخه اصلی روی اتریوم است و نسخه‌های منتقل‌شده روی شبکه‌های دیگر هم وجود دارد. جزئیات را در درس شبکه انتقال ببینید.

ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی اتنا

• نوسان شدید: ENA در ریزش‌های بازار بیشتر از بیت کوین افت می‌کند و تا امروز بسیار پایین‌تر از سقف سال ۲۰۲۴ مانده است.
• منفی شدن نرخ تامین مالی: اگر این نرخ برای مدت طولانی منفی بماند، درآمد پروتکل از بین می‌رود و صندوق ذخیره مصرف می‌شود.
• ریسک صرافی و امانت‌دار: موضع‌های فروش در صرافی‌های متمرکز باز است و مشکل یکی از آن‌ها روی پروتکل اثر می‌گذارد.
• آزادسازی توکن: ورود تدریجی سهم سرمایه‌گذاران و تیم عرضه را بیشتر می‌کند.
• قانون‌گذاری: تجربه آلمان نشان داد ناظران ممکن است دسترسی به USDe را محدود کنند.

فقط مبلغی را وارد کنید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمی‌زند.

تفاوت اتنا و اسکای

اسکای (Sky) که پیش‌تر میکر دائو نام داشت، قدیمی‌ترین سازنده دلار غیرمتمرکز است و DAI و USDS را عرضه می‌کند. تفاوت اصلی در پشتوانه است: در اسکای کاربر بیش از مبلغ وام وثیقه می‌گذارد و دلار قرض می‌گیرد، ولی در Ethena دارایی کریپتو با فروش در بازار آتی خنثی می‌شود و درآمد از نرخ تامین مالی می‌آید.

فهرست همه درس‌های این حوزه در آموزش ارز دیجیتال آمده است.

نکات کلیدی درس اتنا

• این پروژه دلار مصنوعی USDe را با پشتوانه کریپتو و فروش هم‌اندازه در بازار آتی می‌سازد.
• ENA توکن حاکمیتی با سقف ۱۵ میلیارد واحد است و از آوریل ۲۰۲۴ معامله می‌شود.
• درآمد پروتکل به نرخ تامین مالی وابسته است و ممکن است منفی شود.
• در حادثه اکتبر ۲۰۲۵ قیمت USDe فقط در یک صرافی افت کرد و بازخرید روی بلاکچین ادامه داشت.
• ENA پشتوانه USDe نیست و ارزشش به رشد و تصمیم‌های پروتکل بستگی دارد.

جمع‌بندی

اتنا مدل تازه‌ای از دلار کریپتویی ساخته که به بانک وابسته نیست و درآمدش را از بازار آتی می‌گیرد. این مدل در بازار صعودی درآمد خوبی دارد، ولی در دوره‌های منفی بودن نرخ تامین مالی و ریزش‌های تند زیر فشار می‌رود. پیش از خرید ENA یا نگه داشتن USDe، ریسک صرافی‌ها، آزادسازی توکن و قواعد نظارتی را در نظر بگیرید. وضعیت زنده پشتوانه را در داشبورد شفافیت اتنا و جزئیات پروژه را در سایت رسمی اتنا ببینید.