یرن فایننس چیست؟ | خزانه سود خودکار و عرضه ۳۶ هزار YFI

فرض کنید پولی در حساب پس‌انداز دارید و هر هفته باید نرخ سود ده بانک را مقایسه کنید تا پولتان را به بانکی ببرید که بیشتر می‌دهد. این کار وقت‌گیر است و هر جابه‌جایی هزینه دارد. یرن فایننس همین کار را برای سپرده رمزارز خودکار کرده است: شما سپرده می‌گذارید و قراردادهای پروژه پول را میان فرصت‌های سود جابه‌جا می‌کنند. در این درس می‌خوانید این پروژه را چه کسی ساخت، چرا توکن YFI فقط ۳۶٬۶۶۶ واحد دارد، چه هک‌هایی پشت سر گذاشته و پیش از خرید و استیکینگ (Staking) چه ریسک‌هایی را باید بشناسید. با اسمارت اف ایکس همراه باشید.

یرن فایننس چیست و چه مشکلی را حل می‌کند؟

یرن فایننس (yearn.finance) یک پروتکل در حوزه دیفای است. دیفای یعنی خدمات مالی مثل وام و سپرده که به جای بانک، با کد روی بلاکچین اجرا می‌شوند. این کدها را قرارداد هوشمند می‌گویند. اگر با رمزارز آشنا نیستید، اول درس ارز دیجیتال چیست را بخوانید.

در دیفای صدها جا برای گرفتن سود وجود دارد: پروتکل‌های وام، استخرهای نقدینگی و برنامه‌های پاداش. نرخ این‌ها مدام عوض می‌شود و دنبال کردنشان برای یک کاربر عادی سخت و پرهزینه است. این پروژه خزانه (Vault) می‌سازد؛ صندوقی که سپرده‌های زیادی را جمع می‌کند و طبق یک استراتژی از پیش نوشته‌شده آن‌ها را در بهترین فرصت‌ها به کار می‌گیرد. سود به دست آمده دوباره سرمایه‌گذاری می‌شود و سود ترکیبی می‌سازد.

۵ دلار کش‌بک از هر معاملهعضویت رایگان اسمارت پلاس،
به‌همراه تحلیل و پلن روزانه.بونوس تا ۱۰۰٪تحلیل روزانه ۱۸ نمادبدون هزینهفعال‌سازی رایگان

YFI توکن حاکمیتی همین سیستم است. دارندگان آن درباره قواعد پروتکل رای می‌دهند و با استیک کردن آن سهمی از درآمد پروژه می‌گیرند.

یرن فایننس یک مدیر سرمایه خودکار است که سپرده شما را میان فرصت‌های سود دیفای جابه‌جا می‌کند و YFI حق رای در اداره آن را می‌دهد.

سازنده یرن فایننس کیست و این پروژه مال کجاست؟

این پروژه را آندره کرونیه (Andre Cronje)، برنامه‌نویس اهل آفریقای جنوبی، در اوایل سال ۲۰۲۰ با نام iEarn ساخت. ایده اولش ساده بود: ابزاری که خودکار سپرده را به پروتکل وامی ببرد که بیشترین سود را می‌دهد. چند ماه بعد نام پروژه به یرن تغییر کرد.

ماجرای توکن YFI در تاریخ دیفای معروف است. در ژوئیه ۲۰۲۰ کرونیه ۳۰ هزار YFI را بدون پیش‌فروش و بدون سهم برای خودش و سرمایه‌گذاران عرضه کرد. هر کسی که در هفته اول در استخرهای پروژه نقدینگی گذاشت، YFI گرفت. به این روش «عرضه منصفانه» (Fair Launch) گفتند. کرونیه در سال ۲۰۲۲ از دیفای کنار رفت و امروز پروژه را یک سازمان خودگردان غیرمتمرکز (DAO) با مشارکت‌کنندگان مستقل اداره می‌کند. پس پروژه به کشور مشخصی تعلق ندارد و تصمیم‌هایش با رای دارندگان YFI گرفته می‌شود.

تبلیغبروکر جی تی سی (GTCFX)بونوس ۱۰۰٪ روی اولین واریز۵ دلار کش‌بک به‌ازای هر لاتپشتیبانی فارسی و واریز ریالیدارای مجوز FCA و ASICثبت‌نام در GTCثبت‌نام

شبکه و فناوری یرن فایننس به زبان ساده

این پروژه بلاکچین مستقل ندارد و روی اتریوم اجرا می‌شود. پس امنیت تراکنش‌ها و روش اجماع آن همان اثبات سهام اتریوم است. خزانه‌ها روی چند شبکه سازگار با اتریوم مثل آربیتروم و بیس هم فعال‌اند تا کاربر با کارمزد کمتر سپرده بگذارد.

سازوکار خزانه به این شکل است: شما مثلا USDC را در خزانه می‌گذارید و در عوض یک توکن رسید می‌گیرید که نامش با yv شروع می‌شود، مثل yvUSDC. ارزش این رسید با سودی که خزانه می‌سازد کم‌کم بالا می‌رود. هر وقت بخواهید، رسید را پس می‌دهید و سپرده به همراه سود را برمی‌دارید. نسخه سوم خزانه‌ها (V3) اجازه می‌دهد یک خزانه هم‌زمان چند استراتژی را اجرا کند و هر استراتژی را جداگانه عوض کند.

در تصویر بالا که از صفحه داده‌های پروتکل در DefiLlama گرفته شده، ارزش کل قفل‌شده (TVL) یعنی مجموع دارایی‌هایی که کاربران در خزانه‌ها گذاشته‌اند و روند آن از سال ۲۰۲۰ دیده می‌شود. این عدد در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ حدود ۱۴۹ میلیون دلار بود و در اوج سال ۲۰۲۱ از ۶ میلیارد دلار هم گذشته بود. کارمزد شبکه با اتر پرداخت می‌شود و پروتکل هم بخشی از سود هر خزانه را به عنوان کارمزد عملکرد برمی‌دارد.

کاربردهای یرن فایننس

کاربردهای این پروژه در سال ۲۰۲۶ چهار گروه است:

1. خزانه سود: کاربر استیبل کوین یا اتر را می‌سپارد و بدون مدیریت روزانه، سود ترکیبی می‌گیرد.
2. استراتژی‌های دیفای: سرمایه خزانه‌ها در پروتکل‌های وام و استخرهای نقدینگی به کار می‌رود و هر استراتژی را برنامه‌نویس‌های جامعه می‌نویسند و بازبینی می‌کنند.
3. زیرساخت برای پروژه‌های دیگر: کیف پول‌ها و پروتکل‌های دیگر خزانه‌های این پروژه را در محصول خودشان قرار می‌دهند.
4. حاکمیت: دارندگان YFI درباره پیشنهادهای رسمی با نام YIP رای می‌دهند.

مزیت اصلی برای کاربر صرفه‌جویی در زمان و کارمزد است. وقتی هزاران نفر در یک خزانه سپرده دارند، هزینه جابه‌جایی سرمایه میان همه تقسیم می‌شود.

توکنومیکس یرن فایننس

تبلیغبروکر ایکس چیف (XChief)حساب سنت با کمترین سرمایهحداقل واریز ۱۰ دلاراحراز هویت ایرانی و پشتیبانی فارسیکپی ترید و ربات مجازثبت‌نام در ایکس چیفثبت‌نام

توکنومیکس (Tokenomics) یعنی قواعدی که تعیین می‌کند یک توکن چطور ساخته و میان دارندگان پخش می‌شود. عرضه YFI بسیار کم و ثابت است:

• عرضه اولیه: ۳۰ هزار واحد در ژوئیه ۲۰۲۰، همه از راه پاداش به تامین‌کنندگان نقدینگی.
• ساخت دوم: پیشنهاد YIP-57 در سال ۲۰۲۱ تصویب شد و ۶٬۶۶۶ واحد تازه ساخت. حدود یک‌سوم آن به مشارکت‌کنندگان کلیدی و دو‌سوم به خزانه پروژه رسید.
• عرضه کل: از آن زمان ۳۶٬۶۶۶ واحد است و برنامه‌ای برای ساخت توکن تازه وجود ندارد.
• بازخرید: پروژه در سال‌های مختلف بخشی از درآمد را صرف خرید YFI از بازار کرده است.

تعداد کم واحدها دلیل اصلی بالا بودن قیمت هر YFI است و چیزی درباره ارزان یا گران بودن پروژه نمی‌گوید. برای مقایسه، به ارزش کل بازار نگاه کنید.

stYFI جایگزین veYFI

تا سال ۲۰۲۵ دارندگان YFI برای رای دادن باید توکن را تا چهار سال قفل می‌کردند و veYFI می‌گرفتند. پیشنهاد YIP-88 در اکتبر ۲۰۲۵ این سیستم را با stYFI عوض کرد. حالا YFI یک به یک استیک می‌شود، پاداش به صورت yvUSDC پرداخت می‌شود و برداشت یک دوره انتظار ۱۴ روزه دارد.

عرضه YFI ثابت و کم است و ارزش آن در عمل به درآمد خزانه‌ها و سهم دارندگان از این درآمد بستگی دارد.

آیا یرن فایننس کلاهبرداری است؟ اعتبار با داده

داوری درباره اعتبار یک پروژه با سابقه و داده قابل بررسی ممکن است. داده‌های اصلی درباره ارز یرن فایننس این‌هاست:

• سابقه: پروتکل از سال ۲۰۲۰ روی اتریوم کار می‌کند و کد آن متن‌باز است.
• هک ۲۰۲۱: در فوریه ۲۰۲۱ حمله‌ای به خزانه DAI نسخه اول حدود ۱۱ میلیون دلار زیان زد. پروژه زیان سپرده‌گذارها را از دارایی‌های خودش جبران کرد.
• هک ۲۰۲۳: در آوریل ۲۰۲۳ یک تنظیم اشتباه در قرارداد قدیمی yUSDT باعث زیانی حدود ۱۱ میلیون دلار در استخرهای وابسته شد.
• هک yETH: در اول دسامبر ۲۰۲۵ خطای محاسباتی در استخر قدیمی yETH به مهاجم اجازه داد حدود ۹ میلیون دلار بیرون ببرد. تیم اعلام کرد خزانه‌های نسخه ۲ و ۳ آسیب ندیدند و بخشی از دارایی‌ها برگشت.
• عرضه منصفانه: هیچ سهمی از YFI برای سازنده یا سرمایه‌گذاران اولیه کنار گذاشته نشد.

دو هک آخر در قراردادهای قدیمی رخ داده‌اند که دیگر محصول اصلی پروژه نبودند. کلاهبرداری با نام پروژه هم وجود دارد: سایت‌های جعلی، توکن‌های هم‌نام و پیام‌هایی که وعده سود تضمینی می‌دهند. الگوهای رایج را در درس کلاهبرداری رمزارز بخوانید.

آینده یرن فایننس؛ عوامل اثرگذار

هیچ عدد قیمتی را نمی‌شود با اطمینان برای YFI پیش‌بینی کرد و ما هم عددی نمی‌دهیم. عواملی که آینده یرن فایننس را شکل می‌دهند قابل دنبال کردن‌اند:

1. ارزش سپرده‌ها: هرچه سپرده خزانه‌ها بیشتر باشد، کارمزد عملکرد و درآمد پروژه بیشتر می‌شود.
2. نتیجه stYFI: سهم واقعی دارندگان از درآمد، جذابیت نگه داشتن YFI را تعیین می‌کند.
3. امنیت: هک تازه، حتی در قراردادهای قدیمی، اعتماد سپرده‌گذارها را کم می‌کند.
4. رقابت و چرخه بازار: پروتکل‌های خزانه دیگر برای همین سپرده‌ها رقابت می‌کنند و توکن‌های دیفای معمولا با جهت کلی بازار حرکت می‌کنند. این الگو در درس چرخه بازار کریپتو آمده است.

برای دنبال کردن روند کوتاه‌مدت بازار، تحلیل روزانه ارز دیجیتال را ببینید.

خرید یرن فایننس از کجا؟

برای خرید یرن فایننس دو راه دارید. صرافی‌های ایرانی مثل صرافی نوبیتکس و صرافی والکس معمولا بازار YFI با تومان دارند. چون قیمت هر واحد بالاست، می‌توانید کسری از یک YFI را بخرید. پیش از ثبت‌نام، وجود بازار و شبکه برداشت را در همان صرافی بررسی کنید.

صرافی‌های خارجی مثل بایننس و کوکوین نقدشوندگی بیشتری دارند. بعضی صرافی‌های خارجی کاربران ایرانی را محدود می‌کنند و ممکن است حساب را مسدود کنند. فهرست کامل را در صفحه صرافی‌های ارز دیجیتال ببینید و قیمت لحظه‌ای را در صفحه قیمت یرن فایننس دنبال کنید. راهنمای عمومی را در درس خرید ارز دیجیتال بخوانید.

کیف پول و استیکینگ YFI

YFI یک توکن ERC-20 است، پس هر کیف پول سازگار با اتریوم، مثل متامسک (MetaMask) یا کیف پول سخت‌افزاری لجر، آن را نگه می‌دارد. پروژه کیف پول رسمی جداگانه‌ای ندارد. هنگام ساخت کیف پول یک عبارت بازیابی ۱۲ یا ۲۴ کلمه‌ای می‌گیرید که تنها راه برگرداندن دارایی است. اصول نگهداری آن را در درس کیف پول ارز دیجیتال بخوانید.

استیکینگ YFI از راه stYFI در سایت رسمی پروژه انجام می‌شود. شما YFI را استیک می‌کنید، stYFI می‌گیرید و پاداش را به صورت yvUSDC دریافت می‌کنید. برداشت یک دوره انتظار ۱۴ روزه دارد. سازوکار کلی را در درس استیکینگ ببینید و پیش از استیک، شرایط فعلی را در سایت رسمی بخوانید.

هنگام انتقال YFI از صرافی، شبکه اتریوم را انتخاب کنید. نسخه‌هایی از این توکن روی شبکه‌های دیگر هم دیده می‌شود، ولی استیکینگ با نسخه اتریوم انجام می‌شود. جزئیات را در درس شبکه انتقال ببینید.

ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی یرن فایننس

• نوسان شدید: YFI در ریزش‌های بازار بیشتر از بیت کوین افت می‌کند و تا امروز بسیار پایین‌تر از سقف سال ۲۰۲۱ مانده است.
• ریسک قرارداد هوشمند: هر خزانه به چند پروتکل دیگر وابسته است و خطای یکی از آن‌ها ممکن است به سپرده برسد.
• قراردادهای قدیمی: هک‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵ در قراردادهایی رخ داد که سال‌ها پیش نوشته شده بودند.
• نقدشوندگی کم: حجم معاملات YFI از توکن‌های بزرگ بازار کمتر است و سفارش بزرگ قیمت را جابه‌جا می‌کند.
• تغییر قواعد: سیستم پاداش دارندگان چند بار عوض شده و ممکن است باز هم عوض شود.

فقط مبلغی را وارد کنید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمی‌زند.

تفاوت یرن فایننس و بیفی فایننس

بیفی فایننس (Beefy) هم یک پروتکل خزانه سود خودکار است که در سال ۲۰۲۰ شروع شد. تفاوت اصلی در تمرکز است. بیفی از ابتدا روی شبکه‌های زیادی با کارمزد کم فعال شد، ولی یرن ریشه در شبکه اصلی اتریوم دارد و استراتژی‌هایش بیشتر روی پروتکل‌های بزرگ همین شبکه است.

اگر به شبکه‌های سریع نسل جدید علاقه دارید، درس سولانا چیست را بخوانید. فهرست همه درس‌های این حوزه در آموزش ارز دیجیتال آمده است.

نکات کلیدی این درس

• یرن فایننس را آندره کرونیه در سال ۲۰۲۰ ساخت و امروز با رای دارندگان YFI اداره می‌شود.
• خزانه‌های پروژه سپرده را خودکار میان فرصت‌های سود دیفای جابه‌جا می‌کنند.
• عرضه کل YFI ثابت و ۳۶٬۶۶۶ واحد است و سازنده سهمی از آن نگرفت.
• از اکتبر ۲۰۲۵ استیکینگ با stYFI انجام می‌شود و پاداش آن yvUSDC است.
• هک‌های ثبت‌شده بیشتر به قراردادهای قدیمی پروژه مربوط بوده‌اند.

جمع‌بندی

این پروژه از اولین پروتکل‌هایی بود که سود دیفای را برای کاربر عادی خودکار کرد و عرضه منصفانه YFI الگوی بسیاری از پروژه‌های بعدی شد. عرضه ثابت و stYFI قواعد توکن را ساده‌تر کرده، ولی هک‌های ثبت‌شده نشان می‌دهند ریسک قرارداد هوشمند در این حوزه جدی است. پیش از سپرده یا خرید، خزانه را از سایت رسمی انتخاب کنید و از قراردادهای قدیمی دور بمانید. جزئیات پروژه را در سایت رسمی یرن فایننس و راهنمای فنی را در مستندات رسمی پروژه ببینید.