نشست FOMC چیست و چرا بازار را تکان می‌دهد؟

نشست FOMC چیست

نشست FOMC جلسه Federal Open Market Committee است، یعنی کمیته بازار آزاد فدرال، بازوی سیاست‌گذاری پولی فدرال رزرو آمریکا. این کمیته سالی هشت بار تشکیل می‌شود و در پایان هر نشست تصمیم می‌گیرد بازه هدف نرخ بهره وجوه فدرال کجا باشد. بیانیه ساعت ۲۱:۳۰ به وقت تهران در ماه‌های تابستان و ۲۲:۳۰ در ماه‌های زمستان منتشر می‌شود.

کمیته دوازده عضو رای‌دهنده دارد: هفت عضو هیئت حکام، رئیس فدرال رزرو نیویورک که همیشه رای دارد، و چهار رئیس بانک منطقه‌ای که هر سال به نوبت جای هم را می‌گیرند. هر نشست دو روزه است و آنچه بازار می‌بیند، خروجی روز دوم است.

اهمیت این رویداد از جایگاه دلار می‌آید. دلار یک طرف بیشتر معاملات جهانی ارز است و طلا و نفت هم به دلار قیمت‌گذاری می‌شوند. وقتی قیمت پول دلاری تغییر می‌کند، همه چیز از جفت‌ارزها تا بیت‌کوین جابه‌جا می‌شود. به همین دلیل نشست FOMC سنگین‌ترین رویداد ثابت تقویم اقتصادی است.

نرخ بهره وجوه فدرال دقیقا چیست

این نرخ، هزینه وام‌دهی یک‌شبه بانک‌ها به یکدیگر است. فدرال رزرو آن را مستقیم تعیین نمی‌کند، بلکه یک بازه هدف اعلام می‌کند و با ابزارهای خودش نرخ واقعی بازار را داخل آن بازه نگه می‌دارد. برای همین همیشه دو عدد می‌بینید، مثلا بازه ۴.۲۵ تا ۴.۵ درصد.

این نرخ کف هزینه پول در کل اقتصاد آمریکا را می‌سازد. نرخ وام مسکن، نرخ کارت اعتباری، بازده اوراق و حتی نرخی که یک شرکت برای تامین مالی می‌پردازد، همه از همین‌جا شروع می‌شوند. تغییر آن یعنی تغییر قیمت پول برای همه.

یک نشست، سه موج حرکت

نکته‌ای که تازه‌کارها را غافلگیر می‌کند این است که نشست FOMC از سه رویداد پشت سر هم ساخته شده است.

بیانیه

خود تصمیم نرخ به‌علاوه یک متن رسمی کوتاه. این متن کلمه به کلمه با نسخه نشست قبلی مقایسه می‌شود و حذف یا افزودن یک عبارت، پیام روشنی می‌دهد. ربات‌های معاملاتی همین مقایسه را در میلی‌ثانیه انجام می‌دهند و موج اول حرکت از همین‌جا می‌آید.

نمودار نقطه‌ای

چهار بار در سال، در نشست‌های مارس و ژوئن و سپتامبر و دسامبر، همراه بیانیه یک مجموعه پیش‌بینی هم منتشر می‌شود. مشهورترین بخشش نمودار نقطه‌ای است: هر عضو کمیته یک نقطه می‌گذارد که نشان می‌دهد به نظر او نرخ بهره در پایان هر سال کجا باید باشد. نام‌ها مخفی است ولی پراکندگی نقطه‌ها تصویر روشنی از مسیر آینده می‌دهد.

نشست خبری

نیم ساعت پس از بیانیه، رئیس فدرال رزرو به پرسش خبرنگاران پاسخ می‌دهد. اینجا جایی است که شرط‌های تصمیم بعدی روشن می‌شود و بارها پیش آمده که موج دوم حرکت، جهت موج اول را کاملا برگردانده است.

چرا بیانیه و نشست خبری گاهی خلاف هم عمل می‌کنند

بیانیه نشست FOMC یک متن جمعی است که همه اعضا رویش توافق کرده‌اند، پس محتاطانه و کوتاه نوشته می‌شود. نشست خبری اما زنده است و رئیس فدرال رزرو باید به پرسش‌های مشخص پاسخ بدهد. همان‌جا جزئیاتی می‌گوید که در متن نیامده، و لحن صدا و تاکیدهایش هم خودشان پیام دارند.

روشن‌ترین نمونه ۲ نوامبر ۲۰۲۲ بود. بیانیه اشاره کرده بود که کمیته اثر انباشته افزایش‌های قبلی را در نظر می‌گیرد، و بازار این را نشانه کند شدن خواند. سهام بالا رفت. نیم ساعت بعد رئیس فدرال رزرو گفت سقف نرخ بالاتر از تصور قبلی خواهد بود و صحبت درباره توقف زودهنگام است. همان روز شاخص از مثبت یک درصد به منفی حدود سه درصد رفت.

قاعده عملی که از این نمونه بیرون می‌آید ساده است: تا پایان نشست خبری، حرکت اول را روند نهایی حساب نکنید.

چرا نشست FOMC کل بازار را می‌چرخاند

زنجیره اثر نشست FOMC پنج حلقه دارد. تصمیم نرخ اعلام می‌شود. بیانیه و نمودار نقطه‌ای مسیر آینده را نشان می‌دهند. بازده اوراق خزانه، به‌ویژه سررسید دو ساله که حساس‌ترین سررسید به سیاست پولی است، سریع‌ترین واکنش را نشان می‌دهد. دلار همراه بازده حرکت می‌کند و طلا در برابر بازده واقعی بالاتر عقب می‌نشیند. و در انتها سهام و کریپتو به تغییر انتظار نقدینگی واکنش نشان می‌دهند.

نکته کلیدی این است که بازار مسیر آینده را معامله می‌کند. تصمیم امروز اغلب هفته‌ها پیش‌تر در قیمت‌ها نشسته است. آنچه قیمت را جابه‌جا می‌کند، تغییر انتظار درباره نشست‌های بعدی است. برای همین بارها دیده‌ایم نرخ دقیقا مطابق انتظار تغییر کرده و بازار حرکت بزرگی ساخته است.

برای سنجش این موضوع، ابزار عملی احتمال‌های ضمنی بازار آتی نرخ بهره است. پیش از نشست ببینید بازار چه احتمالی به هر سناریو می‌دهد و بعد از بیانیه همان عدد را دوباره نگاه کنید. جابه‌جایی این احتمال، دقیق‌ترین سنجه از این است که نشست چقدر غافلگیرکننده بوده.

واژه‌هایی که در روز FOMC می‌شنوید

چند اصطلاح در پوشش خبری نشست FOMC تکرار می‌شود و بدون آن‌ها متن‌ها گنگ می‌مانند.

سیاست انقباضی و انبساطی: انقباضی یعنی گرایش به نرخ بالاتر برای مهار تورم، و انبساطی یعنی گرایش به نرخ پایین‌تر برای حمایت از رشد و اشتغال. رسانه‌های فارسی گاهی از واژه‌های هاوکیش و داویش هم استفاده می‌کنند که همین دو معنا را می‌دهند.

نرخ خنثی: سطحی از نرخ بهره که نه اقتصاد را تحریک می‌کند و نه ترمز می‌زند. کسی عدد دقیقش را نمی‌داند و برآورد بلندمدت اعضا در نمودار نقطه‌ای نزدیک‌ترین چیز به آن است.

ترازنامه: فدرال رزرو علاوه بر نرخ، حجم اوراقی را هم که نگه داشته کم و زیاد می‌کند. کوچک کردن تدریجی آن یک ابزار انقباضی جداگانه است و گاهی خبرش از خود نرخ مهم‌تر می‌شود.

رای مخالف: وقتی یکی از اعضا با تصمیم اکثریت مخالفت می‌کند. رای مخالف نادر است و وقتی رخ می‌دهد، بازار آن را نشانه شکاف داخل کمیته و احتمال تغییر مسیر می‌خواند.

ابزارهای فدرال رزرو فراتر از نرخ بهره

تصمیم نرخ، پیداترین خروجی نشست FOMC است، ولی کمیته سه اهرم دیگر هم دارد که در دوره‌های خاص از خود نرخ مهم‌تر می‌شوند.

ترازنامه و خرید اوراق

فدرال رزرو می‌تواند با پول تازه اوراق خزانه و اوراق رهنی بخرد و آن‌ها را در ترازنامه خودش نگه دارد. این کار نقدینگی به بازار تزریق می‌کند و بازده بلندمدت را پایین می‌آورد. حالت معکوسش هم هست: کمیته اجازه می‌دهد اوراق سررسیدشده بدون جایگزینی از ترازنامه خارج شوند و نقدینگی تدریجا جمع شود. در دوره‌ای که نرخ بهره در کف باشد، این ابزار تنها اهرم باقی‌مانده است.

هدایت انتظارات

گاهی کمیته صریح می‌گوید تا چه زمانی یا تا رسیدن به چه شرطی نرخ را تغییر نخواهد داد. این تعهد کلامی، بدون آنکه امروز چیزی عوض شود، بازده اوراق و قیمت دارایی‌ها را جابه‌جا می‌کند، چون بازار مسیر آینده را همان لحظه در قیمت می‌نشاند.

نرخ بهره ذخایر و توافق بازخرید معکوس

این دو ابزار فنی، نرخ واقعی بازار را داخل بازه هدف نگه می‌دارند. معامله‌گر خرد مستقیم با آن‌ها کار ندارد، ولی وقتی در پوشش خبری از فشار نقدینگی بازار پول صحبت می‌شود، منظور همین‌هاست.

در روزهای پیش از نشست چه چیزی را دنبال کنیم

نتیجه نشست FOMC ناگهانی از راه نمی‌رسد. چند نشانه در هفته‌های پیش از هر نشست FOMC، انتظار بازار را شکل می‌دهند و اگر آن‌ها را دنبال کنید، شب نشست غافلگیر نمی‌شوید.

دوره سکوت: از حدود ده روز پیش از هر نشست، اعضای کمیته حق ندارند درباره سیاست پولی حرف بزنند. برای همین آخرین سخنرانی‌های پیش از این دوره وزن زیادی دارند و بازار آن‌ها را با دقت می‌خواند.

داده‌های میان دو نشست: گزارش‌های تورم و اشتغالی که از نشست قبلی تا امروز منتشر شده‌اند، همان چیزی هستند که اعضا می‌بینند. اگر تورم بالاتر از انتظار آمده باشد، احتمال لحن سخت‌گیرانه بیشتر می‌شود.

قیمت‌گذاری بازار آتی: احتمال ضمنی هر سناریو در بازار آتی نرخ بهره، دقیق‌ترین سنجه از انتظار جمعی است. اگر بازار احتمال بالایی به یک سناریو داده باشد، تحقق همان سناریو حرکت کمی می‌سازد و انحراف از آن حرکت بزرگی.

نمونه‌های تاریخی از واکنش بازار به نشست FOMC

مارس ۲۰۲۰: کاهش اضطراری در یک یکشنبه

در ۱۵ مارس ۲۰۲۰، خارج از تقویم رسمی و در یک روز تعطیل، فدرال رزرو نرخ را به بازه صفر تا ۰.۲۵ درصد رساند و برنامه گسترده خرید اوراق را اعلام کرد. با وجود این حجم از حمایت، بازار روز بعد باز هم به شدت ریخت. درس این نمونه روشن است: وقتی ترس بر بازار غالب باشد، خبر خوب هم می‌تواند نشانه وخامت اوضاع خوانده شود.

ژوئن ۲۰۲۲: نخستین افزایش ۰.۷۵ درصدی از ۱۹۹۴

در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۲ کمیته نرخ را ۰.۷۵ درصد بالا برد، بزرگ‌ترین افزایش در یک نشست از سال ۱۹۹۴. جالب اینکه سهام همان روز صعود کرد، چون رئیس فدرال رزرو در نشست خبری گفت افزایش‌هایی در این اندازه رایج نخواهند بود و بازار همان جمله را چسبید.

نوامبر ۲۰۲۲: وقتی نشست خبری همه چیز را برگرداند

در ۲ نوامبر ۲۰۲۲ بیانیه ملایم خوانده شد و سهام بالا رفت، ولی لحن سخت‌گیرانه نشست خبری در نیم ساعت جهت را برگرداند و شاخص روز را با افت حدود سه درصد بست.

فوریه ۲۰۲۳: یک جمله و یک موج صعودی

در ۱ فوریه ۲۰۲۳ رئیس فدرال رزرو در نشست خبری به آغاز روند کاهش تورم اشاره کرد. همین اشاره کافی بود تا سهام و بازار کریپتو موج صعودی محکمی بسازند، در حالی که خود تصمیم نرخ کاملا مطابق انتظار بود.

سپتامبر ۲۰۲۴: نخستین کاهش این چرخه

در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴ کمیته پس از یک دوره طولانی نرخ بالا، نخستین کاهش را انجام داد و اندازه آن دو برابر گام معمول بود. بازار این را نشانه اطمینان کمیته از مهار تورم خواند، دلار تضعیف شد و طلا رکورد تازه‌ای ثبت کرد.

دسامبر ۲۰۲۴: کاهش نرخ و ریزش بازار

در ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴ نرخ باز هم کاهش یافت، ولی نمودار نقطه‌ای نشان داد اعضا برای سال بعد کاهش‌های بسیار کمتری در نظر دارند. شاخص S&P 500 حدود سه درصد ریخت. این نمونه در کنار سپتامبر همان سال، بهترین درس این صفحه است: در هر دو نشست نرخ کاهش یافت و بازار در یکی صعود کرد و در دیگری سقوط، چون آنچه اهمیت داشت مسیر آینده بود.

شکل حرکت قیمت در دو ساعت پس از بیانیه

در ساعت‌های پیش از بیانیه نشست FOMC، حجم کم می‌شود و قیمت در محدوده‌ای باریک آرام می‌گیرد. در لحظه انتشار، اسپرد یعنی فاصله قیمت خرید و فروش چند برابر می‌شود و قیمت در هر دو جهت شلاق می‌خورد. این موج اول است.

نیم ساعت بعد، با شروع نشست خبری، موج دوم می‌آید و اغلب بزرگ‌تر از موج اول است. جهت نهایی معمولا پس از پایان پرسش و پاسخ روشن می‌شود، یعنی حدود یک ساعت پس از بیانیه. لغزش قیمت در این بازه از هر شب دیگری بیشتر است و سفارش شما ممکن است چند پیپ دورتر از قیمتی که دیده‌اید اجرا شود.

چطور با شب FOMC برخورد کنیم

برای شب نشست FOMC سه رویکرد رایج وجود دارد و هر سه در جای خودشان درست هستند، به شرط اینکه پیش از ساعت ۲۱:۳۰ انتخاب شده باشند.

• ورود در لحظه بیانیه: پرریسک‌ترین روش. علاوه بر نوسان لحظه‌ای، نیم ساعت بعد نشست خبری می‌تواند همان حرکت را کامل برگرداند.
• کاهش حجم و ماندن: پوزیشن باز را کوچک می‌کنید و حد ضرر را بازتر می‌گیرید. برای پوزیشن‌های بلندمدتی که می‌خواهید باز بمانند، معقول‌ترین گزینه است.
• انتظار تا پایان پرسش و پاسخ: تا حدود ۲۲:۳۰ صبر می‌کنید. آن موقع بازار هر دو موج را هضم کرده و جهت واقعی روی چارت دیده می‌شود.

در هر سه حالت دو کار ثابت لازم است: حد ضرر واقعی روی پلتفرم ثبت شده باشد، و حجم پوزیشن نسبت به شب عادی کمتر باشد. راهنمای کامل‌تر را در درس معامله در زمان اخبار و منطق پشت سیاست پولی را در درس نرخ بهره در فارکس نوشته‌ایم.

نشست FOMC در برابر رویدادهای بانک مرکزی دیگر

تفاوت اصلی در دامنه اثر است. تصمیم بانک مرکزی اروپا عمدتا یورو و جفت‌ارزهای اروپایی را می‌چرخاند، ولی تصمیم فدرال رزرو روی هر دارایی دلاری در جهان اثر می‌گذارد. ساعت دقیق همه این نشست‌ها را در تقویم اقتصادی می‌بینید.

جمع‌بندی

نشست FOMC سنگین‌ترین رویداد ثابت تقویم اقتصادی است، چون قیمت پول دلاری را تعیین می‌کند و دلار پایه قیمت‌گذاری جهانی است. سه بخش آن را جدا بخوانید، به مسیر آینده وزن بیشتری از تصمیم امروز بدهید، و تا پایان نشست خبری صبر کنید. تقویم رسمی و بیانیه‌ها روی سایت فدرال رزرو آمریکا منتشر می‌شود. فهرست رویدادهای مهم دیگر را هم در صفحه اخبار و گزارش‌های مهم بازار جمع کرده‌ایم.